Ενώ Trump, Putin και Zelensky μιλούν ολοένα και περισσότερο για διαπραγματεύσεις, τα μέτωπα από τη Kherson έως τη Zaporizhia παραμένουν ενεργά, καθώς η πραγματική μάχη αφορά πλέον τους όρους της επόμενης ημέρας.
!Πριν από λίγους μήνες, η συζήτηση για πιθανές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας κι Ουκρανίας έμοιαζε σχεδόν αδύνατη. Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Ο Donald Trump δηλώνει ότι ο πόλεμος μπορεί να πλησιάζει προς το τέλος του. Ο Vladimir Putin εμφανίζεται έτοιμος να εξετάσει νέες τριμερείς συνομιλίες με τη συμμετοχή ΗΠΑ κι Ουκρανίας. Η Ευρώπη αναζητά ακόμη και δικούς της εκπροσώπους για μελλοντικές επαφές με τη Μόσχα. Κι όμως... την ίδια στιγμή, οι μάχες όχι μόνο συνεχίζονται αλλά σε ορισμένα μέτωπα παρουσιάζουν νέα ένταση. Εκ πρώτης όψεως πρόκειται για αντίφαση. Στην πραγματικότητα, ίσως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οι μάχες δε συνεχίζονται παρά τις διαπραγματεύσεις. Συνεχίζονται επειδή πλησιάζουν οι διαπραγματεύσεις.
Η διπλωματία επιστρέφει στο προσκήνιο
Οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από μια έντονη κινητικότητα που δεν είχε παρατηρηθεί εδώ κι αρκετούς μήνες.
Ο Trump μίλησε δημοσίως για την προοπτική τερματισμού της σύγκρουσης.
Ο Putin επιβεβαίωσε την ετοιμότητα της Μόσχας να επανέλθει σε τριμερείς συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, οι επαφές του ειδικού απεσταλμένου του Αμερικανού προέδρου Steve Witkoff με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διατηρήσει ενεργούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Στο παρασκήνιο συζητούνται νέοι γύροι συναντήσεων, πιθανά σχήματα διαμεσολάβησης κι ακόμη κι ευρύτερες συμφωνίες που θα μπορούσαν να αφορούν το σύνολο της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η λέξη «ειρήνη» ακούγεται πλέον πιο συχνά από οποιαδήποτε στιγμή μετά το 2022. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η ειρήνη βρίσκεται κοντά.
Το Κίεβο εξακολουθεί να ζητά χρόνο κι όπλα
Από ουκρανικής πλευράς, τα μηνύματα παραμένουν σύνθετα.
Ο Zelensky συνεχίζει να υποστηρίζει την ανάγκη πολιτικής λύσης, όμως ταυτόχρονα ζητά επιπλέον αντιαεροπορικά συστήματα, πυραύλους Patriot και μεγαλύτερη Δυτική στρατιωτική στήριξη.
Οι ουκρανικές αρχές εκτιμούν ότι η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά αποθέματα πυραύλων και drones, γεγονός που διατηρεί την πίεση στις ουκρανικές υποδομές και στις πόλεις της χώρας.
Το ζήτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η χειμερινή περίοδος πλησιάζει κι αυξάνονται οι ανησυχίες για νέα κύματα επιθέσεων κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Η ουκρανική ηγεσία γνωρίζει ότι η θέση της στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Γι' αυτό και δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να χαλαρώσει στρατιωτικά, ακόμη κι αν αυξάνονται οι διπλωματικές πρωτοβουλίες.
Η Kherson υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν έχει τελειώσει
Οι πληροφορίες περί ρωσικής διείσδυσης στην πόλη της Kherson είναι ενδεικτικές της κατάστασης.
Σύμφωνα με ουκρανικές πηγές (strana.ua), Ρώσοι στρατιώτες εκμεταλλεύθηκαν τις καιρικές συνθήκες, πέρασαν το Δνείπερο ποταμό κι επέτυχαν να αποβιβαστούν στη δεξιά όχθη.
Ανεξάρτητα από το πραγματικό μέγεθος της επιχείρησης, το γεγονός ότι τέτοιες ενέργειες εξακολουθούν να λαμβάνουν χώρα δείχνει ότι η γραμμή του ποταμού παραμένει ενεργό μέτωπο.
Η Kherson έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε σύμβολο του πολέμου.
Οποιαδήποτε δραστηριότητα εκεί αποκτά μεγαλύτερη πολιτική και στρατιωτική σημασία από όση ίσως έχει σε τακτικό επίπεδο.
Από το Kupyansk έως τη Zaporizhia
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται και σε άλλα τμήματα του μετώπου.
Στο Kupyansk, επί παραδείγματι, συνεχίζεται η συζήτηση γύρω από τη χρήση υπόγειων αγωγών από τις ρωσικές δυνάμεις, μια πρακτική που έχει προκαλέσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο στους στρατιωτικούς αναλυτές όσο και στα Δυτικά μέσα ενημέρωσης.
Στο Krasny Lyman, εξάλλου, καταγράφονται νέες συγκρούσεις και μετακινήσεις μονάδων.
Στη Zaporizhia, τέλος, οι πληροφορίες για την κατάληψη νέων οικισμών και τις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις δείχνουν ότι και οι δύο πλευρές εξακολουθούν να αναζητούν ευκαιρίες για τοπικά κέρδη.
Την ίδια στιγμή, οι αεροπορικές επιδρομές, οι επιθέσεις drones κι οι συγκρούσεις μικρής κλίμακας συνεχίζονται σε ολόκληρη τη γραμμή επαφής.
Η εικόνα αυτή, επομένως, δεν παραπέμπει σε πόλεμο που βαίνει προς άμεση λήξη. Παραπέμπει σε δύο αντιπάλους που προσπαθούν να βελτιώσουν τη θέση τους πριν από μια πιθανή διπλωματική συμφωνία...
Δεν διαπραγματεύονται μόνο την Ουκρανία
Στις περισσότερες δημόσιες συζητήσεις, το ερώτημα παρουσιάζεται ως ζήτημα εδαφών: ποια εδάφη θα παραμείνουν στη Ρωσία και ποια στην Ουκρανία.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι συνομιλίες που συζητούνται σήμερα φαίνεται να αφορούν πολύ περισσότερα.
Η Μόσχα επιμένει εδώ και χρόνια ότι η ουκρανική κρίση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής αντιπαράθεσης με τη Συλλογική Δύση κι ότι η μακροπρόθεσμη λύση προϋποθέτει νέες ρυθμίσεις ασφαλείας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Υπό αυτή την αντίληψη των πραγμάτων, στο τραπέζι δεν βρίσκονται μονάχα οι περιοχές του Donbass ή η Κριμαία.
Βρίσκονται επίσης: 1) Ο μελλοντικός ρόλος της Ουκρανίας, 2) η παρουσία του ΝΑΤΟ στο γεωγραφικό σύμπλοκο της Ανατολικής Ευρώπης, 3) η στρατιωτική ισορροπία στη Μαύρη Θάλασσα - μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, 4) οι εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο, 5) οι κυρώσεις, 6) τα εξοπλιστικά προγράμματα, κι εν συνόλω 7) το πλαίσιο συνύπαρξης μεταξύ Ρωσίας και Δυτικού Κόσμου μετά τον πόλεμο.
Γι' αυτό κι η σημερινή στρατιωτική δραστηριότητα στο μέτωπο επαφής αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αφού δεν αφορά απλώς και μόνο την κατάληψη ενός οικισμού ή λίγων χιλιομέτρων εδάφους αλλά... τη θέση από την οποία η κάθε πλευρά θα προσέλθει σε μια διαπραγμάτευση που ενδέχεται να καθορίσει τη μορφή της ευρωπαϊκής ασφάλειας για τα επόμενα χρόνια!
Η Ευρώπη φοβάται να μείνει εκτός
Ίσως γι' αυτό παρατηρείται και μια άλλη ενδιαφέρουσα εξέλιξη...
Σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αυξάνεται η ανησυχία ότι οι τελικές αποφάσεις μπορεί να ληφθούν κυρίως μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου.
Οι συζητήσεις, επομένως, για τον ορισμό Ευρωπαίου διαπραγματευτή που πληθαίνουν εσχάτως δεν είναι τυχαίες.
Μαρτυρούν το φόβο ότι η επόμενη ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας μπορεί να διαμορφωθεί χωρίς ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η μάχη για την ειρήνη δεν αφορά μόνο τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Αφορά και το ποιος θα έχει λόγο στον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί η μεταπολεμική Ευρώπη.
Η μάχη για την ειρήνη
Το βασικό συμπέρασμα, λοιπόν, των τελευταίων εβδομάδων, ενδέχεται να είναι διαφορετικό από αυτό που φαίνεται εκ πρώτης όψεως.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πια το πότε θα σταματήσει ο πόλεμος.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα καθορίσει τους όρους της ειρήνης.
Κάθε χωριό που καταλαμβάνεται, κάθε γραμμή άμυνας που κρατά, κάθε τοπική προέλαση και κάθε επιτυχής επιχείρηση μετατρέπεται δυνητικά σε διαπραγματευτικό χαρτί.
Η Ρωσία προσπαθεί να φτάσει στις συνομιλίες με όσο το δυνατόν περισσότερα στρατιωτικά κέρδη.
Η Ουκρανία προσπαθεί να διατηρήσει τις θέσεις της και να εξασφαλίσει πρόσθετη στήριξη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να ανοίξουν τον δρόμο για μια συμφωνία.
Η Ευρώπη προσπαθεί να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι.
Γι' αυτό κι οι μάχες πιθανόν να μη συνεχίζονται παρά τις διαπραγματεύσεις. Συνεχίζονται επειδή οι διαπραγματεύσεις πλησιάζουν κι ο πόλεμος βαίνει προς το τέλος του.
Και όσο το γεωπολιτικό πλαίσιο της επόμενης συμφωνίας παραμένει ασαφές, τόσο τα μέτωπα από τη Kherson μέχρι τη Zaporizhia θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν όχι μόνο την έκβαση του πολέμου, αλλά και τη μορφή της ειρήνης που θα ακολουθήσει.
Διότι αυτό που φαίνεται να συζητείται σήμερα δεν είναι απλώς το τέλος των εχθροπραξιών.
Είναι η αρχιτεκτονική ασφαλείας της μεταπολεμικής Ευρώπης, οι ισορροπίες μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, η θέση της Ουκρανίας στο νέο περιβάλλον κι ο συσχετισμός ισχύος που θα προκύψει μετά τη σίγαση των όπλων.
Με αυτή την έννοια, η μάχη για την ειρήνη έχει ήδη ξεκινήσει.
Και για όλους τους εμπλεκόμενους, το αποτέλεσμα αυτής της μάχης ίσως αποδειχθεί εξίσου σημαντικό με το αποτέλεσμα του ίδιου του πολέμου.
Σχόλια αναγνωστών