Ένα σχέδιο που επαναφέρει εικόνες από τις πιο σκοτεινές σελίδες της στρατιωτικής ιστορίας βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης στις ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump προωθεί την εκτέλεση του Nidal Malik Hasan, του Αμερικανού στρατιωτικού που καταδικάστηκε για τη φονική επίθεση στο Fort Hood του Τέξας το 2009.
Η εκτέλεση έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου 2026, με εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ το Πεντάγωνο έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει να τη μεταδώσει ζωντανά. Εάν πραγματοποιηθεί, θα είναι η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ από το 1961 και η πρώτη εκτέλεση στρατιωτικού με εκτελεστικό απόσπασμα από το 1945, ανοίγοντας ένα νέο, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο κεφάλαιο στην εφαρμογή της θανατικής ποινής από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Ασυνήθιστα σκληρή εκτέλεση
Οι ΗΠΑ είναι μία από τις λίγες ανεπτυγμένες δυτικές δημοκρατίες που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή, πραγματοποιώντας δεκάδες εκτελέσεις κάθε χρόνο. Ωστόσο, ακόμη και με τα αμερικανικά δεδομένα, η εκτέλεση που έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο είναι ασυνήθιστα σκληρή.
Ο υπουργός Πολέμου, Pete Hegseth, έχει δηλώσει ότι ο ταγματάρχης Nidal Malik Hasan, ο οποίος καταδικάστηκε σε θάνατο το 2013 από γενικό στρατοδικείο βάσει του Ενιαίου Κώδικα Στρατιωτικής Δικαιοσύνης (Uniform Code of Military Justice – UCMJ), θα εκτελεστεί με εκτελεστικό απόσπασμα στο Fort Hood του Τέξας και ότι η εκτέλεση θα είναι δημόσια.
Στη συνέχεια, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι θα μεταδώσει την εκτέλεση ζωντανά μέσω διαδικτύου.
Στο Fort Hood του Τέξας ήταν που ο ταγματάρχης Hasan άνοιξε πυρ μέσα σε ένα κατάμεστο κέντρο ιατρικής ετοιμότητας της στρατιωτικής βάσης το 2009, σκοτώνοντας 13 ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 32.
Πριν ανοίξει πυρ εναντίον άοπλων στρατιωτών, ο Hasan φώναξε «Allahu Akbar» («Ο Θεός είναι μεγάλος»). Πυροβόλησε επίσης πισώπλατα στρατιώτες που προσπαθούσαν να διαφύγουν προς τον χώρο στάθμευσης.
Αργότερα, ο Hasan δήλωσε ότι ενήργησε με αυτόν τον τρόπο για να εμποδίσει τους στρατιώτες να μεταβούν στο Αφγανιστάν και να σκοτώσουν τους ομόθρησκούς του μουσουλμάνους.
Η υπόθεση θα σηματοδοτήσει την πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια, την πρώτη στρατιωτική εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την πρώτη επίσημα μεταδιδόμενη ζωντανά εκτέλεση στον κόσμο.
Η τελευταία φορά που ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε εκτέλεση ήταν το 1961, όταν ο στρατιώτης του Στρατού Ξηράς John Bennett εκτελέστηκε διά απαγχονισμού.
Τι είχε συμβεί με τον στρατιώτη Eddie Slovik
Η τελευταία φορά που ο αμερικανικός στρατός εκτέλεσε θανατική ποινή με εκτελεστικό απόσπασμα ήταν το 1945.
Η γνωστότερη περίπτωση είναι εκείνη του στρατιώτη Eddie Slovik, ο οποίος εκτελέστηκε από 12μελές εκτελεστικό απόσπασμα στη Γαλλία τον Ιανουάριο του 1945 για λιποταξία. Ήταν ο μοναδικός Αμερικανός στρατιώτης που εκτελέστηκε για λιποταξία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο.
Σχεδόν δέκα μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του 1945, ο Dan J. Lee εκτελέστηκε από εκτελεστικό απόσπασμα του αμερικανικού στρατού στις Φιλιππίνες για φόνο ή/και βιασμό.
Επομένως, ο Hasan ενδέχεται να γίνει ο πρώτος Αμερικανός στρατιωτικός που εκτελείται με εκτελεστικό απόσπασμα εδώ και περισσότερες από οκτώ δεκαετίες. Η εκτέλεσή του θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει την πρώτη περίπτωση θανατικής ποινής στον κόσμο που μεταδίδεται επίσημα ζωντανά μέσω διαδικτύου.
Από τις δημόσιες εκτελέσεις του Μεσαίωνα… στη ζωντανή μετάδοση
Οι δημόσιες εκτελέσεις ήταν συνηθισμένο φαινόμενο κατά τον Μεσαίωνα.
Στο έργο του «Επιτήρηση και Τιμωρία», ο Γάλλος φιλόσοφος Michel Foucault περιγράφει τη θανατική ποινή ως ένα «θέαμα».
«Τα δημόσια βασανιστήρια και οι εκτελέσεις εγκληματιών αποτελούσαν ένα από τα δημοφιλέστερα θεάματα στη Γαλλία του 18ου αιώνα», έγραψε ο Foucault στο βιβλίο του. Ωστόσο, σταδιακά, οι περισσότερες χώρες απαγόρευσαν τις δημόσιες εκτελέσεις.
Το Ηνωμένο Βασίλειο τις κατάργησε το 1868, με την ψήφιση του νόμου Capital Punishment Amendment Act 1868, ο οποίος μετέφερε όλες τις εκτελέσεις πίσω από τους τοίχους των φυλακών.
Η Γαλλία ακολούθησε το 1939. Στις ΗΠΑ, η τελευταία δημόσια εκτέλεση πραγματοποιήθηκε το 1936.
Σύμφωνα με την έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για τις εκτελέσεις το 2025, η οργάνωση γνώριζε τουλάχιστον 17 περιπτώσεις δημόσιων εκτελέσεων: 11 στο Ιράν και έξι στο Αφγανιστάν.
Οι ΗΠΑ, επομένως, προστίθενται σε μια μικρή ομάδα χωρών, όπως το Ιράν και το Αφγανιστάν, όπου εξακολουθούν να πραγματοποιούνται δημόσιες εκτελέσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σήμερα σε πόλεμο με το Ιράν και διεξήγαγαν έναν πόλεμο διάρκειας 20 ετών στο Αφγανιστάν, από το 2001 έως το 2021.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι τι ακριβώς ελπίζει να πετύχει η Ουάσιγκτον εντασσόμενη στην ίδια ομάδα με τους αντιπάλους της.
Ζωντανή μετάδοση εκτέλεσης με εκτελεστικό απόσπασμα
Αξίζει να σημειωθεί ότι το γενικό στρατοδικείο, βάσει του Ενιαίου Κώδικα Στρατιωτικής Δικαιοσύνης (UCMJ), επέβαλε στον Hasan τη θανατική ποινή το 2013. Στη συνέχεια, τα στρατιωτικά εφετεία επικύρωσαν την ποινή. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση το 2025.
Τον Οκτώβριο του 2026, ο υπουργός Άμυνας Hegseth εισηγήθηκε την εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα και ο πρόεδρος, Donald Trump, ενέκρινε την εισήγηση. Αργότερα, ο Hegseth δήλωσε ότι η εκτέλεση θα είναι δημόσια, με το Πεντάγωνο να διευκρινίζει ότι θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου. Ο ίδιος ο Hegseth εξήγησε μέρος του σκεπτικού πίσω από την απόφαση.
«Εκτέλεση με εκτελεστικό απόσπασμα. Ταγματάρχης του Στρατού προδίδει τη χώρα του. Ριζοσπάστης ισλαμιστής σκοτώνει ένα σωρό Αμερικανούς στο Fort Hood. Φυσικά και θα το κάνουμε στο Fort Hood και θα το κάνουμε Πέμπτη. Θα γίνει στη μία το μεσημέρι, την ώρα που το έκανε και εκείνος, και θα είναι στρατιώτες με τουφέκια που θα αποτελούν το εκτελεστικό απόσπασμα», δήλωσε ο Hegseth σε συνέντευξή του στον Jack Posobiec, στο δίκτυο Real America’s Voice.
«Ήταν μια επίθεση ριζοσπάστη ισλαμιστή, ο οποίος φορούσε στρατιωτική στολή και επιτέθηκε μέσα στις τάξεις του στρατού. Επομένως, θα εκτελεστεί από στρατιωτικό εκτελεστικό απόσπασμα, όπως ακριβώς πρέπει. Και θα διασφαλίσουμε ότι ο κόσμος θα μπορεί να παρακολουθήσει την εκτέλεση, ότι θα είναι δημόσια, επειδή οι άνθρωποι πρέπει να καταλάβουν ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράξεις», πρόσθεσε. «Εκτελεστικό απόσπασμα του Στρατού για τον καταδικασμένο τρομοκράτη Nidal Malik Hasan, τον τζιχαντιστή που άνοιξε πυρ εναντίον άοπλων Αμερικανών στρατιωτών στο Fort Hood το 2009. Σκότωσε 13 ανθρώπους και τραυμάτισε 32, φωνάζοντας "Allahu Akbar" κατά τη διάρκεια της επίθεσης», δήλωσε ο Sean Parnell, επικεφαλής εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου.
Οι δηλώσεις αυτές καθιστούν σαφές ότι το Πεντάγωνο επιδιώκει να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα κατά των εσωτερικών απειλών και να επαναβεβαιώσει την ύψιστη εξουσία του Ενιαίου Κώδικα Στρατιωτικής Δικαιοσύνης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, ενώ θεωρητικά ο UCMJ έχει την εξουσία να επιβάλλει τη θανατική ποινή για εγκληματικές πράξεις στις ένοπλες δυνάμεις, στην πράξη η επιβολή της ποινής και η πραγματική εκτέλεσή της έχουν παρουσιάσει μια μακρά και περίπλοκη ιστορία.
Ο UCMJ και η θανατική ποινή
Ο UCMJ είναι ο ομοσπονδιακός ποινικός κώδικας και το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης που διέπει τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ. Θεσπίστηκε το 1950 και τέθηκε σε ισχύ το 1951.
Ο κώδικας δημιουργεί ένα ενιαίο σύστημα στρατιωτικής δικαιοσύνης για όλους τους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων. Οι διατάξεις του εφαρμόζονται στα εν ενεργεία μέλη του Στρατού Ξηράς, του Πολεμικού Ναυτικού, της Πολεμικής Αεροπορίας, των Πεζοναυτών, της Ακτοφυλακής και της Διαστημικής Δύναμης, καθώς και σε ορισμένους εφέδρους που βρίσκονται σε υπηρεσία και σε άλλες κατηγορίες, όπως αιχμάλωτοι πολέμου ή απόστρατοι στρατιωτικοί.
Δηλωμένος στόχος του είναι η προαγωγή της δικαιοσύνης, η διατήρηση της τάξης και της πειθαρχίας, η υποστήριξη της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των ενόπλων δυνάμεων και, κατ’ επέκταση, η ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας.
Παράλληλα, επιδιώκει να εξισορροπήσει την ανάγκη του στρατού για πειθαρχία και επιχειρησιακή ετοιμότητα με τις δικονομικές εγγυήσεις για τους κατηγορουμένους. Περιλαμβάνει άρθρα που ορίζουν τόσο αμιγώς στρατιωτικά αδικήματα, όπως η λιποταξία, η απουσία χωρίς άδεια, η ανυπακοή και η προσβλητική συμπεριφορά, όσο και κοινά ποινικά αδικήματα, όπως η ανθρωποκτονία, η κλοπή και τα σεξουαλικά εγκλήματα.
Τα γενικά στρατοδικεία που λειτουργούν βάσει του UCMJ έχουν την εξουσία να επιβάλλουν τη θανατική ποινή. Από τη θέσπισή του το 1951 έως το 1961, ο αμερικανικός Στρατός Ξηράς πραγματοποίησε δέκα εκτελέσεις που είχαν επιβληθεί βάσει του UCMJ, όλες διά απαγχονισμού.
Η τελευταία στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε το 1961, αφού είχε εγκριθεί από τον πρόεδρο Dwight Eisenhower.
Ωστόσο, το 1972, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με την ιστορική απόφαση στην υπόθεση Furman v. Georgia, επέβαλε ουσιαστικά ένα προσωρινό μορατόριουμ στη θανατική ποινή σε ολόκληρη τη χώρα.
Το 1984, ο πρόεδρος, Ronald Reagan, υπέγραψε διάταγμα με το οποίο θεσπίστηκαν λεπτομερείς κανόνες για τις δίκες στρατιωτικών υποθέσεων που μπορούσαν να οδηγήσουν σε θανατική ποινή.
Το διάταγμα όριζε ότι το στρατοδικείο δεν μπορούσε να καταδικάσει κάποιον σε θάνατο μόνο και μόνο επειδή το έγκλημα ήταν σοβαρό. Οι εισαγγελείς έπρεπε να αποδείξουν την ύπαρξη τουλάχιστον ενός πρόσθετου επιβαρυντικού παράγοντα, όπως η δολοφονία περισσότερων του ενός ανθρώπων ή η ανθρωποκτονία κατά τη διάρκεια ληστείας.
Επιπλέον, το σώμα των ενόρκων μπορούσε να επιβάλει τη θανατική ποινή μόνο εφόσον όλα τα μέλη του συμφωνούσαν τόσο ως προς την ενοχή όσο και ως προς την ποινή.
Με αυτούς τους κανόνες, η θανατική ποινή επανήλθε ως προβλεπόμενη δυνατότητα στο πλαίσιο του UCMJ. Από το 1984 έως τα μέσα της δεκαετίας του 2000, ο στρατός επιδίωξε την επιβολή θανατικής ποινής σε 47 υποθέσεις.
Ωστόσο, τα στρατοδικεία επέβαλαν τελικά τη θανατική ποινή μόνο σε 15 από αυτές τις 47 περιπτώσεις. Ακόμη και σε αυτές τις 15 υποθέσεις, πολλές ποινές μειώθηκαν αργότερα σε ισόβια κάθειρξη κατόπιν έφεσης ή μετατράπηκαν με απονομή χάριτος.
Για παράδειγμα, ο πρώην πρόεδρος, Barack Obama, μετέτρεψε το 2017 σε ισόβια κάθειρξη τη θανατική ποινή του Dwight Loving, η οποία είχε επιβληθεί το 1989.
Σήμερα, τέσσερις άνδρες παραμένουν καταδικασμένοι σε θάνατο βάσει του UCMJ: ο Ronald Gray (1988), ο Hasan Akbar (2005), ο Timothy Hennis (2010) και ο Nidal Hasan (2013).
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρώην πρόεδρος George W. Bush ενέκρινε τη θανατική ποινή του Gray το 2008, καθιστάμενος ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος μετά τον Eisenhower, έπειτα από 47 χρόνια, που ενέκρινε θανατική ποινή επιβληθείσα βάσει του UCMJ.
Ωστόσο, ομοσπονδιακός δικαστής ανέστειλε την εκτέλεση, προκειμένου ο Gray να μπορέσει να προσβάλει δικαστικά την ποινή του. Η εκτέλεσή του δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Ο Trump έγινε πλέον μόλις ο δεύτερος πρόεδρος των ΗΠΑ που εγκρίνει θανατική ποινή επιβληθείσα βάσει του UCMJ μέσα σε διάστημα 65 ετών.
Η εκτέλεση του Hasan έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος Trump δεν ενέκρινε μόνο τη θανατική ποινή του Hasan, αλλά και την εκτέλεσή του με εκτελεστικό απόσπασμα και τη ζωντανή μετάδοσή της.
Η εκτέλεση του Hasan θα μπορούσε, επομένως, να σηματοδοτήσει την επιστροφή των στρατιωτικών εκτελέσεων στις ΗΠΑ έπειτα από περισσότερες από έξι δεκαετίες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών