Bara: Η πόλη όπου οι ζωντανοί αναγκάστηκαν να περισυλλέγουν τους νεκρούς
Χρειάστηκαν περίπου 50 εθελοντές για να συλλέξουν και να θάψουν περισσότερες από 600 σορούς.
Στην Bara, στο North Kordofan του Σουδάν, ο πόλεμος δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στις κατεστραμμένες κατοικίες και στους άδειους δρόμους, αλλά και στα σώματα που παρέμειναν εκτεθειμένα επί μήνες, μέσα σε σπίτια, πλατείες και γύρω χωριά.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται το Middle East Eye, πολλοί από τους νεκρούς ήταν άμαχοι, ενώ εκατοντάδες ακόμη σοροί εκτιμάται ότι παραμένουν στην περιοχή.
Εθελοντές μιλούν για περίπου 200 μαζικούς τάφους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή των θυμάτων.
Η Bara δεν είναι απλώς μία ακόμη πόλη που άλλαξε χέρια στο πεδίο των συγκρούσεων. Είναι το σημείο όπου η στρατιωτική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε μια ακραία ανθρωπιστική κρίση.
Οι επιζώντες δεν προσπαθούν μόνο να σώσουν όσους κινδυνεύουν, αλλά καλούνται να διαχειριστούν και τις συνέπειες μιας σφαγής, ενώ η πρόσβαση σε επαρκή μέσα προστασίας και υγειονομικής περίθαλψης παραμένει περιορισμένη.
Οι καταγγελίες για αντίποινα και η μάχη για την αλήθεια
Οι μαρτυρίες που μεταφέρει το δημοσίευμα αποδίδουν μεγάλο μέρος των θανάτων σε επιθέσεις αντιποίνων από τις παραστρατιωτικές Rapid Support Forces (RSF), μετά τις σφοδρές συγκρούσεις για τον έλεγχο της Bara.
Η ανασύνθεση των γεγονότων, ωστόσο, απαιτεί διάκριση ανάμεσα σε όσα περιγράφουν οι αυτόπτες μάρτυρες, στις καταγγελίες τοπικών οργανώσεων και σε όσα έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Οι RSF και ο αντίπαλός τους, οι Sudanese Armed Forces (SAF), έχουν κατηγορηθεί για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Αυτό δεν εξισώνει αυτομάτως κάθε καταγγελία ούτε απαλλάσσει κάποια πλευρά από τις συγκεκριμένες ευθύνες της.
Στην περίπτωση της Bara, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι σκοτώθηκαν, υπό ποιες συνθήκες και ποιος διέταξε ή επέτρεψε τις επιθέσεις.
Η ανάγκη ανεξάρτητης διερεύνησης είναι επιτακτική, όχι για να συμπληρωθεί απλώς ένας ακόμη κατάλογος φρίκης, αλλά για να διασωθούν στοιχεία, να ταυτοποιηθούν τα θύματα και να υπάρξει λογοδοσία. Γιατί όταν οι σοροί παραμένουν εκτεθειμένες και οι οικογένειες αναζητούν τους αγνοουμένους τους, κινδυνεύει να χαθεί μαζί με τα ανθρώπινα ίχνη και η δυνατότητα απόδειξης των εγκλημάτων.
Από την πτώση του Bashir στον πόλεμο των δύο στρατηγών
Για να κατανοήσει κανείς τι συμβαίνει σήμερα στο Σουδάν, πρέπει να επιστρέψει στο 2019, όταν μαζικές λαϊκές κινητοποιήσεις οδήγησαν στην ανατροπή του Omar al-Bashir, ο οποίος κυβερνούσε επί τρεις δεκαετίες.
Η πτώση του δικτάτορα άνοιξε τον δρόμο για τη μετάβαση σε πολιτική διακυβέρνηση, όχι όμως και για την οριστική απομάκρυνση του στρατού από την εξουσία.
Ο στρατηγός Abdel Fattah al-Burhan, επικεφαλής των SAF, και ο Mohamed Hamdan Dagalo, γνωστός ως Hemedti, επικεφαλής των RSF, βρέθηκαν στην κορυφή του νέου συστήματος εξουσίας.
Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν στο πραξικόπημα του Οκτωβρίου 2021, το οποίο εκτροχίασε τη μετάβαση προς μια κυβέρνηση υπό πολιτική ηγεσία.
Η συμμαχία τους, όμως, αποδείχθηκε προσωρινή. Η διαφωνία για την ενσωμάτωση των RSF στον τακτικό στρατό, τον χρόνο και τους όρους αυτής της διαδικασίας, καθώς και για τον έλεγχο του κράτους και των οικονομικών του πόρων, οδήγησε στην ανοιχτή σύγκρουση της 15ης Απριλίου 2023.
Ο πόλεμος δεν γεννήθηκε από μια ξαφνική έκρηξη εχθρότητας. Ήταν το αποτέλεσμα μιας πολιτικής μετάβασης που παρέμεινε όμηρος των ένοπλων μηχανισμών οι οποίοι είχαν ήδη συγκεντρώσει τεράστια δύναμη.
Οι RSF και η κληρονομιά του Darfur: Όταν οι πολιτοφυλακές γίνονται κράτος εν κράτει
Η ιστορία των RSF είναι καθοριστική για την κατανόηση της σημερινής βίας.
Η δύναμη συγκροτήθηκε επίσημα το 2013, με ρίζες στις πολιτοφυλακές Janjaweed που είχαν χρησιμοποιηθεί από το καθεστώς Bashir για την καταστολή της εξέγερσης στο Darfur.
Εκεί, οι επιθέσεις εναντίον αμάχων, οι εκτοπισμοί και η βία άφησαν βαθιά τραύματα, τα οποία δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ επαρκώς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι RSF εξελίχθηκαν από παραστρατιωτική δύναμη σε έναν αυτόνομο στρατιωτικό και οικονομικό μηχανισμό, με δική του ηγεσία, δίκτυα και συμφέροντα.
Η ανεξέλεγκτη συνύπαρξη δύο ισχυρών ένοπλων δομών μέσα στο ίδιο κράτος έκανε την ειρηνική μετάβαση εξαιρετικά εύθραυστη. Τον Ιούλιο του 2026, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας του ΟΗΕ που μετέδωσε το Al Jazeera, η συστηματική εκστρατεία βίας των RSF στο El Fasher, στο North Darfur, χαρακτηρίστηκε γενοκτονία.
Η διαπίστωση αφορά συγκεκριμένα εγκλήματα και συγκεκριμένη περιοχή. Δεν υποκαθιστά τη διερεύνηση των γεγονότων στην Bara.
Αποτυπώνει, ωστόσο, τη βαρύτητα των καταγγελιών και των ευρημάτων που συνοδεύουν τη δράση των RSF.
Το Darfur υπενθυμίζει ότι η βία στο Σουδάν δεν αφορά μόνο την κατάληψη εδαφών, αλλά και την ασφάλεια πληθυσμών που έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο.
Από τον χρυσό στα όπλα: Οι εξωτερικοί παίκτες και τα συμφέροντα πίσω από τον πόλεμο
Ο πόλεμος στο Σουδάν έχει πάψει προ πολλού να είναι αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση.
Η στρατιωτική και πολιτική αντιπαράθεση συνδέεται με περιφερειακές δυνάμεις, διαδρομές εφοδιασμού, εμπορικά δίκτυα και τον ανταγωνισμό για επιρροή στην Ερυθρά θάλασσα.
Τα ΗΑΕ έχουν κατηγορηθεί ότι υποστηρίζουν τις RSF, κατηγορία που το Abu Dhabi αρνείται.
Παράλληλα, οι SAF έχουν λάβει υποστήριξη από χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία, ενώ η ευρύτερη εμπλοκή εξωτερικών παραγόντων έχει περιπλέξει τις προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός.
Η σημασία του χρυσού και των άλλων φυσικών πόρων δεν είναι δευτερεύουσα. Μπορούν να τροφοδοτούν δίκτυα χρηματοδότησης, να συντηρούν ένοπλες οργανώσεις και να προσφέρουν οικονομικά κίνητρα για τη διατήρηση του ελέγχου συγκεκριμένων περιοχών.
Ωστόσο, η ύπαρξη αυτών των συμφερόντων δεν αποδεικνύει από μόνη της την ευθύνη κάθε ξένης κυβέρνησης για μια συγκεκριμένη σφαγή. Εκεί απαιτούνται στοιχεία για τις μεταφορές όπλων, τις χρηματοδοτήσεις και τις αλυσίδες διοίκησης.
Η πολιτική ουσία παραμένει αμείλικτη.
Όσο οι εμπόλεμες πλευρές θεωρούν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν στρατιωτικά πλεονεκτήματα και εξωτερική υποστήριξη, η διπλωματία δυσκολεύεται να μετατρέψει τις εκκλήσεις για ειρήνη σε πραγματική πίεση.
Η ανθρωπιστική κρίση δεν τελειώνει με την κατάπαυση των πυρών
Στην Bara, οι εθελοντές δεν αντιμετωπίζουν μόνο την ανάγκη περισυλλογής και ταφής των νεκρών. Προσπαθούν να απολυμάνουν χώρους, να περιορίσουν τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και να αποτρέψουν περαιτέρω επιβάρυνση ενός ήδη διαλυμένου περιβάλλοντος.
Η παρατεταμένη έκθεση σορών, η έλλειψη καθαρού νερού, η καταστροφή των υγειονομικών δομών και ο περιορισμός της πρόσβασης σε περίθαλψη δημιουργούν, ωστόσο, σοβαρούς κινδύνους που απαιτούν άμεση αξιολόγηση από ειδικούς. Και η Bara είναι μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης καταστροφής.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το Σουδάν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις εκτοπισμού και μία από τις σοβαρότερες κρίσεις πείνας παγκοσμίως.
Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, ενώ οι ελλείψεις τροφίμων, η κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας και οι δυσκολίες πρόσβασης των ανθρωπιστικών οργανώσεων επιδεινώνουν την κατάσταση.
Στην πράξη, ο πόλεμος συνεχίζεται και μετά την αποχώρηση των στρατευμάτων.
Συνεχίζεται για εκείνον που δεν μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι του, για την οικογένεια που δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο αγνοούμενός της και για το παιδί που μεγαλώνει χωρίς σχολείο, ασφαλές νερό ή επαρκή τροφή.
Ποιος θα λογοδοτήσει για τους νεκρούς του Σουδάν;
Η Bara θέτει ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια μιας πόλης. Τι αξία έχει η διεθνής καταδίκη, όταν δεν συνοδεύεται από ουσιαστική προστασία των αμάχων και μηχανισμούς λογοδοσίας;
Οι διπλωματικές προσπάθειες, οι εκκλήσεις για εκεχειρία και οι προτάσεις ανθρωπιστικής πρόσβασης δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να τερματίσουν τον πόλεμο.
Οι δύο στρατιωτικοί πόλοι εξακολουθούν να διεκδικούν την εξουσία, ενώ οι πληθυσμοί πληρώνουν το τίμημα μιας σύγκρουσης που καταστρέφει τις προϋποθέσεις για την επιστροφή σε μια λειτουργική πολιτική ζωή.
www.bankingnews.gr
Στην Bara, στο North Kordofan του Σουδάν, ο πόλεμος δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στις κατεστραμμένες κατοικίες και στους άδειους δρόμους, αλλά και στα σώματα που παρέμειναν εκτεθειμένα επί μήνες, μέσα σε σπίτια, πλατείες και γύρω χωριά.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται το Middle East Eye, πολλοί από τους νεκρούς ήταν άμαχοι, ενώ εκατοντάδες ακόμη σοροί εκτιμάται ότι παραμένουν στην περιοχή.
Εθελοντές μιλούν για περίπου 200 μαζικούς τάφους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί η καταγραφή των θυμάτων.
Η Bara δεν είναι απλώς μία ακόμη πόλη που άλλαξε χέρια στο πεδίο των συγκρούσεων. Είναι το σημείο όπου η στρατιωτική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε μια ακραία ανθρωπιστική κρίση.
Οι επιζώντες δεν προσπαθούν μόνο να σώσουν όσους κινδυνεύουν, αλλά καλούνται να διαχειριστούν και τις συνέπειες μιας σφαγής, ενώ η πρόσβαση σε επαρκή μέσα προστασίας και υγειονομικής περίθαλψης παραμένει περιορισμένη.
Οι καταγγελίες για αντίποινα και η μάχη για την αλήθεια
Οι μαρτυρίες που μεταφέρει το δημοσίευμα αποδίδουν μεγάλο μέρος των θανάτων σε επιθέσεις αντιποίνων από τις παραστρατιωτικές Rapid Support Forces (RSF), μετά τις σφοδρές συγκρούσεις για τον έλεγχο της Bara.
Η ανασύνθεση των γεγονότων, ωστόσο, απαιτεί διάκριση ανάμεσα σε όσα περιγράφουν οι αυτόπτες μάρτυρες, στις καταγγελίες τοπικών οργανώσεων και σε όσα έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Οι RSF και ο αντίπαλός τους, οι Sudanese Armed Forces (SAF), έχουν κατηγορηθεί για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Αυτό δεν εξισώνει αυτομάτως κάθε καταγγελία ούτε απαλλάσσει κάποια πλευρά από τις συγκεκριμένες ευθύνες της.
Στην περίπτωση της Bara, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιοι σκοτώθηκαν, υπό ποιες συνθήκες και ποιος διέταξε ή επέτρεψε τις επιθέσεις.
Η ανάγκη ανεξάρτητης διερεύνησης είναι επιτακτική, όχι για να συμπληρωθεί απλώς ένας ακόμη κατάλογος φρίκης, αλλά για να διασωθούν στοιχεία, να ταυτοποιηθούν τα θύματα και να υπάρξει λογοδοσία. Γιατί όταν οι σοροί παραμένουν εκτεθειμένες και οι οικογένειες αναζητούν τους αγνοουμένους τους, κινδυνεύει να χαθεί μαζί με τα ανθρώπινα ίχνη και η δυνατότητα απόδειξης των εγκλημάτων.
Από την πτώση του Bashir στον πόλεμο των δύο στρατηγών
Για να κατανοήσει κανείς τι συμβαίνει σήμερα στο Σουδάν, πρέπει να επιστρέψει στο 2019, όταν μαζικές λαϊκές κινητοποιήσεις οδήγησαν στην ανατροπή του Omar al-Bashir, ο οποίος κυβερνούσε επί τρεις δεκαετίες.
Η πτώση του δικτάτορα άνοιξε τον δρόμο για τη μετάβαση σε πολιτική διακυβέρνηση, όχι όμως και για την οριστική απομάκρυνση του στρατού από την εξουσία.
Ο στρατηγός Abdel Fattah al-Burhan, επικεφαλής των SAF, και ο Mohamed Hamdan Dagalo, γνωστός ως Hemedti, επικεφαλής των RSF, βρέθηκαν στην κορυφή του νέου συστήματος εξουσίας.
Οι δύο άνδρες συνεργάστηκαν στο πραξικόπημα του Οκτωβρίου 2021, το οποίο εκτροχίασε τη μετάβαση προς μια κυβέρνηση υπό πολιτική ηγεσία.
Η συμμαχία τους, όμως, αποδείχθηκε προσωρινή. Η διαφωνία για την ενσωμάτωση των RSF στον τακτικό στρατό, τον χρόνο και τους όρους αυτής της διαδικασίας, καθώς και για τον έλεγχο του κράτους και των οικονομικών του πόρων, οδήγησε στην ανοιχτή σύγκρουση της 15ης Απριλίου 2023.
Ο πόλεμος δεν γεννήθηκε από μια ξαφνική έκρηξη εχθρότητας. Ήταν το αποτέλεσμα μιας πολιτικής μετάβασης που παρέμεινε όμηρος των ένοπλων μηχανισμών οι οποίοι είχαν ήδη συγκεντρώσει τεράστια δύναμη.
Οι RSF και η κληρονομιά του Darfur: Όταν οι πολιτοφυλακές γίνονται κράτος εν κράτει
Η ιστορία των RSF είναι καθοριστική για την κατανόηση της σημερινής βίας.
Η δύναμη συγκροτήθηκε επίσημα το 2013, με ρίζες στις πολιτοφυλακές Janjaweed που είχαν χρησιμοποιηθεί από το καθεστώς Bashir για την καταστολή της εξέγερσης στο Darfur.
Εκεί, οι επιθέσεις εναντίον αμάχων, οι εκτοπισμοί και η βία άφησαν βαθιά τραύματα, τα οποία δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ επαρκώς.
Με την πάροδο του χρόνου, οι RSF εξελίχθηκαν από παραστρατιωτική δύναμη σε έναν αυτόνομο στρατιωτικό και οικονομικό μηχανισμό, με δική του ηγεσία, δίκτυα και συμφέροντα.
Η ανεξέλεγκτη συνύπαρξη δύο ισχυρών ένοπλων δομών μέσα στο ίδιο κράτος έκανε την ειρηνική μετάβαση εξαιρετικά εύθραυστη. Τον Ιούλιο του 2026, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας του ΟΗΕ που μετέδωσε το Al Jazeera, η συστηματική εκστρατεία βίας των RSF στο El Fasher, στο North Darfur, χαρακτηρίστηκε γενοκτονία.
Η διαπίστωση αφορά συγκεκριμένα εγκλήματα και συγκεκριμένη περιοχή. Δεν υποκαθιστά τη διερεύνηση των γεγονότων στην Bara.
Αποτυπώνει, ωστόσο, τη βαρύτητα των καταγγελιών και των ευρημάτων που συνοδεύουν τη δράση των RSF.
Το Darfur υπενθυμίζει ότι η βία στο Σουδάν δεν αφορά μόνο την κατάληψη εδαφών, αλλά και την ασφάλεια πληθυσμών που έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο.
Από τον χρυσό στα όπλα: Οι εξωτερικοί παίκτες και τα συμφέροντα πίσω από τον πόλεμο
Ο πόλεμος στο Σουδάν έχει πάψει προ πολλού να είναι αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση.
Η στρατιωτική και πολιτική αντιπαράθεση συνδέεται με περιφερειακές δυνάμεις, διαδρομές εφοδιασμού, εμπορικά δίκτυα και τον ανταγωνισμό για επιρροή στην Ερυθρά θάλασσα.
Τα ΗΑΕ έχουν κατηγορηθεί ότι υποστηρίζουν τις RSF, κατηγορία που το Abu Dhabi αρνείται.
Παράλληλα, οι SAF έχουν λάβει υποστήριξη από χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία, ενώ η ευρύτερη εμπλοκή εξωτερικών παραγόντων έχει περιπλέξει τις προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός.
Η σημασία του χρυσού και των άλλων φυσικών πόρων δεν είναι δευτερεύουσα. Μπορούν να τροφοδοτούν δίκτυα χρηματοδότησης, να συντηρούν ένοπλες οργανώσεις και να προσφέρουν οικονομικά κίνητρα για τη διατήρηση του ελέγχου συγκεκριμένων περιοχών.
Ωστόσο, η ύπαρξη αυτών των συμφερόντων δεν αποδεικνύει από μόνη της την ευθύνη κάθε ξένης κυβέρνησης για μια συγκεκριμένη σφαγή. Εκεί απαιτούνται στοιχεία για τις μεταφορές όπλων, τις χρηματοδοτήσεις και τις αλυσίδες διοίκησης.
Η πολιτική ουσία παραμένει αμείλικτη.
Όσο οι εμπόλεμες πλευρές θεωρούν ότι μπορούν να εξασφαλίσουν στρατιωτικά πλεονεκτήματα και εξωτερική υποστήριξη, η διπλωματία δυσκολεύεται να μετατρέψει τις εκκλήσεις για ειρήνη σε πραγματική πίεση.
Η ανθρωπιστική κρίση δεν τελειώνει με την κατάπαυση των πυρών
Στην Bara, οι εθελοντές δεν αντιμετωπίζουν μόνο την ανάγκη περισυλλογής και ταφής των νεκρών. Προσπαθούν να απολυμάνουν χώρους, να περιορίσουν τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και να αποτρέψουν περαιτέρω επιβάρυνση ενός ήδη διαλυμένου περιβάλλοντος.
Η παρατεταμένη έκθεση σορών, η έλλειψη καθαρού νερού, η καταστροφή των υγειονομικών δομών και ο περιορισμός της πρόσβασης σε περίθαλψη δημιουργούν, ωστόσο, σοβαρούς κινδύνους που απαιτούν άμεση αξιολόγηση από ειδικούς. Και η Bara είναι μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης καταστροφής.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το Σουδάν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις εκτοπισμού και μία από τις σοβαρότερες κρίσεις πείνας παγκοσμίως.
Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, ενώ οι ελλείψεις τροφίμων, η κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας και οι δυσκολίες πρόσβασης των ανθρωπιστικών οργανώσεων επιδεινώνουν την κατάσταση.
Στην πράξη, ο πόλεμος συνεχίζεται και μετά την αποχώρηση των στρατευμάτων.
Συνεχίζεται για εκείνον που δεν μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι του, για την οικογένεια που δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο αγνοούμενός της και για το παιδί που μεγαλώνει χωρίς σχολείο, ασφαλές νερό ή επαρκή τροφή.
Ποιος θα λογοδοτήσει για τους νεκρούς του Σουδάν;
Η Bara θέτει ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια μιας πόλης. Τι αξία έχει η διεθνής καταδίκη, όταν δεν συνοδεύεται από ουσιαστική προστασία των αμάχων και μηχανισμούς λογοδοσίας;
Οι διπλωματικές προσπάθειες, οι εκκλήσεις για εκεχειρία και οι προτάσεις ανθρωπιστικής πρόσβασης δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να τερματίσουν τον πόλεμο.
Οι δύο στρατιωτικοί πόλοι εξακολουθούν να διεκδικούν την εξουσία, ενώ οι πληθυσμοί πληρώνουν το τίμημα μιας σύγκρουσης που καταστρέφει τις προϋποθέσεις για την επιστροφή σε μια λειτουργική πολιτική ζωή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών