Και μένει να φανεί τι θα προκύψει από αυτή την πρώτη πρωτοβουλία για την επίτευξη μιας ισορροπίας δυνάμεων και συμφερόντων στη Δυτική Ασία, χωρίς την πανταχού παρούσα παρουσία μιας δυτικής ηγεμονικής δύναμης.
Ωστόσο, η συνάντηση αυτή συνιστά έμμεση αναγνώριση της στρατηγικής νίκης του Ιράν και της ανάδειξής του σε ανερχόμενη μεγάλη δύναμη.
Το δελτίο Τύπου, όπως δημοσιεύτηκε από το ιρανικό Press TV, είναι ουσιαστικά κενό περιεχομένου:
«Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να συνεχίσουν τον διάλογο με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των τεσσάρων χωρών της περιοχής, μεταξύ άλλων για την προώθηση της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή».
Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν ήταν κάπως πιο αναλυτικός:
Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν για τη συνάντησή του με ανώτατους αξιωματούχους από το Πακιστάν, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία:
«Χάρη στην αντίσταση του ιρανικού λαού και στην ισχύ των ενόπλων δυνάμεών του, έχει διαμορφωθεί ένα νέο, θετικό κλίμα στην περιοχή, γεγονός που αποτυπώθηκε στις συνομιλίες με ανώτατους αξιωματούχους από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.
Οι ανώτατοι αξιωματούχοι από την Τουρκία, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία υπογράμμισαν ότι η λύση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή βρίσκεται στη συνεργασία μεταξύ των τεσσάρων χωρών.
Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η ασφάλεια στη Δυτική Ασία πρέπει να διασφαλίζεται από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής και ότι πρέπει να αποτραπεί κάθε μορφή ξένης παρέμβασης».
⚡️BREAKING Iran's Security Chief on his Meeting with Senior Officials from Pakistan, Turkey and Saudi Arabia: "As a result of the Iranian nation’s resistance and the strength of its Armed Forces, a new and positive atmosphere has emerged within the region—as reflected in the dialogues held with senior officials from Turkey, Pakistan, and Saudi Arabia Senior officials from Turkey, Pakistan, and Saudi Arabia expressed the view that the solution to the region’s challenges lies in cooperation among all four nations We reached the conclusion that security in West Asia must be internally generated, and that any form of foreign interference must be prevented"
— Iran Observer (@IranObserver0) October 26, 2026
Μεγάλη πρόκληση
Σίγουρα, θα αποτελέσει μεγάλη πρόκληση για τη Σαουδική Αραβία να απελευθερωθεί από τα δεσμά των ΗΠΑ.
Το παρακάτω tweet της CosmoTrade αποτελεί καθαρά εικασία, ωστόσο το σενάριο που παρουσιάζει ακούγεται εύλογο:
«Δεν ξέρω, και ίσως με θεωρήσετε τρελό, αλλά πιστεύω ότι η επίσκεψη της σαουδαραβικής αντιπροσωπείας στο Ιράν, υπό την αιγίδα της “Συμμαχίας της Μέκκας”, έχει εξαιρετική σημασία.
Θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι η Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου έχουν λάβει την απόφαση να αποδεχθούν την υπεροχή του Ιράν και πλέον επικεντρώνονται στη δημιουργία ενός νέου συστήματος ασφαλείας για τη Μέση Ανατολή.
Ακούστε με μέχρι το τέλος. Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτή η προσπάθεια θα πετύχει ούτε ότι η επιτυχία της είναι εξασφαλισμένη.
Ωστόσο, δυσκολεύομαι εξαιρετικά να ερμηνεύσω αυτή την επίσκεψη με οποιονδήποτε άλλο τρόπο.
Η Σαουδική Αραβία ίδρυσε τη “Συμμαχία της Μέκκας” ως εναλλακτική ομπρέλα ασφαλείας απέναντι στην αμερικανική.
Ωστόσο, η συμμαχία αυτή, για να είμαστε ειλικρινείς, δεν έχει προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στη Σαουδική Αραβία, όπως ακριβώς και η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας δεν της παρείχε την προστασία που προσδοκούσε.
Τώρα, όμως, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει σε κρίσιμη καμπή, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή απειλή.
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύσουν πόλεμο εναντίον του Ιράν και αποφασίσουν να καταστρέψουν τις ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, το Ιράν ενδέχεται να επιβιώσει ως κράτος, ενώ τα κράτη του Κόλπου θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπα ακόμη και με την κατάρρευση.
Δεν θα υπάρχει νερό, πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.
Οι χώρες αυτές εξαρτώνται για την επιβίωσή τους από υποδομές εξαιρετικά ευάλωτες σε επιθέσεις και δεν μπορούν να αντέξουν την καταστροφή των ζωτικής σημασίας ενεργειακών και υδροδοτικών εγκαταστάσεών τους.
Μια ιρανική επίθεση σε τέτοιους στόχους θα μπορούσε να καταστήσει σχεδόν αδύνατη τη συνέχιση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στην περιοχή.
Επομένως, η σαουδαραβική ηγεσία ενδέχεται να έχει καταλήξει σε ένα απλό συμπέρασμα: Γιατί να αναλαμβάνουμε όλους αυτούς τους κινδύνους; Γιατί να θέτουμε σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη των χωρών μας και το μέλλον των λαών μας, αφήνοντάς τα στο έλεος μιας αμερικανικής ή ισραηλινής απόφασης για την κήρυξη πολέμου εναντίον του Ιράν;
Γιατί να μην πάμε απευθείας στην Τεχεράνη, ώστε να διαπραγματευτούμε με τους Ιρανούς τη δημιουργία μιας νέας συμμαχίας ή ενός νέου πλαισίου ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, το οποίο θα εγγυάται την ασφάλεια των κρατών του Κόλπου;
Ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να περιλαμβάνει ιρανικές εγγυήσεις ότι οι χώρες αυτές θα εξαιρούνται από τυχόν στρατιωτικά αντίποινα, σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ επιτεθούν σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Μπορείτε ελεύθερα να με θεωρήσετε τρελό, αλλά έχω την αίσθηση ότι πίσω από κλειστές πόρτες εκτυλίσσεται κάτι πολύ σημαντικό.
Και αν αυτή η επίσκεψη ήταν απλώς μια συνηθισμένη διπλωματική κίνηση, θα είχε στείλει η Σαουδική Αραβία στην Τεχεράνη τον Khalid bin Salman, υπουργό Άμυνας της χώρας και αδελφό του Mohammed bin Salman;
Πρόκειται για έναν από τους κορυφαίους αξιωματούχους της σαουδαραβικής ηγεσίας, ένα από τα πρόσωπα που βρίσκονται πιο κοντά στον πρίγκιπα διάδοχο και έναν άνθρωπο με την απαραίτητη εξουσία και το πολιτικό κύρος για να διαπραγματευτεί εξαιρετικά ευαίσθητες συμφωνίες ασφαλείας και στρατιωτικής συνεργασίας.
Η Σαουδική Αραβία δεν έστειλε στην Τεχεράνη έναν απλό διπλωματικό εκπρόσωπο, αλλά έναν από τους σημαντικότερους άνδρες της κυβέρνησής της.
Και αυτό, από μόνο του, αποτελεί κίνηση μεγάλης σημασίας, η οποία δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως μια απλή εθιμοτυπική επίσκεψη.
Ίσως βρισκόμαστε στις παραμονές μιας σημαντικής ιστορικής διευθέτησης μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν.
Μιας διευθέτησης που δεν θα περιορίζεται στην παύση των εχθροπραξιών ή στην αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναδιάρθρωση ολόκληρου του συστήματος ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Πιστεύω, μάλιστα, ότι για να επιτευχθεί μια τέτοια συμφωνία, η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να είναι διατεθειμένη να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις προς την ιρανική πλευρά, τόσο στο ζήτημα της Υεμένης όσο και σε άλλα περιφερειακά ζητήματα που αφορούν τον Κόλπο.
Η μεγαλύτερη και σημαντικότερη παραχώρηση, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι η αποδοχή από τη Σαουδική Αραβία ενός αιτήματος που το Ιράν διατυπώνει εδώ και χρόνια: της δημιουργίας ενός περιφερειακού συστήματος ασφαλείας που θα εγγυάται την ασφάλεια του Ιράν και των υπόλοιπων χωρών της περιοχής, αποκλείοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ από τις σχετικές ρυθμίσεις ασφαλείας.
Με άλλα λόγια, η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να είναι πρόθυμη να απομακρυνθεί από την εξάρτησή της από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας και να συνάψει μια άμεση συμφωνία με το Ιράν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με την έμπρακτη αναγνώριση ότι η ασφάλεια του Κόλπου δεν μπορεί να διασφαλιστεί μέσω της αντιπαράθεσης με το Ιράν, αλλά μόνο μέσα από μια συνολική συμφωνία ασφαλείας μαζί του.
Ξέρω ότι αυτό που υποστηρίζω μπορεί να ακούγεται τρελό και ότι το συγκεκριμένο σενάριο μοιάζει παράξενο, αν λάβει κανείς υπόψη την ιστορία των σχέσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν, καθώς και την έντονη εχθρότητα και αντιπαλότητα που χαρακτήριζαν τις σχέσεις των δύο χωρών τις τελευταίες δεκαετίες.
Ωστόσο, επανέρχομαι στο ίδιο ερώτημα:
Γιατί ο Khalid bin Salman μεταβαίνει στην Τεχεράνη αυτή τη χρονική στιγμή;
Και γιατί η Σαουδική Αραβία στέλνει μια τόσο υψηλόβαθμη πολιτική και στρατιωτική αντιπροσωπεία, την ώρα που η περιοχή βρίσκεται στα πρόθυρα ενός πολέμου, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει στην καταστροφή ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο;
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να ερμηνεύσει κανείς αυτές τις εξελίξεις ως μια συνηθισμένη διπλωματική επίσκεψη.
Ίσως να βρισκόμαστε μπροστά σε έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς μετασχηματισμούς στη σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής.
Ίσως, μάλιστα, η Σαουδική Αραβία να έχει συνειδητοποιήσει επιτέλους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να είναι σε θέση να εξαπολύσουν έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν, αλλά να μην μπορούν να προστατεύσουν τα κράτη του Κόλπου από τις συνέπειές του.
Αυτός ενδέχεται να είναι και ο λόγος για τον οποίο το Ριάντ αποφάσισε να διαπραγματευτεί απευθείας με την Τεχεράνη για ζητήματα που αφορούν την ίδια του την ασφάλεια, την επιβίωση και το μέλλον του, αντί να αφήσει την τύχη του να εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ σχετικά με τον πόλεμο και την ειρήνη.
Για να είμαι σαφής, δεν υποστηρίζω ότι μια τέτοια διευθέτηση θα επιτύχει ούτε ότι το Ιράν θα την αποδεχτεί.
Ωστόσο, μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να ερμηνεύσω αυτή την τόσο σημαντική σαουδαραβική κίνηση με οποιονδήποτε άλλο τρόπο».
لا أعرف، وربما تقولون عني مجنوناً، ولكن باعتقادي أن زيارة الوفد السعودي إلى إيران تحت مظلة «حلف مكة» هي زيارة فائقة الأهمية، وقد تكون مؤشراً إلى أن السعودية ودول الخليج اتخذت قراراً بالتسليم عملياً لإيران، والذهاب نحو تأسيس منظومة أمنية جديدة في الشرق الأوسط. اسمعوني للنهاية. لا أقول إن هذا المسعى سينجح، ولا أقول إن نجاحه مضمون، ولكنني أجد صعوبة بالغة في تفسير هذه الزيارة بطريقة أخرى. السعودية أسست «حلف مكة» ليكون مظلة أمنية بديلة عن المظلة الأمنية الأمريكية، ولكن هذا الحلف، بصراحة، لم يقدم للسعودية شيئاً، تماماً كما لم تقدم لها المظلة الأمنية الأمريكية الحماية التي كانت تنتظرها. والآن، مع اقتراب الحرب من لحظاتها الحاسمة، تجد السعودية نفسها أمام كارثة وجودية. ففي حال دخلت الولايات المتحدة في حرب شاملة مع إيران، وقررت تدمير منشآت الطاقة الإيرانية، فإن إيران لن تنتهي كدولة، ولكن دول الخليج قد تفنى من الوجود. لن يكون هناك ماء، ولن يكون هناك نفط، ولن يكون هناك غاز. هذه الدول تعتمد في بقائها على بنية تحتية شديدة الحساسية، ولا تستطيع تحمل تدمير منشآتها الحيوية للطاقة والمياه. والضربة الإيرانية لهذه المنشآت قد تجعل استمرار الحياة الاقتصادية والاجتماعية فيها أمراً شبه مستحيل. ولذلك، ربما وصلت القيادة السعودية إلى قناعة بسيطة: لماذا نتحمل كل هذه المخاطر؟ ولماذا نضع وجود دولنا ومستقبل شعوبنا تحت رحمة قرار أمريكي أو إسرائيلي بالحرب على إيران؟ لماذا لا نذهب مباشرة إلى طهران، ونتفاوض مع الإيرانيين على تأسيس تحالف أو إطار أمني جديد في الشرق الأوسط، يضمن أمن دول الخليج، ويمنحها ضمانات إيرانية باستثنائها من أي رد عسكري في حال أقدمت الولايات المتحدة أو إسرائيل على استهداف منشآت الطاقة الإيرانية؟ قولوا عني مجنوناً، ولكنني أستشعر أن شيئاً كبيراً يجري خلف الأبواب المغلقة. ولو كانت هذه الزيارة مجرد تحرك دبلوماسي عادي، لما أرسلت السعودية خالد بن سلمان، وزير الدفاع السعودي وشقيق محمد بن سلمان. نحن نتحدث عن أحد أعلى المسؤولين في هرم السلطة السعودية، ومن أقرب الشخصيات إلى ولي العهد، وعن رجل يمتلك الصلاحيات والمكانة السياسية التي تجعله قادراً على التفاوض بشأن تفاهمات أمنية وعسكرية بالغة الحساسية. السعودية لم ترسل مسؤولاً عادياً إلى طهران، بل أرسلت أحد أهم رجال الحكم فيها. وهذه وحدها خطوة بالغة الأهمية، ولا يمكن التعامل معها وكأنها مجرد زيارة بروتوكولية. وربما نكون بالفعل أمام بداية تسوية تاريخية كبرى بين السعودية وإيران، تتجاوز مجرد وقف الحرب أو منع التصعيد، وتمتد إلى إعادة تشكيل المنظومة الأمنية في الشرق الأوسط بأكمله. وفي سبيل الوصول إلى هذه التسوية، أعتقد أن السعودية مستعدة لتقديم تنازلات هائلة للإيرانيين، سواء في الملف اليمني أو في ملفات الخليج الأخرى. ولكن التنازل الأكبر والأهم قد يكون قبول السعودية بما تطالب به إيران منذ سنوات، وهو إنشاء منظومة أمنية إقليمية تضمن أمن إيران ودول المنطقة، وتستبعد الولايات المتحدة وإسرائيل من ترتيباتها الأمنية. أي إن السعودية ربما تكون مستعدة للانتقال من الاعتماد على المظلة الأمنية الأمريكية إلى التفاهم المباشر مع إيران، والاعتراف عملياً بأن أمن الخليج لا يمكن ضمانه من خلال مواجهة إيران، بل من خلال التوصل إلى اتفاق أمني شامل معها. أعرف أن ما أقوله قد يبدو جنونياً، وأعرف أن هذا السيناريو يبدو غريباً بالنظر إلى تاريخ العلاقات السعودية الإيرانية، وحجم العداء والتنافس بين الدولتين طوال العقود الماضية. ولكنني أعود إلى السؤال نفسه: لماذا يذهب خالد بن سلمان إلى طهران في هذه اللحظة تحديداً؟ ولماذا تتحرك السعودية بهذا المستوى من التمثيل السياسي والعسكري بينما تقف المنطقة على حافة حرب قد تدمر منشآت الطاقة في الخليج؟ من الصعب جداً تفسير ما يحدث باعتباره مجرد زيارة دبلوماسية عادية. ربما نكون أمام واحدة من أكبر التحولات الاستراتيجية في تاريخ الشرق الأوسط الحديث. وربما تكون السعودية قد أدركت أخيراً أن الولايات المتحدة قادرة على إشعال الحرب مع إيران، ولكنها عاجزة عن حماية دول الخليج من عواقب هذه الحرب. ولهذا ربما قررت الرياض أن تتفاوض مع طهران على أمنها ووجودها ومستقبلها، بدلاً من أن تترك مصيرها معلقاً بقرار الحرب والسلام في واشنطن وتل أبيب. مرة أخرى، لا أقول إن التسوية ستنجح، ولا إن الإيرانيين سيقبلون بها، ولكنني أجد صعوبة شديدة في تفسير هذا التحرك السعودي الكبير بطريقة أخرى.
— CosmoTrade | تجارة الكون (@Cosmos_politic) October 26, 2026
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών