Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, οι ΗΠΑ δεν έχουν επιτύχει κανέναν από τους στόχους τους και εστιάζουν στο να ανοίξουν τα Στενά του Hormuz, τα οποία ήταν ανοιχτά πριν την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ
(upd4) Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, ο απολογισμός για τις ΗΠΑ είναι βαρύς και οι αρχικοί στόχοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκπλήρωτοι.
Παρά τους 18 νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες και τους 800 και πλέον τραυματίες, παρά τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτικές δαπάνες και τα εξαντλημένα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών...
Η Ουάσινγκτον μπήκε στον πόλεμο υποσχόμενη να εξουδετερώσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, να διαλύσει τη βιομηχανία πυραύλων του, να συντρίψει το ναυτικό του και να περιορίσει τους περιφερειακούς συμμάχους του.
Αναλυτές από το κέντρο Stimson υποστηρίζουν πως έξι μήνες μετά έχει επιτευχθεί ελάχιστη πρόοδος ως προς αυτούς τους στόχους ενώ, η στρατιωτική αποστολή έχει περιοριστεί ουσιαστικά σε έναν πολύ πιο στενό στόχο: να αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Hormuz.
Πρόκειται για πλήρη αποτυχία.
Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, ο λογαριασμός μεγαλώνει: στο πεδίο της μάχης, στην οικονομία των ΗΠΑ και σε μια παγκόσμια αλυσίδα συνεπειών που φτάνει από τις τιμές της ενέργειας μέχρι τα λιπάσματα, τα τρόφιμα και την ασφάλεια συμμάχων σε Ευρώπη και Ασία.
Και οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί, οι ΗΠΑ δεν έχουν επιτύχει τίποτα και ο Trump πρέπει να σταματήσει τον πόλεμο τώρα.
Διότι αν συνεχίσει, το μόνο που θα καταφέρει, είναι να αυξάνει το κόστος για τις ΗΠΑ, τους Αμερικανούς και τον υπόλοιπο πλανήτη.
Αν μη τι άλλο πρόκειται για μια παραδοχή… συντριπτικής ήττας.
Ατιμωτική διάκριση
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Michael Cohen από το κέντρο Stimson, οι αρχικοί στόχοι των ΗΠΑ στον πόλεμο επικεντρώνονταν στον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, στην καταστροφή της πυραυλικής του βιομηχανίας, στην εξάλειψη του ναυτικού του και στον τερματισμό της στήριξης του Iράν προς τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξουσίους στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα, αυτοί οι στόχοι έχουν παραμεριστεί, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονται πλέον σχεδόν αποκλειστικά στην επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz για τη θαλάσσια κυκλοφορία — ένας στόχος που κατέστη αναγκαίος μόνο εξαιτίας της αρχικής απόφασης για πόλεμο.
Παράλληλα, το κόστος της σύγκρουσης συνεχίζει να αυξάνεται και οι δευτερογενείς και τριτογενείς συνέπειες της απόφασης για πόλεμο κλιμακώνονται επίσης.
Πριν από τρεις μήνες - αναφέρει ο Cohen - περιγράψαμε τον πόλεμο ως στρατηγική καταστροφή, η οποία είχε συμβάλει ελάχιστα στην προώθηση των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ ενώ είχε επιβάλει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια άμεσου και έμμεσου κόστους στις ΗΠΑ.
Τρεις μήνες αργότερα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί αυτή την ατιμωτική διάκριση.
Βασικά σημεία
- Ο αριθμός των νεκρών του πολέμου ανέρχεται μεταξύ 8.000 και 10.000, με σχεδόν 50.000 τραυματίες, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι άμαχοι στο Ιράν, στον Λίβανο και στο Ισραήλ.
- Δεκαοκτώ στρατιωτικοί των ΗΠΑ έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 820 έχουν τραυματιστεί.
- Το ένα τρίτο όλων των απωλειών των ΗΠΑ έχει σημειωθεί μετά την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου.
- Το Πεντάγωνο εκτιμά ότι ο πόλεμος έχει κοστίσει στο υπ. Άμυνας 40 δισεκατομμύρια δολάρια.
- Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει σε σημαντικό βαθμό τα αποθέματα πυρομαχικών τους.
- Μέχρι τον Αύγουστο, ο στρατός των ΗΠΑ είχε χρησιμοποιήσει το 80% του αποθέματος THAAD - αναχαιτιστικά αντιβαλλιστικών πυραύλων - και περίπου τα μισά αναχαιτιστικά Patriot.
- Ο στρατός των ΗΠΑ έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλα» τα Army Tactical Missile Systems (ATACMS) και Precision Strike Missiles (PrSM), όπλα μεγάλου βεληνεκούς στα οποία αναμένεται να βασιστούν οι ΗΠΑ σε οποιαδήποτε σύγκρουση με την Κίνα.
- Ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια για την αναπλήρωση των αποθεμάτων των ΗΠΑ
- Τα μειωμένα αποθέματα έχουν ήδη σημαντικές συνέπειες στον Ινδο - Ειρηνικό και στην Ευρώπη, καθώς βασικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ. αναφέρουν καθυστερήσεις στις αποστολές όπλων και εκφράζουν φόβους ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να μην μπορεί να εκπληρώσει τις συμμαχικές και συμβατικές της υποχρεώσεις άμυνας σε περίπτωση σύγκρουσης.
- Το συνολικό κόστος του πολέμου - άμεσο και έμμεσο - εκτιμάται σε 220 δισεκατομμύρια δολάρια και έχει κοστίσει στο μέσο νοικοκυριό των ΗΠΑ περίπου 1.650 δολάρια.
- Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους για τους καταναλωτές οφείλεται στην απότομη αύξηση της τιμής της βενζίνης. Στις 15 Σεπτεμβρίου, η μέση τιμή ενός γαλονιού βενζίνης ήταν 4,32 δολάρια - αύξηση 45% από την έναρξη του πολέμου.
- Η αύξηση των τιμών της βενζίνης, σε συνδυασμό με αύξηση 70% στο πετρέλαιο κίνησης, έχει κοστίσει στους Αμερικανούς περισσότερα από 106 δισεκατομμύρια δολάρια και στο μέσο αμερικανικό νοικοκυριό πάνω από 816 δολάρια.
- Ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί κατά μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα από την έναρξη του πολέμου.
- Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα.
- Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων έχουν αυξηθεί κατά 27% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Ο θόρυβος πριν από την ήττα
Στην αρχή του πολέμου με το Ιράν ο Trump παρουσίασε πέντε βασικούς στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους:
• «Να καταστρέψουμε τους πυραύλους του Ιράν και να ισοπεδώσουμε την πυραυλική του βιομηχανία»
• «Να εξαλείψουμε το ναυτικό του Ιράν.»
• «Να διασφαλίσουμε ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξούσιοι του Ιράν δεν θα μπορούν πλέον να αποσταθεροποιούν την περιοχή ή τον κόσμο και να επιτίθενται στις δυνάμεις μας»
• Να εμποδιστεί το Ιράν από το να χρησιμοποιεί «IEDs ή βόμβες για να τραυματίζει σοβαρά και να σκοτώνει χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων πολλών Αμερικανών».
• «Να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο»
Ο Trump υπαινίχθηκε επίσης, πιο έμμεσα, ένα ακόμη πιθανό αποτέλεσμα του πολέμου: την αλλαγή καθεστώτος.
Οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να επιτύχουν αποφασιστικά κανέναν από αυτούς τους στόχους.
Με την επανέναρξη των συγκρούσεων τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό αυτούς τους αρχικούς στόχους υπέρ ενός μοναδικού, στενότερου σκοπού: να τερματίσουν την ικανότητα του Ιράν να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Hormuz.
Η μετατόπιση
Από τις 8 Ιουλίου, τα πλήγματα των ΗΠΑ έχουν επικεντρωθεί στην ιρανική αεράμυνα, στα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, στα παράκτια ραντάρ και άλλες δυνατότητες επιτήρησης, σε θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones, σε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και σε ναυτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων ναυτικών βάσεων και μικρών σκαφών.
Προηγουμένως, σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή του Πενταγώνου προς το Κογκρέσο τον Σεπτέμβριο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονταν σε φρουρές βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, εγκαταστάσεις αεράμυνας του Ιράν, χώρους αποθήκευσης ιρανικών πυραύλων cruise και μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων (UAS), κέντρα διοίκησης και ελέγχου, ναυτικά μέσα και μέσα ναρκοθέτησης, καθώς και στην αμυντική βιομηχανική βάση του Ιράν.
Πράγματι, μια ματιά στον χάρτη των στόχων που επλήγησαν από τα αμερικανικά πλήγματα αρκεί για να δείξει την αλλαγή.
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ στο πρώτο κύμα των συγκρούσεων ήταν γεωγραφικά διάσπαρτες και προσανατολισμένες στην επίτευξη των αρχικών στόχων του πολέμου.
Το δεύτερο κύμα έχει επικεντρωθεί συντριπτικά στα στρατιωτικά μέσα του Iran κατά μήκος του Στενού του Hormuz.
Επιπλέον, με την επανέναρξη των συγκρούσεων, στις 14 Ιουλίου, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ επέβαλε εκ νέου ναυτικό αποκλεισμό σε όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές. Κατά τη δημοσίευση της παρούσας έκθεσης, ο αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ.
Παρότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ εξακολουθούν να ισχυρίζονται δημοσίως ότι ο βασικός στόχος του πολέμου είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι τα πρόσφατα πλήγματα των ΗΠΑ έχουν στοχεύσει την πυρηνική υποδομή του Ιράν.
Σύμφωνα με τον Dr. Jeffrey Lewis, ειδικό στα πυρηνικά στο Stanford’s Center for International Security and Cooperation, «κανένα» από τα πλήγματα του δεύτερου κύματος των ΗΠΑ δεν έχει επικεντρωθεί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Iράν.
Τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων του Ιράν ήταν εξίσου περιορισμένα.
Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το Ιράν «πιθανότατα διαθέτει εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, πυραύλους» που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προβολή στρατιωτικής ισχύος σε ολόκληρη την περιοχή.
Σημαντικές ζημιές στα ιρανικά ναυτικά μέσα
Σημαντικές ζημιές έχουν προκληθεί και στα ιρανικά ναυτικά μέσα, χωρίς όμως να έχει αποτραπεί η διατάραξη της ναυσιπλοΐας με πυραύλους και drones από την ξηρά.
Από τις 8 Ιουλίου, το Ιράν έχει πλήξει τουλάχιστον 15 δεξαμενόπλοια.
Στις 2 Σεπτεμβρίου, μόλις τέσσερα πλοία διέσχισαν το Hormuz, έναντι περίπου 138 ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Από τις 14 Ιουλίου, η μέση ροή αργού πετρελαίου ήταν 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πολύ κάτω από τα περίπου 20 εκατ. πριν από τη σύγκρουση.
Έτσι, η καταστροφή μέρους του ιρανικού ναυτικού δεν έχει αφαιρέσει από την Τεχεράνη την ικανότητα να προκαλεί σοβαρή αναστάτωση σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται πλέον στην επαναλειτουργία μιας οδού που έκλεισε μετά την έναρξη του πολέμου, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ανακτηθεί ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας.
Αριθμός νεκρών
Ο συνολικός αριθμός των νεκρών υπολογίζεται μεταξύ 8.000 και 10.000.
Στις ΗΠΑ, 18 στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί, τέσσερις μετά την κατάρρευση της κατάπαυσης του πυρός, και 820 έχουν τραυματιστεί.
Στο Ιράν, η κυβέρνηση ανέφερε στα μέσα Απριλίου περίπου 3.500 νεκρούς, ενώ άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό έως τις 6.000.
Το Υπουργείο Υγείας καταγράφει περισσότερους από 26.500 τραυματίες. Παράλληλα, περισσότεροι από 6.500 Ιρανοί έχουν συλληφθεί από την έναρξη του πολέμου στο πλαίσιο ευρύτερης εσωτερικής καταστολής και άγνωστος αριθμός έχει εκτελεστεί.
Στον Λίβανο, επιθέσεις της Hezbollah κατά του Ισραήλ οδήγησαν σε ισραηλινή στρατιωτική αντίδραση και κατάληψη εδαφών στον νότο.
Το λιβανικό Υπουργείο Υγείας αναφέρει πάνω από 3.900 νεκρούς, σχεδόν 12.000 τραυματίες και περισσότερους από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους, χωρίς διάκριση μεταξύ μαχητών και αμάχων.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 2.500 μαχητές της Hezbollah.
Στο Ισραήλ έχουν σκοτωθεί 12 μέλη των IDF και 78 έχουν τραυματιστεί.
Οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν επίσης 30 θανάτους αμάχων και περισσότερους από 7.800 τραυματισμούς.
Στο Ιράκ εκτιμάται ότι έχουν σκοτωθεί 146 μαχητές και περισσότεροι από 500 έχουν τραυματιστεί, χωρίς επιβεβαίωση.
Δεκάδες ακόμη θύματα έχουν καταγραφεί σε Ομάν, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν και Σ.Αραβία.
Άμεσο και έμμεσο στρατιωτικό κόστος
Στις 21 Ιουλίου, ο Pete Hegseth εκτίμησε ενώπιον του Κογκρέσου το κόστος του πολέμου στα 37,5 δισ. δολάρια, περίπου 12 δισ. περισσότερα από την εκτίμηση του Απριλίου.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου τοποθετούσε το κόστος στα 38,1 δισ. την 1η Αυγούστου 2026, ενώ το αρμόδιο οικονομικό γραφείο του Πενταγώνου το υπολόγιζε σε 33,4 δισ. στις 29 Ιουνίου, από τα οποία 22,3 δισ. αφορούσαν πυρομαχικά.
Οι υπολογισμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν πλήρως την ανοικοδόμηση αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή που υπέστησαν ζημιές.
Μία εκτίμηση κάνει λόγο για 228 κτίρια ή τμήματα εξοπλισμού που έχουν υποστεί ζημιές, με πιθανό κόστος επισκευής δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Γενικός Επιθεωρητής του Πενταγώνου αναφέρει ζημιές σε εκατοντάδες κτίρια και εγκαταστάσεις σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Σ. Αραβία, Ιράκ, Ομάν και Ιορδανία.
Στις εκτιμήσεις επίσης δεν φαίνεται να περιλαμβάνονται 42 αεροσκάφη ή drones που χάθηκαν ή υπέστησαν ζημιές.
Το αυξανόμενο κόστος έχει δημιουργήσει δημοσιονομικό έλλειμμα στο Πεντάγωνο.
Ακυρώθηκαν ασκήσεις, αντλήθηκαν κεφάλαια από λογαριασμούς εξοπλισμού, εγκαταστάσεων και συντήρησης και ζητήθηκε από το Κογκρέσο η μεταφορά 4,3 δισ. δολαρίων από εκπαίδευση και αγορές όπλων.
Το Nαυτικό μετέφερε χρήματα από τη μισθοδοσία και άλλες πηγές και καθυστέρησε μη επείγουσες εργασίες συντήρησης.
Το State Department έχει επίσης επιβαρυνθεί με 113 εκατ. δολάρια δαπανών που συνδέονται με την Operation Epic Fury, ενώ οι ζημιές σε πρεσβείες, προξενεία και άλλες διπλωματικές εγκαταστάσεις εκτιμώνται σε 184 εκατ. δολάρια.
Η αντικατάσταση των πυρομαχικών μπορεί να πάρει χρόνια και να κοστίσει δισεκατομμύρια
Η επίπτωση στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των ΗΠΑ μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το οικονομικό κόστος.
Ανάλυση του CSIS εκτιμά ότι οι ΗΠΑ έχουν καταναλώσει από το ένα τρίτο έως το μισό των αποθεμάτων ορισμένων κρίσιμων πυρομαχικών.
Μέχρι τον Αύγουστο είχε χρησιμοποιηθεί το 80% των THAAD και περίπου τα μισά Patriot.
Στις 4 Αυγούστου, το Reuters ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός είχε χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλα» τα ATACMS και PrSM.
Η αποκατάσταση των αποθεμάτων μπορεί να διαρκέσει χρόνια.
Τα Tomahawk δεν αναμένεται να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα πριν από τα τέλη του 2030 ή τις αρχές του 2031, ενώ Patriot και THAAD μπορεί να χρειαστούν τουλάχιστον τρία χρόνια.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει καταστήσει την Αμερική και τους συμμάχους της πιο ευάλωτους
Η μεγάλη κατανάλωση πυρομαχικών περιορίζει την ικανότητα των ΗΠΑ να ανταποκριθούν σε άλλες πιθανές κρίσεις και επηρεάζει την αποτροπή συμμάχων.
Στα τέλη Αυγούστου, η Washington Post ανέφερε ότι αρκετοί Αμερικανοί στρατιωτικοί ηγέτες είχαν προειδοποιήσει τον Pete Hegseth πως η παράταση επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας κατά του Ιράν δεν είναι βιώσιμη και μπορεί να αποδυναμώσει την ικανότητα αντιμετώπισης απειλών αλλού, ακόμη και στην αμερικανική επικράτεια.
Αμερικάνοι στρατηγοί, καθώς και ο ανώτατος ναύαρχος του Ναυτικού, φέρονται να διαφώνησαν με την παράταση ορισμένων αναπτύξεων στη Μέση Ανατολή.
Το CSIS εκτιμά ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκή πυρομαχικά για εύλογα σενάρια στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά τα μειωμένα αποθέματα δημιουργούν παράθυρο ευπάθειας στον Δυτικό Ειρηνικό, στη Νότια Κορέα, στην Ιαπωνία και στην Ταιβάν, καθώς εξετάζονται καθυστερήσεις πολλών ετών σε παραδόσεις όπλων.
Πωλήσεις προς την Ταιβάν,ύψους σχεδόν 30 δισ. δολαρίων παραμένουν ανεκτέλεστες, μεταξύ τους Patriot αξίας σχεδόν 900 εκατ. δολαρίων, ενώ οι παραδόσεις 400 Tomahawk προς την Ιαπωνία μπορεί να καθυστερήσουν έως δύο χρόνια.
Σύμμαχοι του NATO εκφράζουν επίσης ανησυχίες για ελλείψεις αναχαιτιστικών πυραύλων.
Έτσι, ένας πόλεμος σε περιοχή που η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας του 2025 θεωρούσε χαμηλότερης προτεραιότητας καταναλώνει συστήματα που η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να χρειαστεί σε σημαντικότερα θέατρα επιχειρήσεων.
Κόστος για την οικονομία των ΗΠΑ
Το άμεσο στρατιωτικό κόστος αποτελεί μόνο μέρος της επιβάρυνσης.
Ο Mark Zandi της Moody’s Analytics εκτιμά συνολικό κόστος άνω των 220 δισ. δολαρίων, περίπου 1.650 δολάρια ανά μέσο νοικοκυριό.
Η βενζίνη αυξήθηκε από περίπου 3 δολάρια το γαλόνι πριν από τον πόλεμο στα 4,32 στις 15 Σεπτεμβρίου.
Το Brown University υπολογίζει ότι οι υψηλότερες τιμές καυσίμων κόστισαν πάνω από 107 δισ. δολάρια, περίπου 822 δολάρια ανά νοικοκυριό.
Το πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκε από 3,76 δολάρια σε ιστορικό υψηλό 6,31 δολάρια στα μέσα Σεπτεμβρίου. Τα αεροπορικά εισιτήρια είναι σχεδόν 27% ακριβότερα από το 2025, ενώ το καύσιμο αεριωθουμένων αυξήθηκε από 90 σε περίπου 150 δολάρια το βαρέλι.
Η διαταραχή στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου από τον Φεβρουάριο είναι, σύμφωνα με την ανάλυση, υπερδιπλάσια από εκείνη της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 και εξακολουθεί να επηρεάζει 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ο πληθωρισμός έφτασε το 4% στις αρχές Ιουνίου και υποχώρησε στο 3,4% στα μέσα Σεπτεμβρίου, έναντι 2,4% τον Φεβρουάριο.
Η άνοδος περιορίζει την ικανότητα της Federal Reserve να μειώσει τα επιτόκια και επιβαρύνει την ανάπτυξη. Το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου 30 ετών αυξήθηκε στο 7,22%, περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από το προπολεμικό επίπεδο.
Ο πολιτικός αντίκτυπος του πολέμου
Η πλειονότητα των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο από την αρχή, ενώ η υποστήριξη παρέμεινε κάτω από το 40% από τα μέσα Μαρτίου.
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η αντίθεση αυτή πιθανότατα συνέβαλε στα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Trump.
Κατά μία άποψη, η δημόσια δυσαρέσκεια περιορίζει τις στρατηγικές επιλογές του προέδρου, ενισχύει τις πιέσεις για τερματισμό της σύγκρουσης και μπορεί να ενθαρρύνει το Ιράν να υιοθετεί σκληρότερη στάση στις διαπραγματεύσεις.
Αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία
Η οικονομική ζημιά δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 2,5% το 2026, τον χαμηλότερο ρυθμό μετά την πανδημία.
Για τα κράτη του Κόλπου προβλέπει 1,3%, από 4,5% το 2025, λόγω διαταραχών στο εμπόριο, στις επενδύσεις και σε μεγάλα έργα.
Η ΕΚΤ ανέβαλε σχέδια μείωσης επιτοκίων και αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να δει την πρόβλεψη ανάπτυξης να υποχωρεί από 1,2% σε 0,7%, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει το 4%.
Οι αυξήσεις των καυσίμων είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Οι διακοπές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λιπασμάτων και βασικών θρεπτικών συστατικών, όπως άζωτο, φώσφορος και θείο, προκαλούν πρόσθετες πιέσεις.
Αντίκτυπος στην παγκόσμια γεωργία
Περίπου το 30% της διεθνούς προσφοράς λιπασμάτων διακινείται μέσω του Περσικού Κόλπου.
Από την ίδια θαλάσσια οδό περνά περίπου το 50% του παγκοσμίως εμπορεύσιμου θείου και πάνω από το 30% των εξαγωγών ουρίας.
Το κλείσιμο του Hormuz έχει οδηγήσει σε ελλείψεις και άνοδο του γεωργικού κόστους.
Οι τιμές λιπασμάτων έχουν αυξηθεί κατά περίπου 35% σε ετήσια βάση.
Η άνυδρη αμμωνία είναι 29% ακριβότερη από τον Φεβρουάριο, ενώ η ουρία αυξήθηκε από 415 δολάρια ανά μετρικό τόνο τον Ιανουάριο σε 770,5 δολάρια τον Ιούλιο, σχεδόν 90%.
Έρευνα της American Farm Bureau Federation στα μέσα Απριλίου έδειξε ότι σχεδόν το 70% των Αμερικανών αγροτών δήλωναν ότι δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά τα λιπάσματα για την ανοιξιάτικη σπορά.
Η κυβέρνηση Trump ζήτησε πάνω από 11 δισ. δολάρια πρόσθετης στήριξης από το Κογκρέσο, χωρίς μέχρι σήμερα έγκριση.
Το αίτημα προστίθεται σε άμεσες πληρωμές 44 δισ. δολαρίων προς αγρότες το 2026.
Αν εγκριθούν τα επιπλέον 11 δισ., οι κρατικές πληρωμές θα αντιστοιχούν περίπου στο 33% του συνολικού γεωργικού εισοδήματος, το υψηλότερο ποσοστό από το 2001.
Επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια γεωργία
Μέχρι σήμερα, οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων δεν έχουν αυξηθεί δραματικά.
Η Παγκοσμια Τράπεζα ωστόσο, αναφέρει αυξημένες πιέσεις στη Λατινική Αμερική και στη Νότια Ασία, μικρότερες στην Ευρώπη και στην Κεντρική Ασία και άνισες στην Αφρική.
Ο πλήρης αντίκτυπος των ακριβότερων λιπασμάτων ενδέχεται να φανεί το 2027.
Αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές, οι αγρότες μπορεί να στραφούν σε καλλιέργειες με μικρότερες ανάγκες λίπανσης, όμως το αρχικό κόστος θα παραμείνει αυξημένο και μπορεί να μετακυλιστεί στους καταναλωτές.
Το World Food Programme προειδοποιεί ότι οι φτωχότερες χώρες διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Συμπέρασμα
Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, η βασική κρίση της ανάλυσης παραμένει ίδια.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δεν έχουν καταστρέψει την πυραυλική του ικανότητα και υποδομή και δεν έχουν τερματίσει τη στήριξη προς περιφερειακές οργανώσεις-πληρεξουσίους.
Το ιρανικό καθεστώς έχει εδραιώσει την εξουσία του υπό νέα ηγεσία και δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης.
Το ναυτικό έχει υποστεί ζημιές, αλλά η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Hormuz.
Ο άμεσος σκοπός του πολέμου έχει περιοριστεί στην επαναλειτουργία μιας θαλάσσιας οδού, το κλείσιμο της οποίας συνδέεται εν μέρει με την ίδια τη σύγκρουση.
Απέναντι στα περιορισμένα αποτελέσματα βρίσκονται αυξανόμενα κόστη: χιλιάδες νεκροί, μεταξύ τους 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί, δεκάδες χιλιάδες τραυματίες, δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια δαπανών και χρόνια για την αποκατάσταση βάσεων και αποθεμάτων.
Τα αμερικανικά νοικοκυριά πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα και δανεισμό, ενώ οι διεθνείς διαταραχές σε ενέργεια και γεωργικές εισροές αυξάνουν τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.
Κατά τους συντάκτες, ακόμη και αν οι ΗΠΑ είχαν επιτύχει όλους τους αρχικούς στόχους, θα ήταν δύσκολο να αποδειχθεί ότι τα οφέλη για την εθνική ασφάλεια υπερκαλύπτουν το άμεσο και έμμεσο κόστος.
Η ζημιά των τελευταίων έξι μηνών δεν μπορεί να αναιρεθεί, αλλά μπορεί να σταματήσει να αυξάνεται.
Περισσότερα πλήγματα θεωρούνται απίθανο να φέρουν τη σαρωτική νίκη που είχε υποσχεθεί αρχικά η κυβέρνηση.
Προτεραιότητα, σύμφωνα με την ανάλυση, θα πρέπει να είναι ο τερματισμός των συγκρούσεων μέσω διαπραγματεύσεων, η επαναλειτουργία του Hormuz και η διακοπή του κύκλου αντιποίνων.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα απείχε από τις αρχικές φιλοδοξίες, αλλά θα ήταν προτιμότερο από τη συνέχιση μιας σύγκρουσης της οποίας το κόστος αυξάνεται ενώ οι προοπτικές επιτυχίας μειώνονται.
www.bankingnews.gr
Παρά τους 18 νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες και τους 800 και πλέον τραυματίες, παρά τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτικές δαπάνες και τα εξαντλημένα αποθέματα κρίσιμων πυρομαχικών...
Η Ουάσινγκτον μπήκε στον πόλεμο υποσχόμενη να εξουδετερώσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, να διαλύσει τη βιομηχανία πυραύλων του, να συντρίψει το ναυτικό του και να περιορίσει τους περιφερειακούς συμμάχους του.
Αναλυτές από το κέντρο Stimson υποστηρίζουν πως έξι μήνες μετά έχει επιτευχθεί ελάχιστη πρόοδος ως προς αυτούς τους στόχους ενώ, η στρατιωτική αποστολή έχει περιοριστεί ουσιαστικά σε έναν πολύ πιο στενό στόχο: να αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Hormuz.
Πρόκειται για πλήρη αποτυχία.
Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, ο λογαριασμός μεγαλώνει: στο πεδίο της μάχης, στην οικονομία των ΗΠΑ και σε μια παγκόσμια αλυσίδα συνεπειών που φτάνει από τις τιμές της ενέργειας μέχρι τα λιπάσματα, τα τρόφιμα και την ασφάλεια συμμάχων σε Ευρώπη και Ασία.
Και οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί, οι ΗΠΑ δεν έχουν επιτύχει τίποτα και ο Trump πρέπει να σταματήσει τον πόλεμο τώρα.
Διότι αν συνεχίσει, το μόνο που θα καταφέρει, είναι να αυξάνει το κόστος για τις ΗΠΑ, τους Αμερικανούς και τον υπόλοιπο πλανήτη.
Αν μη τι άλλο πρόκειται για μια παραδοχή… συντριπτικής ήττας.
Ατιμωτική διάκριση
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Michael Cohen από το κέντρο Stimson, οι αρχικοί στόχοι των ΗΠΑ στον πόλεμο επικεντρώνονταν στον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, στην καταστροφή της πυραυλικής του βιομηχανίας, στην εξάλειψη του ναυτικού του και στον τερματισμό της στήριξης του Iράν προς τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξουσίους στη Μέση Ανατολή.
Σήμερα, αυτοί οι στόχοι έχουν παραμεριστεί, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονται πλέον σχεδόν αποκλειστικά στην επαναλειτουργία του Στενού του Hormuz για τη θαλάσσια κυκλοφορία — ένας στόχος που κατέστη αναγκαίος μόνο εξαιτίας της αρχικής απόφασης για πόλεμο.
Παράλληλα, το κόστος της σύγκρουσης συνεχίζει να αυξάνεται και οι δευτερογενείς και τριτογενείς συνέπειες της απόφασης για πόλεμο κλιμακώνονται επίσης.
Πριν από τρεις μήνες - αναφέρει ο Cohen - περιγράψαμε τον πόλεμο ως στρατηγική καταστροφή, η οποία είχε συμβάλει ελάχιστα στην προώθηση των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ ενώ είχε επιβάλει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια άμεσου και έμμεσου κόστους στις ΗΠΑ.
Τρεις μήνες αργότερα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί αυτή την ατιμωτική διάκριση.
Βασικά σημεία
- Ο αριθμός των νεκρών του πολέμου ανέρχεται μεταξύ 8.000 και 10.000, με σχεδόν 50.000 τραυματίες, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι άμαχοι στο Ιράν, στον Λίβανο και στο Ισραήλ.
- Δεκαοκτώ στρατιωτικοί των ΗΠΑ έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 820 έχουν τραυματιστεί.
- Το ένα τρίτο όλων των απωλειών των ΗΠΑ έχει σημειωθεί μετά την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου.
- Το Πεντάγωνο εκτιμά ότι ο πόλεμος έχει κοστίσει στο υπ. Άμυνας 40 δισεκατομμύρια δολάρια.
- Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει σε σημαντικό βαθμό τα αποθέματα πυρομαχικών τους.
- Μέχρι τον Αύγουστο, ο στρατός των ΗΠΑ είχε χρησιμοποιήσει το 80% του αποθέματος THAAD - αναχαιτιστικά αντιβαλλιστικών πυραύλων - και περίπου τα μισά αναχαιτιστικά Patriot.
- Ο στρατός των ΗΠΑ έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλα» τα Army Tactical Missile Systems (ATACMS) και Precision Strike Missiles (PrSM), όπλα μεγάλου βεληνεκούς στα οποία αναμένεται να βασιστούν οι ΗΠΑ σε οποιαδήποτε σύγκρουση με την Κίνα.
- Ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια για την αναπλήρωση των αποθεμάτων των ΗΠΑ
- Τα μειωμένα αποθέματα έχουν ήδη σημαντικές συνέπειες στον Ινδο - Ειρηνικό και στην Ευρώπη, καθώς βασικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ. αναφέρουν καθυστερήσεις στις αποστολές όπλων και εκφράζουν φόβους ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να μην μπορεί να εκπληρώσει τις συμμαχικές και συμβατικές της υποχρεώσεις άμυνας σε περίπτωση σύγκρουσης.
- Το συνολικό κόστος του πολέμου - άμεσο και έμμεσο - εκτιμάται σε 220 δισεκατομμύρια δολάρια και έχει κοστίσει στο μέσο νοικοκυριό των ΗΠΑ περίπου 1.650 δολάρια.
- Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους για τους καταναλωτές οφείλεται στην απότομη αύξηση της τιμής της βενζίνης. Στις 15 Σεπτεμβρίου, η μέση τιμή ενός γαλονιού βενζίνης ήταν 4,32 δολάρια - αύξηση 45% από την έναρξη του πολέμου.
- Η αύξηση των τιμών της βενζίνης, σε συνδυασμό με αύξηση 70% στο πετρέλαιο κίνησης, έχει κοστίσει στους Αμερικανούς περισσότερα από 106 δισεκατομμύρια δολάρια και στο μέσο αμερικανικό νοικοκυριό πάνω από 816 δολάρια.
- Ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί κατά μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα από την έναρξη του πολέμου.
- Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα.
- Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων έχουν αυξηθεί κατά 27% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Ο θόρυβος πριν από την ήττα
Στην αρχή του πολέμου με το Ιράν ο Trump παρουσίασε πέντε βασικούς στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους:
• «Να καταστρέψουμε τους πυραύλους του Ιράν και να ισοπεδώσουμε την πυραυλική του βιομηχανία»
• «Να εξαλείψουμε το ναυτικό του Ιράν.»
• «Να διασφαλίσουμε ότι οι τρομοκρατικές οργανώσεις-πληρεξούσιοι του Ιράν δεν θα μπορούν πλέον να αποσταθεροποιούν την περιοχή ή τον κόσμο και να επιτίθενται στις δυνάμεις μας»
• Να εμποδιστεί το Ιράν από το να χρησιμοποιεί «IEDs ή βόμβες για να τραυματίζει σοβαρά και να σκοτώνει χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων πολλών Αμερικανών».
• «Να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο»
Ο Trump υπαινίχθηκε επίσης, πιο έμμεσα, ένα ακόμη πιθανό αποτέλεσμα του πολέμου: την αλλαγή καθεστώτος.
Οι ΗΠΑ δεν κατάφεραν να επιτύχουν αποφασιστικά κανέναν από αυτούς τους στόχους.
Με την επανέναρξη των συγκρούσεων τον Ιούνιο, οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό αυτούς τους αρχικούς στόχους υπέρ ενός μοναδικού, στενότερου σκοπού: να τερματίσουν την ικανότητα του Ιράν να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Hormuz.
Η μετατόπιση
Από τις 8 Ιουλίου, τα πλήγματα των ΗΠΑ έχουν επικεντρωθεί στην ιρανική αεράμυνα, στα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, στα παράκτια ραντάρ και άλλες δυνατότητες επιτήρησης, σε θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και drones, σε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και σε ναυτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων ναυτικών βάσεων και μικρών σκαφών.
Προηγουμένως, σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή του Πενταγώνου προς το Κογκρέσο τον Σεπτέμβριο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονταν σε φρουρές βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, εγκαταστάσεις αεράμυνας του Ιράν, χώρους αποθήκευσης ιρανικών πυραύλων cruise και μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων (UAS), κέντρα διοίκησης και ελέγχου, ναυτικά μέσα και μέσα ναρκοθέτησης, καθώς και στην αμυντική βιομηχανική βάση του Ιράν.
Πράγματι, μια ματιά στον χάρτη των στόχων που επλήγησαν από τα αμερικανικά πλήγματα αρκεί για να δείξει την αλλαγή.
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ στο πρώτο κύμα των συγκρούσεων ήταν γεωγραφικά διάσπαρτες και προσανατολισμένες στην επίτευξη των αρχικών στόχων του πολέμου.
Το δεύτερο κύμα έχει επικεντρωθεί συντριπτικά στα στρατιωτικά μέσα του Iran κατά μήκος του Στενού του Hormuz.
Επιπλέον, με την επανέναρξη των συγκρούσεων, στις 14 Ιουλίου, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ επέβαλε εκ νέου ναυτικό αποκλεισμό σε όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται ή εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές. Κατά τη δημοσίευση της παρούσας έκθεσης, ο αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ.
Παρότι αξιωματούχοι των ΗΠΑ εξακολουθούν να ισχυρίζονται δημοσίως ότι ο βασικός στόχος του πολέμου είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι τα πρόσφατα πλήγματα των ΗΠΑ έχουν στοχεύσει την πυρηνική υποδομή του Ιράν.
Σύμφωνα με τον Dr. Jeffrey Lewis, ειδικό στα πυρηνικά στο Stanford’s Center for International Security and Cooperation, «κανένα» από τα πλήγματα του δεύτερου κύματος των ΗΠΑ δεν έχει επικεντρωθεί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Iράν.
Τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων του Ιράν ήταν εξίσου περιορισμένα.
Ειδικοί υποστηρίζουν ότι το Ιράν «πιθανότατα διαθέτει εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, πυραύλους» που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προβολή στρατιωτικής ισχύος σε ολόκληρη την περιοχή.
Σημαντικές ζημιές στα ιρανικά ναυτικά μέσα
Σημαντικές ζημιές έχουν προκληθεί και στα ιρανικά ναυτικά μέσα, χωρίς όμως να έχει αποτραπεί η διατάραξη της ναυσιπλοΐας με πυραύλους και drones από την ξηρά.
Από τις 8 Ιουλίου, το Ιράν έχει πλήξει τουλάχιστον 15 δεξαμενόπλοια.
Στις 2 Σεπτεμβρίου, μόλις τέσσερα πλοία διέσχισαν το Hormuz, έναντι περίπου 138 ημερησίως πριν από τον πόλεμο.
Από τις 14 Ιουλίου, η μέση ροή αργού πετρελαίου ήταν 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πολύ κάτω από τα περίπου 20 εκατ. πριν από τη σύγκρουση.
Έτσι, η καταστροφή μέρους του ιρανικού ναυτικού δεν έχει αφαιρέσει από την Τεχεράνη την ικανότητα να προκαλεί σοβαρή αναστάτωση σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις επικεντρώνονται πλέον στην επαναλειτουργία μιας οδού που έκλεισε μετά την έναρξη του πολέμου, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ανακτηθεί ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας.
Αριθμός νεκρών
Ο συνολικός αριθμός των νεκρών υπολογίζεται μεταξύ 8.000 και 10.000.
Στις ΗΠΑ, 18 στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί, τέσσερις μετά την κατάρρευση της κατάπαυσης του πυρός, και 820 έχουν τραυματιστεί.
Στο Ιράν, η κυβέρνηση ανέφερε στα μέσα Απριλίου περίπου 3.500 νεκρούς, ενώ άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό έως τις 6.000.
Το Υπουργείο Υγείας καταγράφει περισσότερους από 26.500 τραυματίες. Παράλληλα, περισσότεροι από 6.500 Ιρανοί έχουν συλληφθεί από την έναρξη του πολέμου στο πλαίσιο ευρύτερης εσωτερικής καταστολής και άγνωστος αριθμός έχει εκτελεστεί.
Στον Λίβανο, επιθέσεις της Hezbollah κατά του Ισραήλ οδήγησαν σε ισραηλινή στρατιωτική αντίδραση και κατάληψη εδαφών στον νότο.
Το λιβανικό Υπουργείο Υγείας αναφέρει πάνω από 3.900 νεκρούς, σχεδόν 12.000 τραυματίες και περισσότερους από ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους, χωρίς διάκριση μεταξύ μαχητών και αμάχων.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 2.500 μαχητές της Hezbollah.
Στο Ισραήλ έχουν σκοτωθεί 12 μέλη των IDF και 78 έχουν τραυματιστεί.
Οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν επίσης 30 θανάτους αμάχων και περισσότερους από 7.800 τραυματισμούς.
Στο Ιράκ εκτιμάται ότι έχουν σκοτωθεί 146 μαχητές και περισσότεροι από 500 έχουν τραυματιστεί, χωρίς επιβεβαίωση.
Δεκάδες ακόμη θύματα έχουν καταγραφεί σε Ομάν, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν και Σ.Αραβία.
Άμεσο και έμμεσο στρατιωτικό κόστος
Στις 21 Ιουλίου, ο Pete Hegseth εκτίμησε ενώπιον του Κογκρέσου το κόστος του πολέμου στα 37,5 δισ. δολάρια, περίπου 12 δισ. περισσότερα από την εκτίμηση του Απριλίου.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου τοποθετούσε το κόστος στα 38,1 δισ. την 1η Αυγούστου 2026, ενώ το αρμόδιο οικονομικό γραφείο του Πενταγώνου το υπολόγιζε σε 33,4 δισ. στις 29 Ιουνίου, από τα οποία 22,3 δισ. αφορούσαν πυρομαχικά.
Οι υπολογισμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν πλήρως την ανοικοδόμηση αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή που υπέστησαν ζημιές.
Μία εκτίμηση κάνει λόγο για 228 κτίρια ή τμήματα εξοπλισμού που έχουν υποστεί ζημιές, με πιθανό κόστος επισκευής δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Γενικός Επιθεωρητής του Πενταγώνου αναφέρει ζημιές σε εκατοντάδες κτίρια και εγκαταστάσεις σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Σ. Αραβία, Ιράκ, Ομάν και Ιορδανία.
Στις εκτιμήσεις επίσης δεν φαίνεται να περιλαμβάνονται 42 αεροσκάφη ή drones που χάθηκαν ή υπέστησαν ζημιές.
Το αυξανόμενο κόστος έχει δημιουργήσει δημοσιονομικό έλλειμμα στο Πεντάγωνο.
Ακυρώθηκαν ασκήσεις, αντλήθηκαν κεφάλαια από λογαριασμούς εξοπλισμού, εγκαταστάσεων και συντήρησης και ζητήθηκε από το Κογκρέσο η μεταφορά 4,3 δισ. δολαρίων από εκπαίδευση και αγορές όπλων.
Το Nαυτικό μετέφερε χρήματα από τη μισθοδοσία και άλλες πηγές και καθυστέρησε μη επείγουσες εργασίες συντήρησης.
Το State Department έχει επίσης επιβαρυνθεί με 113 εκατ. δολάρια δαπανών που συνδέονται με την Operation Epic Fury, ενώ οι ζημιές σε πρεσβείες, προξενεία και άλλες διπλωματικές εγκαταστάσεις εκτιμώνται σε 184 εκατ. δολάρια.
Η αντικατάσταση των πυρομαχικών μπορεί να πάρει χρόνια και να κοστίσει δισεκατομμύρια
Η επίπτωση στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των ΗΠΑ μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το οικονομικό κόστος.
Ανάλυση του CSIS εκτιμά ότι οι ΗΠΑ έχουν καταναλώσει από το ένα τρίτο έως το μισό των αποθεμάτων ορισμένων κρίσιμων πυρομαχικών.
Μέχρι τον Αύγουστο είχε χρησιμοποιηθεί το 80% των THAAD και περίπου τα μισά Patriot.
Στις 4 Αυγούστου, το Reuters ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός είχε χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλα» τα ATACMS και PrSM.
Η αποκατάσταση των αποθεμάτων μπορεί να διαρκέσει χρόνια.
Τα Tomahawk δεν αναμένεται να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα πριν από τα τέλη του 2030 ή τις αρχές του 2031, ενώ Patriot και THAAD μπορεί να χρειαστούν τουλάχιστον τρία χρόνια.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει καταστήσει την Αμερική και τους συμμάχους της πιο ευάλωτους
Η μεγάλη κατανάλωση πυρομαχικών περιορίζει την ικανότητα των ΗΠΑ να ανταποκριθούν σε άλλες πιθανές κρίσεις και επηρεάζει την αποτροπή συμμάχων.
Στα τέλη Αυγούστου, η Washington Post ανέφερε ότι αρκετοί Αμερικανοί στρατιωτικοί ηγέτες είχαν προειδοποιήσει τον Pete Hegseth πως η παράταση επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας κατά του Ιράν δεν είναι βιώσιμη και μπορεί να αποδυναμώσει την ικανότητα αντιμετώπισης απειλών αλλού, ακόμη και στην αμερικανική επικράτεια.
Αμερικάνοι στρατηγοί, καθώς και ο ανώτατος ναύαρχος του Ναυτικού, φέρονται να διαφώνησαν με την παράταση ορισμένων αναπτύξεων στη Μέση Ανατολή.
Το CSIS εκτιμά ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκή πυρομαχικά για εύλογα σενάρια στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά τα μειωμένα αποθέματα δημιουργούν παράθυρο ευπάθειας στον Δυτικό Ειρηνικό, στη Νότια Κορέα, στην Ιαπωνία και στην Ταιβάν, καθώς εξετάζονται καθυστερήσεις πολλών ετών σε παραδόσεις όπλων.
Πωλήσεις προς την Ταιβάν,ύψους σχεδόν 30 δισ. δολαρίων παραμένουν ανεκτέλεστες, μεταξύ τους Patriot αξίας σχεδόν 900 εκατ. δολαρίων, ενώ οι παραδόσεις 400 Tomahawk προς την Ιαπωνία μπορεί να καθυστερήσουν έως δύο χρόνια.
Σύμμαχοι του NATO εκφράζουν επίσης ανησυχίες για ελλείψεις αναχαιτιστικών πυραύλων.
Έτσι, ένας πόλεμος σε περιοχή που η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας του 2025 θεωρούσε χαμηλότερης προτεραιότητας καταναλώνει συστήματα που η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να χρειαστεί σε σημαντικότερα θέατρα επιχειρήσεων.
Κόστος για την οικονομία των ΗΠΑ
Το άμεσο στρατιωτικό κόστος αποτελεί μόνο μέρος της επιβάρυνσης.
Ο Mark Zandi της Moody’s Analytics εκτιμά συνολικό κόστος άνω των 220 δισ. δολαρίων, περίπου 1.650 δολάρια ανά μέσο νοικοκυριό.
Η βενζίνη αυξήθηκε από περίπου 3 δολάρια το γαλόνι πριν από τον πόλεμο στα 4,32 στις 15 Σεπτεμβρίου.
Το Brown University υπολογίζει ότι οι υψηλότερες τιμές καυσίμων κόστισαν πάνω από 107 δισ. δολάρια, περίπου 822 δολάρια ανά νοικοκυριό.
Το πετρέλαιο κίνησης αυξήθηκε από 3,76 δολάρια σε ιστορικό υψηλό 6,31 δολάρια στα μέσα Σεπτεμβρίου. Τα αεροπορικά εισιτήρια είναι σχεδόν 27% ακριβότερα από το 2025, ενώ το καύσιμο αεριωθουμένων αυξήθηκε από 90 σε περίπου 150 δολάρια το βαρέλι.
Η διαταραχή στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου από τον Φεβρουάριο είναι, σύμφωνα με την ανάλυση, υπερδιπλάσια από εκείνη της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 και εξακολουθεί να επηρεάζει 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ο πληθωρισμός έφτασε το 4% στις αρχές Ιουνίου και υποχώρησε στο 3,4% στα μέσα Σεπτεμβρίου, έναντι 2,4% τον Φεβρουάριο.
Η άνοδος περιορίζει την ικανότητα της Federal Reserve να μειώσει τα επιτόκια και επιβαρύνει την ανάπτυξη. Το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου 30 ετών αυξήθηκε στο 7,22%, περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από το προπολεμικό επίπεδο.
Ο πολιτικός αντίκτυπος του πολέμου
Η πλειονότητα των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο από την αρχή, ενώ η υποστήριξη παρέμεινε κάτω από το 40% από τα μέσα Μαρτίου.
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η αντίθεση αυτή πιθανότατα συνέβαλε στα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Trump.
Κατά μία άποψη, η δημόσια δυσαρέσκεια περιορίζει τις στρατηγικές επιλογές του προέδρου, ενισχύει τις πιέσεις για τερματισμό της σύγκρουσης και μπορεί να ενθαρρύνει το Ιράν να υιοθετεί σκληρότερη στάση στις διαπραγματεύσεις.
Αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία
Η οικονομική ζημιά δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 2,5% το 2026, τον χαμηλότερο ρυθμό μετά την πανδημία.
Για τα κράτη του Κόλπου προβλέπει 1,3%, από 4,5% το 2025, λόγω διαταραχών στο εμπόριο, στις επενδύσεις και σε μεγάλα έργα.
Η ΕΚΤ ανέβαλε σχέδια μείωσης επιτοκίων και αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να δει την πρόβλεψη ανάπτυξης να υποχωρεί από 1,2% σε 0,7%, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει το 4%.
Οι αυξήσεις των καυσίμων είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Οι διακοπές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λιπασμάτων και βασικών θρεπτικών συστατικών, όπως άζωτο, φώσφορος και θείο, προκαλούν πρόσθετες πιέσεις.
Αντίκτυπος στην παγκόσμια γεωργία
Περίπου το 30% της διεθνούς προσφοράς λιπασμάτων διακινείται μέσω του Περσικού Κόλπου.
Από την ίδια θαλάσσια οδό περνά περίπου το 50% του παγκοσμίως εμπορεύσιμου θείου και πάνω από το 30% των εξαγωγών ουρίας.
Το κλείσιμο του Hormuz έχει οδηγήσει σε ελλείψεις και άνοδο του γεωργικού κόστους.
Οι τιμές λιπασμάτων έχουν αυξηθεί κατά περίπου 35% σε ετήσια βάση.
Η άνυδρη αμμωνία είναι 29% ακριβότερη από τον Φεβρουάριο, ενώ η ουρία αυξήθηκε από 415 δολάρια ανά μετρικό τόνο τον Ιανουάριο σε 770,5 δολάρια τον Ιούλιο, σχεδόν 90%.
Έρευνα της American Farm Bureau Federation στα μέσα Απριλίου έδειξε ότι σχεδόν το 70% των Αμερικανών αγροτών δήλωναν ότι δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά τα λιπάσματα για την ανοιξιάτικη σπορά.
Η κυβέρνηση Trump ζήτησε πάνω από 11 δισ. δολάρια πρόσθετης στήριξης από το Κογκρέσο, χωρίς μέχρι σήμερα έγκριση.
Το αίτημα προστίθεται σε άμεσες πληρωμές 44 δισ. δολαρίων προς αγρότες το 2026.
Αν εγκριθούν τα επιπλέον 11 δισ., οι κρατικές πληρωμές θα αντιστοιχούν περίπου στο 33% του συνολικού γεωργικού εισοδήματος, το υψηλότερο ποσοστό από το 2001.
Επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια γεωργία
Μέχρι σήμερα, οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων δεν έχουν αυξηθεί δραματικά.
Η Παγκοσμια Τράπεζα ωστόσο, αναφέρει αυξημένες πιέσεις στη Λατινική Αμερική και στη Νότια Ασία, μικρότερες στην Ευρώπη και στην Κεντρική Ασία και άνισες στην Αφρική.
Ο πλήρης αντίκτυπος των ακριβότερων λιπασμάτων ενδέχεται να φανεί το 2027.
Αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές, οι αγρότες μπορεί να στραφούν σε καλλιέργειες με μικρότερες ανάγκες λίπανσης, όμως το αρχικό κόστος θα παραμείνει αυξημένο και μπορεί να μετακυλιστεί στους καταναλωτές.
Το World Food Programme προειδοποιεί ότι οι φτωχότερες χώρες διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.
Συμπέρασμα
Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, η βασική κρίση της ανάλυσης παραμένει ίδια.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν εξαλείψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δεν έχουν καταστρέψει την πυραυλική του ικανότητα και υποδομή και δεν έχουν τερματίσει τη στήριξη προς περιφερειακές οργανώσεις-πληρεξουσίους.
Το ιρανικό καθεστώς έχει εδραιώσει την εξουσία του υπό νέα ηγεσία και δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης.
Το ναυτικό έχει υποστεί ζημιές, αλλά η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στο Hormuz.
Ο άμεσος σκοπός του πολέμου έχει περιοριστεί στην επαναλειτουργία μιας θαλάσσιας οδού, το κλείσιμο της οποίας συνδέεται εν μέρει με την ίδια τη σύγκρουση.
Απέναντι στα περιορισμένα αποτελέσματα βρίσκονται αυξανόμενα κόστη: χιλιάδες νεκροί, μεταξύ τους 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί, δεκάδες χιλιάδες τραυματίες, δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια δαπανών και χρόνια για την αποκατάσταση βάσεων και αποθεμάτων.
Τα αμερικανικά νοικοκυριά πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα και δανεισμό, ενώ οι διεθνείς διαταραχές σε ενέργεια και γεωργικές εισροές αυξάνουν τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.
Κατά τους συντάκτες, ακόμη και αν οι ΗΠΑ είχαν επιτύχει όλους τους αρχικούς στόχους, θα ήταν δύσκολο να αποδειχθεί ότι τα οφέλη για την εθνική ασφάλεια υπερκαλύπτουν το άμεσο και έμμεσο κόστος.
Η ζημιά των τελευταίων έξι μηνών δεν μπορεί να αναιρεθεί, αλλά μπορεί να σταματήσει να αυξάνεται.
Περισσότερα πλήγματα θεωρούνται απίθανο να φέρουν τη σαρωτική νίκη που είχε υποσχεθεί αρχικά η κυβέρνηση.
Προτεραιότητα, σύμφωνα με την ανάλυση, θα πρέπει να είναι ο τερματισμός των συγκρούσεων μέσω διαπραγματεύσεων, η επαναλειτουργία του Hormuz και η διακοπή του κύκλου αντιποίνων.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα απείχε από τις αρχικές φιλοδοξίες, αλλά θα ήταν προτιμότερο από τη συνέχιση μιας σύγκρουσης της οποίας το κόστος αυξάνεται ενώ οι προοπτικές επιτυχίας μειώνονται.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών