Από την Πολωνία έως την Ιταλία και από τη Βουλγαρία έως την Εσθονία, πυρκαγιές και εκρήξεις πλήττουν εγκαταστάσεις που συνδέονται με την παραγωγή πυρομαχικών και drones για την Ουκρανία
Η Ευρώπη αυξάνει με ταχύτητα την παραγωγή όπλων και πυρομαχικών για την Ουκρανία, την ώρα που μια σειρά από πυρκαγιές, εκρήξεις και περιστατικά ασφαλείας σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις δημιουργούν ένα νέο και ιδιαίτερα ανησυχητικό ερώτημα: πρόκειται για οργανωμένη εκστρατεία δολιοφθοράς ή για το αποτέλεσμα της απότομης επανεκκίνησης μιας αμυντικής βιομηχανίας που είχε περάσει επί δεκαετίες σε καθεστώς υποεπένδυσης;
Από την Πολωνία και τη Βουλγαρία έως την Ιταλία, τη Σλοβακία και την Εσθονία, εγκαταστάσεις που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον εφοδιασμό της Ουκρανίας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο περιστατικών.
Το «ρωσικό χέρι» είναι η πρώτη εξήγηση που κυκλοφορεί σε τμήμα των δυτικών μέσων ενημέρωσης.
Στο παρασκήνιο, όμως, εξετάζονται και άλλα σενάρια: ουκρανικές επιχειρήσεις, αυτόνομες ριζοσπαστικές ομάδες, στρατολόγηση εκτελεστών μέσω Telegram ή, πολύ πιο απλά, ανθρώπινα λάθη και τεχνικές αστοχίες σε εργοστάσια που καλούνται πλέον να λειτουργήσουν σε ρυθμούς πολεμικής οικονομίας.
Από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο – Η «αλυσίδα φωτιάς» στα ευρωπαϊκά εργοστάσια
Το 2026 η γεωγραφία των περιστατικών έχει διευρυνθεί.
Στην Πολωνία, πυρκαγιά με εκρήξεις σημειώθηκε τον Αύγουστο σε εγκατάσταση της EC Engineering στο Melec, όπου βρίσκονται παραγωγικές δυνατότητες της ουκρανικής Antonov για εξαρτήματα drones.
Το συγκεκριμένο εργοστάσιο είχε συμπεριληφθεί από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας σε κατάλογο 27 ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που η Μόσχα χαρακτήρισε «στρατιωτική υποδομή» της Ουκρανίας.
Ο Dmitry Medvedev είχε μάλιστα χαρακτηρίσει τις εγκαταστάσεις αυτές «δυνητικούς στόχους».
Στην Ιταλία, στο Colleferro, έκρηξη και πυρκαγιά σημειώθηκαν σε μονάδα συμπίεσης πυρίτιδας της KNDS Ammo Italy, παραγωγού πυρομαχικών πυροβολικού, μεταξύ άλλων και βλημάτων των 155 χιλιοστών.
Στη Βουλγαρία, στην Belitsa, σειρά εκρήξεων σημειώθηκε σε αποθήκες της EMCO, εταιρείας που παράγει βλήματα διαμετρημάτων 122 και 152 χιλιοστών σοβιετικού τύπου.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο προηγούμενο: ανάλογα περιστατικά είχαν καταγραφεί στην ίδια εταιρεία το 2022 και το 2023.
Στη Σλοβακία, μεγάλη πυρκαγιά έπληξε εγκατάσταση της ZVS Holding, μέλος του ομίλου Czechoslovak Group, όπου παράγονται σώματα για βλήματα 155 χιλιοστών.
Και στην Εσθονία, η Milrem Robotics, παραγωγός μη επανδρωμένων επίγειων συστημάτων για την Ουκρανία, βρέθηκε αντιμέτωπη με εμπρησμό, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, οι οποίες προχώρησαν και σε συλλήψεις.
Το κοινό στοιχείο είναι προφανές: πρόκειται για εγκαταστάσεις που έχουν στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή προσπάθεια ενίσχυσης της Ουκρανίας.
Το εάν υπάρχει και κοινός δράστης, όμως, παραμένει αναπόδεικτο.
Το «ρωσικό χέρι» και η θεωρία του υβριδικού πολέμου
Βρετανικά και γερμανικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ αυτών η The Telegraph και η DW, έχουν αναφερθεί σε αύξηση των περιστατικών δολιοφθοράς σε ευρωπαϊκές αμυντικές υποδομές.
Σύμφωνα με δυτικές πηγές που επικαλούνται τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, ρωσικές υπηρεσίες φέρονται να στρατολογούν τοπικά εγκληματικά στοιχεία μέσω Telegram και να πραγματοποιούν πληρωμές σε κρυπτονομίσματα.
Ο στόχος, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, δεν είναι μόνο η καταστροφή υλικού.
Είναι και η δοκιμή των ορίων του NATO.
Πότε ένα σαμποτάζ θεωρείται απλώς εγκληματική ενέργεια και πότε μετατρέπεται σε «ένοπλη επίθεση», ικανή να ενεργοποιήσει πολιτικά και στρατιωτικά το Άρθρο 5;
Το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο η Ευρώπη μετατρέπεται σε βασικό κόμβο παραγωγής και μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία.
Ρώμη και Σόφια κρατούν αποστάσεις από το «ρωσικό σενάριο»
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ενιαία.
Οι επίσημες έρευνες σε αρκετές περιπτώσεις δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία ξένης παρέμβασης.
Ο τότε υπουργός Εσωτερικών της Βουλγαρίας Ivan Demerdzhiev είχε δηλώσει μετά τις εκρήξεις του Αυγούστου ότι δεν είχαν εντοπιστεί ίχνη ξένης εμπλοκής.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του Ιταλού υπουργού Άμυνας Guido Crosetto, ο οποίος δήλωσε ότι η Ρώμη δεν διέθετε στοιχεία για ρωσική συμμετοχή.
Η διαφοροποίηση είναι πολιτικά σημαντική.
Ενώ Βαρσοβία και Ταλίν αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη καχυποψία το ενδεχόμενο ρωσικών επιχειρήσεων, Ρώμη και Σόφια εμφανίζονται σαφώς πιο επιφυλακτικές.
Και αυτό αποκαλύπτει μια ευρύτερη δυσκολία της Ευρώπης: να διαχωρίσει τις πραγματικές υβριδικές απειλές από τις πυρκαγιές και τα ατυχήματα που μπορεί να οφείλονται στην ίδια την κατάσταση των βιομηχανικών υποδομών.
Senezh: Η ρωσική μονάδα που βρίσκεται στο επίκεντρο
Μία από τις πιο συζητημένες εκδοχές αφορά το Senezh, ρωσικό κέντρο ειδικών επιχειρήσεων που, σύμφωνα με δυτικές αναφορές, συνδέεται με τη Διεύθυνση Ειδικών Αποστολών της GRU.
Η The Wall Street Journal έχει υποστηρίξει ότι η συγκεκριμένη δομή δημιουργήθηκε το 2023, ως απάντηση στη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν συνδέσει τη συγκεκριμένη δομή με σειρά περιστατικών στην Ευρώπη.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εκρήξεις σε εγκαταστάσεις της DHL στη Γερμανία, τη Βρετανία και την Πολωνία το 2024, φερόμενο σχέδιο δολοφονίας του Armin Papperger, επικεφαλής της Rheinmetall, καθώς και περιστατικά δολιοφθοράς στο πολωνικό σιδηροδρομικό δίκτυο το 2025.
Πρόκειται για σοβαρές καταγγελίες, οι οποίες ωστόσο πρέπει να διαχωρίζονται από αποδεδειγμένα δικαστικά γεγονότα.
Υπάρχει και το «ουκρανικό ίχνος»
Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης βρίσκεται μια εκδοχή που συζητείται πολύ λιγότερο στη Δύση: η πιθανότητα εμπλοκής ουκρανικών υπηρεσιών.
Ο Sergey Goncharov, πρόεδρος της Ένωσης Βετεράνων των ειδικών δυνάμεων «Alfa», είχε υποστηρίξει τον Οκτώβριο του 2025 ότι ουκρανικές υπηρεσίες θα μπορούσαν να βρίσκονται πίσω από εκρήξεις σε διυλιστήρια της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας.
Το επιχείρημά του ήταν γεωπολιτικό.
Η Ουγγαρία του Viktor Orban διατηρούσε πιο ανεξάρτητη ενεργειακή πολιτική απέναντι στη Ρωσία και αντιστεκόταν σε ορισμένες από τις πιέσεις για πλήρη απεξάρτηση από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Με βάση αυτή την εκδοχή, η διατάραξη των ροών πετρελαίου θα μπορούσε να ασκήσει οικονομική πίεση στη Βουδαπέστη.
Και εδώ, όμως, πρόκειται για υπόθεση που δεν έχει τεκμηριωθεί ως γεγονός.
Το Pardubice δείχνει ότι υπάρχουν και άλλοι παίκτες
Η υπόθεση του Pardubice στην Τσεχία περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εικόνα.
Τον Μάρτιο του 2026 πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε εγκατάσταση της LPP Holding, εταιρείας που συνεργάζεται με την ισραηλινή Elbit Systems στην παραγωγή drones.
Μια άγνωστη μέχρι τότε ομάδα, η «Earthquake Faction», ανέλαβε την ευθύνη και υποστήριξε ότι στόχος της ήταν η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.
Οι πολωνικές αρχές συνέλαβαν τρεις Πολωνούς πολίτες στο πλαίσιο έρευνας για εμπρησμό με τρομοκρατικά χαρακτηριστικά.
Το περιστατικό δείχνει ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μπορεί να αποτελέσει στόχο διαφορετικών ομάδων και κινήτρων, όχι μόνο κρατικών υπηρεσιών.
Και αν τελικά δεν είναι δολιοφθορά;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο άβολο ερώτημα για την Ευρώπη.
Μπορεί τα περιστατικά να μην αποτελούν τμήμα μιας ενιαίας επιχείρησης.
Μπορεί να είναι το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού τεχνικών αστοχιών, ανθρώπινων λαθών, ελλείψεων προσωπικού, παλαιού εξοπλισμού και απότομης αύξησης της παραγωγής.
Ο απόστρατος στρατηγός της FSB Alexander Mikhailov αμφισβητεί την υπόθεση μιας συντονισμένης εκστρατείας σαμποτάζ.
Κατά την εκτίμησή του, η μεγάλη δημοσιότητα γύρω από κάθε νέο περιστατικό δημιουργεί ένα φαινόμενο «μιντιακής χοάνης»: ένα συμβάν γίνεται είδηση και στη συνέχεια πολλά ακόμη παρόμοια περιστατικά παρουσιάζονται ως τμήματα της ίδιας τάσης.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη προσέγγιση, είναι ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν συντονισμένη εκστρατεία.
Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται – αλλά έχει ξεχάσει πώς να παράγει
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η θέση του απόστρατου αντιστράτηγου και βουλευτή Andrey Gurulyov.
Κατά την άποψή του, η Ευρώπη έχει χάσει σημαντικό μέρος της παραγωγικής της κουλτούρας.
Για δεκαετίες, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας λειτουργούσε με χαμηλότερη παραγωγή, περιορισμένες επενδύσεις και εκτεταμένο outsourcing.
Τώρα η κατάσταση αλλάζει απότομα.
Η ζήτηση για πυρομαχικά, drones και άλλα στρατιωτικά συστήματα αυξάνεται, οι παραγγελίες διογκώνονται και οι εγκαταστάσεις πρέπει να λειτουργήσουν σε πολύ υψηλότερους ρυθμούς.
Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα που δεν είναι γεωπολιτικό αλλά καθαρά βιομηχανικό.
Όσο αυξάνεται η παραγωγή, αυξάνεται και η έκθεση σε ατυχήματα εάν δεν αυξάνονται ταυτόχρονα οι επενδύσεις στην ασφάλεια.
Και αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη παραδοχή για την Ευρώπη: η επανεκκίνηση της αμυντικής βιομηχανίας δεν απαιτεί μόνο χρήματα και παραγγελίες. Απαιτεί προσωπικό, τεχνογνωσία, υποδομές, ελέγχους ασφαλείας και χρόνια για να αποκατασταθούν παραγωγικές δυνατότητες που είχαν εγκαταλειφθεί.
Το πραγματικό κόστος για την ευρωπαϊκή άμυνα
Είτε πρόκειται για δολιοφθορά είτε για ατυχήματα, το αποτέλεσμα είναι οικονομικά και στρατηγικά το ίδιο.
Πυρομαχικά που καταστρέφονται δεν φτάνουν στην Ουκρανία.
Drones που χάνονται δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μέτωπο.
Εργοστάσια που σταματούν την παραγωγή δημιουργούν νέα bottlenecks σε μια ήδη πιεσμένη ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού.
Και κάθε νέο περιστατικό αυξάνει το κόστος ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα παράδοξο: αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες, αλλά ταυτόχρονα καλείται να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες μιας βιομηχανικής βάσης που δεν είχε σχεδιαστεί για παρατεταμένη πολεμική παραγωγή.
Το NATO απέναντι στον «γκρίζο» πόλεμο
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε επίπεδο NATO.
Το Άρθρο 5 έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση ένοπλης επίθεσης.
Μια πυρκαγιά σε ένα εργοστάσιο, μια έκρηξη σε αποθήκη, ένας εμπρησμός ή μια κυβερνοεπίθεση κινούνται σε διαφορετική νομική και πολιτική ζώνη.
Αυτό ακριβώς δημιουργεί χώρο για τον λεγόμενο υβριδικό ή «γκρίζο» πόλεμο.
Ο αντίπαλος μπορεί να προκαλέσει οικονομική ζημιά και διαταραχή χωρίς να δώσει στην άλλη πλευρά ένα καθαρό γεγονός που να επιτρέπει την ενεργοποίηση των μηχανισμών συλλογικής άμυνας.
Για το NATO, αυτή είναι μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις της νέας εποχής.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο «ποιος το έκανε»
Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να διερευνήσει το ενδεχόμενο ξένης δολιοφθοράς.
Αλλά έχει εξίσου σοβαρό λόγο να διερευνήσει τις δικές της αδυναμίες.
Εάν οι πυρκαγιές οφείλονται σε σαμποτάζ, απαιτείται αποτελεσματικότερη προστασία των αμυντικών υποδομών.
Εάν οφείλονται σε ατυχήματα, απαιτείται επανεξέταση των κανόνων ασφαλείας και των επενδύσεων.
Εάν συνυπάρχουν και οι δύο παράγοντες, τότε το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Γιατί η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει μόνο έναν εξωτερικό αντίπαλο.
Αντιμετωπίζει και τις συνέπειες δεκαετιών αποβιομηχάνισης και υποεπένδυσης στην άμυνα.
Η Ευρώπη μπαίνει σε μια νέα εποχή
Τα βλήματα των 155 χιλιοστών και τα drones που καταστράφηκαν δεν θα φτάσουν ποτέ στο ουκρανικό μέτωπο.
Το ποιος ευθύνεται για κάθε περιστατικό θα πρέπει να αποδειχθεί από τις έρευνες και όχι από τις πολιτικές εκτιμήσεις ή τα δημοσιεύματα.
Το σενάριο του Senezh και της ρωσικής δολιοφθοράς παραμένει στο επίκεντρο της δυτικής συζήτησης.
Η εκδοχή της ουκρανικής εμπλοκής παραμένει πολύ πιο περιορισμένη και αμφισβητούμενη.
Η δράση αυτόνομων ριζοσπαστικών ομάδων αποτελεί επίσης υπαρκτό σενάριο σε ορισμένες υποθέσεις.
Και η εξήγηση των τεχνικών αστοχιών και της απώλειας παραγωγικής τεχνογνωσίας δεν μπορεί να απορριφθεί χωρίς πραγματική διερεύνηση.
Το βέβαιο είναι ένα:
η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, στην οποία η παραγωγική ικανότητα, η ασφάλεια των εργοστασίων και η προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων αποκτούν την ίδια στρατηγική σημασία με τα ίδια τα όπλα που παράγονται.
Και όσο η Ευρώπη επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της, τόσο πιο κρίσιμο θα γίνεται το ερώτημα εάν μπορεί να προστατεύσει τις εγκαταστάσεις στις οποίες βασίζεται η νέα ευρωπαϊκή πολεμική οικονομία.
www.bankingnews.gr
Από την Πολωνία και τη Βουλγαρία έως την Ιταλία, τη Σλοβακία και την Εσθονία, εγκαταστάσεις που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον εφοδιασμό της Ουκρανίας έχουν βρεθεί στο επίκεντρο περιστατικών.
Το «ρωσικό χέρι» είναι η πρώτη εξήγηση που κυκλοφορεί σε τμήμα των δυτικών μέσων ενημέρωσης.
Στο παρασκήνιο, όμως, εξετάζονται και άλλα σενάρια: ουκρανικές επιχειρήσεις, αυτόνομες ριζοσπαστικές ομάδες, στρατολόγηση εκτελεστών μέσω Telegram ή, πολύ πιο απλά, ανθρώπινα λάθη και τεχνικές αστοχίες σε εργοστάσια που καλούνται πλέον να λειτουργήσουν σε ρυθμούς πολεμικής οικονομίας.
Από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο – Η «αλυσίδα φωτιάς» στα ευρωπαϊκά εργοστάσια
Το 2026 η γεωγραφία των περιστατικών έχει διευρυνθεί.
Στην Πολωνία, πυρκαγιά με εκρήξεις σημειώθηκε τον Αύγουστο σε εγκατάσταση της EC Engineering στο Melec, όπου βρίσκονται παραγωγικές δυνατότητες της ουκρανικής Antonov για εξαρτήματα drones.
Το συγκεκριμένο εργοστάσιο είχε συμπεριληφθεί από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας σε κατάλογο 27 ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που η Μόσχα χαρακτήρισε «στρατιωτική υποδομή» της Ουκρανίας.
Ο Dmitry Medvedev είχε μάλιστα χαρακτηρίσει τις εγκαταστάσεις αυτές «δυνητικούς στόχους».
Στην Ιταλία, στο Colleferro, έκρηξη και πυρκαγιά σημειώθηκαν σε μονάδα συμπίεσης πυρίτιδας της KNDS Ammo Italy, παραγωγού πυρομαχικών πυροβολικού, μεταξύ άλλων και βλημάτων των 155 χιλιοστών.
Στη Βουλγαρία, στην Belitsa, σειρά εκρήξεων σημειώθηκε σε αποθήκες της EMCO, εταιρείας που παράγει βλήματα διαμετρημάτων 122 και 152 χιλιοστών σοβιετικού τύπου.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο προηγούμενο: ανάλογα περιστατικά είχαν καταγραφεί στην ίδια εταιρεία το 2022 και το 2023.
Στη Σλοβακία, μεγάλη πυρκαγιά έπληξε εγκατάσταση της ZVS Holding, μέλος του ομίλου Czechoslovak Group, όπου παράγονται σώματα για βλήματα 155 χιλιοστών.
Και στην Εσθονία, η Milrem Robotics, παραγωγός μη επανδρωμένων επίγειων συστημάτων για την Ουκρανία, βρέθηκε αντιμέτωπη με εμπρησμό, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, οι οποίες προχώρησαν και σε συλλήψεις.
Το κοινό στοιχείο είναι προφανές: πρόκειται για εγκαταστάσεις που έχουν στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή προσπάθεια ενίσχυσης της Ουκρανίας.
Το εάν υπάρχει και κοινός δράστης, όμως, παραμένει αναπόδεικτο.
Το «ρωσικό χέρι» και η θεωρία του υβριδικού πολέμου
Βρετανικά και γερμανικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ αυτών η The Telegraph και η DW, έχουν αναφερθεί σε αύξηση των περιστατικών δολιοφθοράς σε ευρωπαϊκές αμυντικές υποδομές.
Σύμφωνα με δυτικές πηγές που επικαλούνται τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, ρωσικές υπηρεσίες φέρονται να στρατολογούν τοπικά εγκληματικά στοιχεία μέσω Telegram και να πραγματοποιούν πληρωμές σε κρυπτονομίσματα.
Ο στόχος, σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, δεν είναι μόνο η καταστροφή υλικού.
Είναι και η δοκιμή των ορίων του NATO.
Πότε ένα σαμποτάζ θεωρείται απλώς εγκληματική ενέργεια και πότε μετατρέπεται σε «ένοπλη επίθεση», ικανή να ενεργοποιήσει πολιτικά και στρατιωτικά το Άρθρο 5;
Το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο η Ευρώπη μετατρέπεται σε βασικό κόμβο παραγωγής και μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία.
Ρώμη και Σόφια κρατούν αποστάσεις από το «ρωσικό σενάριο»
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ενιαία.
Οι επίσημες έρευνες σε αρκετές περιπτώσεις δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία ξένης παρέμβασης.
Ο τότε υπουργός Εσωτερικών της Βουλγαρίας Ivan Demerdzhiev είχε δηλώσει μετά τις εκρήξεις του Αυγούστου ότι δεν είχαν εντοπιστεί ίχνη ξένης εμπλοκής.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του Ιταλού υπουργού Άμυνας Guido Crosetto, ο οποίος δήλωσε ότι η Ρώμη δεν διέθετε στοιχεία για ρωσική συμμετοχή.
Η διαφοροποίηση είναι πολιτικά σημαντική.
Ενώ Βαρσοβία και Ταλίν αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη καχυποψία το ενδεχόμενο ρωσικών επιχειρήσεων, Ρώμη και Σόφια εμφανίζονται σαφώς πιο επιφυλακτικές.
Και αυτό αποκαλύπτει μια ευρύτερη δυσκολία της Ευρώπης: να διαχωρίσει τις πραγματικές υβριδικές απειλές από τις πυρκαγιές και τα ατυχήματα που μπορεί να οφείλονται στην ίδια την κατάσταση των βιομηχανικών υποδομών.
Senezh: Η ρωσική μονάδα που βρίσκεται στο επίκεντρο
Μία από τις πιο συζητημένες εκδοχές αφορά το Senezh, ρωσικό κέντρο ειδικών επιχειρήσεων που, σύμφωνα με δυτικές αναφορές, συνδέεται με τη Διεύθυνση Ειδικών Αποστολών της GRU.
Η The Wall Street Journal έχει υποστηρίξει ότι η συγκεκριμένη δομή δημιουργήθηκε το 2023, ως απάντηση στη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν συνδέσει τη συγκεκριμένη δομή με σειρά περιστατικών στην Ευρώπη.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εκρήξεις σε εγκαταστάσεις της DHL στη Γερμανία, τη Βρετανία και την Πολωνία το 2024, φερόμενο σχέδιο δολοφονίας του Armin Papperger, επικεφαλής της Rheinmetall, καθώς και περιστατικά δολιοφθοράς στο πολωνικό σιδηροδρομικό δίκτυο το 2025.
Πρόκειται για σοβαρές καταγγελίες, οι οποίες ωστόσο πρέπει να διαχωρίζονται από αποδεδειγμένα δικαστικά γεγονότα.
Υπάρχει και το «ουκρανικό ίχνος»
Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης βρίσκεται μια εκδοχή που συζητείται πολύ λιγότερο στη Δύση: η πιθανότητα εμπλοκής ουκρανικών υπηρεσιών.
Ο Sergey Goncharov, πρόεδρος της Ένωσης Βετεράνων των ειδικών δυνάμεων «Alfa», είχε υποστηρίξει τον Οκτώβριο του 2025 ότι ουκρανικές υπηρεσίες θα μπορούσαν να βρίσκονται πίσω από εκρήξεις σε διυλιστήρια της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας.
Το επιχείρημά του ήταν γεωπολιτικό.
Η Ουγγαρία του Viktor Orban διατηρούσε πιο ανεξάρτητη ενεργειακή πολιτική απέναντι στη Ρωσία και αντιστεκόταν σε ορισμένες από τις πιέσεις για πλήρη απεξάρτηση από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Με βάση αυτή την εκδοχή, η διατάραξη των ροών πετρελαίου θα μπορούσε να ασκήσει οικονομική πίεση στη Βουδαπέστη.
Και εδώ, όμως, πρόκειται για υπόθεση που δεν έχει τεκμηριωθεί ως γεγονός.
Το Pardubice δείχνει ότι υπάρχουν και άλλοι παίκτες
Η υπόθεση του Pardubice στην Τσεχία περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εικόνα.
Τον Μάρτιο του 2026 πυρκαγιά εκδηλώθηκε σε εγκατάσταση της LPP Holding, εταιρείας που συνεργάζεται με την ισραηλινή Elbit Systems στην παραγωγή drones.
Μια άγνωστη μέχρι τότε ομάδα, η «Earthquake Faction», ανέλαβε την ευθύνη και υποστήριξε ότι στόχος της ήταν η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.
Οι πολωνικές αρχές συνέλαβαν τρεις Πολωνούς πολίτες στο πλαίσιο έρευνας για εμπρησμό με τρομοκρατικά χαρακτηριστικά.
Το περιστατικό δείχνει ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μπορεί να αποτελέσει στόχο διαφορετικών ομάδων και κινήτρων, όχι μόνο κρατικών υπηρεσιών.
Και αν τελικά δεν είναι δολιοφθορά;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο άβολο ερώτημα για την Ευρώπη.
Μπορεί τα περιστατικά να μην αποτελούν τμήμα μιας ενιαίας επιχείρησης.
Μπορεί να είναι το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού τεχνικών αστοχιών, ανθρώπινων λαθών, ελλείψεων προσωπικού, παλαιού εξοπλισμού και απότομης αύξησης της παραγωγής.
Ο απόστρατος στρατηγός της FSB Alexander Mikhailov αμφισβητεί την υπόθεση μιας συντονισμένης εκστρατείας σαμποτάζ.
Κατά την εκτίμησή του, η μεγάλη δημοσιότητα γύρω από κάθε νέο περιστατικό δημιουργεί ένα φαινόμενο «μιντιακής χοάνης»: ένα συμβάν γίνεται είδηση και στη συνέχεια πολλά ακόμη παρόμοια περιστατικά παρουσιάζονται ως τμήματα της ίδιας τάσης.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη προσέγγιση, είναι ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν συντονισμένη εκστρατεία.
Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται – αλλά έχει ξεχάσει πώς να παράγει
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η θέση του απόστρατου αντιστράτηγου και βουλευτή Andrey Gurulyov.
Κατά την άποψή του, η Ευρώπη έχει χάσει σημαντικό μέρος της παραγωγικής της κουλτούρας.
Για δεκαετίες, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας λειτουργούσε με χαμηλότερη παραγωγή, περιορισμένες επενδύσεις και εκτεταμένο outsourcing.
Τώρα η κατάσταση αλλάζει απότομα.
Η ζήτηση για πυρομαχικά, drones και άλλα στρατιωτικά συστήματα αυξάνεται, οι παραγγελίες διογκώνονται και οι εγκαταστάσεις πρέπει να λειτουργήσουν σε πολύ υψηλότερους ρυθμούς.
Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα που δεν είναι γεωπολιτικό αλλά καθαρά βιομηχανικό.
Όσο αυξάνεται η παραγωγή, αυξάνεται και η έκθεση σε ατυχήματα εάν δεν αυξάνονται ταυτόχρονα οι επενδύσεις στην ασφάλεια.
Και αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη παραδοχή για την Ευρώπη: η επανεκκίνηση της αμυντικής βιομηχανίας δεν απαιτεί μόνο χρήματα και παραγγελίες. Απαιτεί προσωπικό, τεχνογνωσία, υποδομές, ελέγχους ασφαλείας και χρόνια για να αποκατασταθούν παραγωγικές δυνατότητες που είχαν εγκαταλειφθεί.
Το πραγματικό κόστος για την ευρωπαϊκή άμυνα
Είτε πρόκειται για δολιοφθορά είτε για ατυχήματα, το αποτέλεσμα είναι οικονομικά και στρατηγικά το ίδιο.
Πυρομαχικά που καταστρέφονται δεν φτάνουν στην Ουκρανία.
Drones που χάνονται δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μέτωπο.
Εργοστάσια που σταματούν την παραγωγή δημιουργούν νέα bottlenecks σε μια ήδη πιεσμένη ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού.
Και κάθε νέο περιστατικό αυξάνει το κόστος ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα παράδοξο: αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες, αλλά ταυτόχρονα καλείται να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες μιας βιομηχανικής βάσης που δεν είχε σχεδιαστεί για παρατεταμένη πολεμική παραγωγή.
Το NATO απέναντι στον «γκρίζο» πόλεμο
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε επίπεδο NATO.
Το Άρθρο 5 έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση ένοπλης επίθεσης.
Μια πυρκαγιά σε ένα εργοστάσιο, μια έκρηξη σε αποθήκη, ένας εμπρησμός ή μια κυβερνοεπίθεση κινούνται σε διαφορετική νομική και πολιτική ζώνη.
Αυτό ακριβώς δημιουργεί χώρο για τον λεγόμενο υβριδικό ή «γκρίζο» πόλεμο.
Ο αντίπαλος μπορεί να προκαλέσει οικονομική ζημιά και διαταραχή χωρίς να δώσει στην άλλη πλευρά ένα καθαρό γεγονός που να επιτρέπει την ενεργοποίηση των μηχανισμών συλλογικής άμυνας.
Για το NATO, αυτή είναι μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις της νέας εποχής.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο «ποιος το έκανε»
Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να διερευνήσει το ενδεχόμενο ξένης δολιοφθοράς.
Αλλά έχει εξίσου σοβαρό λόγο να διερευνήσει τις δικές της αδυναμίες.
Εάν οι πυρκαγιές οφείλονται σε σαμποτάζ, απαιτείται αποτελεσματικότερη προστασία των αμυντικών υποδομών.
Εάν οφείλονται σε ατυχήματα, απαιτείται επανεξέταση των κανόνων ασφαλείας και των επενδύσεων.
Εάν συνυπάρχουν και οι δύο παράγοντες, τότε το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Γιατί η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει μόνο έναν εξωτερικό αντίπαλο.
Αντιμετωπίζει και τις συνέπειες δεκαετιών αποβιομηχάνισης και υποεπένδυσης στην άμυνα.
Η Ευρώπη μπαίνει σε μια νέα εποχή
Τα βλήματα των 155 χιλιοστών και τα drones που καταστράφηκαν δεν θα φτάσουν ποτέ στο ουκρανικό μέτωπο.
Το ποιος ευθύνεται για κάθε περιστατικό θα πρέπει να αποδειχθεί από τις έρευνες και όχι από τις πολιτικές εκτιμήσεις ή τα δημοσιεύματα.
Το σενάριο του Senezh και της ρωσικής δολιοφθοράς παραμένει στο επίκεντρο της δυτικής συζήτησης.
Η εκδοχή της ουκρανικής εμπλοκής παραμένει πολύ πιο περιορισμένη και αμφισβητούμενη.
Η δράση αυτόνομων ριζοσπαστικών ομάδων αποτελεί επίσης υπαρκτό σενάριο σε ορισμένες υποθέσεις.
Και η εξήγηση των τεχνικών αστοχιών και της απώλειας παραγωγικής τεχνογνωσίας δεν μπορεί να απορριφθεί χωρίς πραγματική διερεύνηση.
Το βέβαιο είναι ένα:
η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, στην οποία η παραγωγική ικανότητα, η ασφάλεια των εργοστασίων και η προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων αποκτούν την ίδια στρατηγική σημασία με τα ίδια τα όπλα που παράγονται.
Και όσο η Ευρώπη επιταχύνει τον επανεξοπλισμό της, τόσο πιο κρίσιμο θα γίνεται το ερώτημα εάν μπορεί να προστατεύσει τις εγκαταστάσεις στις οποίες βασίζεται η νέα ευρωπαϊκή πολεμική οικονομία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών