Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Alexander Grushko επιβεβαίωσε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών διεθνών επαφών της Μόσχας, ενώ το Κρεμλίνο επαναλαμβάνει ότι δε θα μείνει χωρίς απάντηση οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης ή κατάσχεσης ρωσικών πλοίων.
Η Μαύρη Θάλασσα επιστρέφει στο επίκεντρο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, καθώς η Μόσχα στέλνει νέο μήνυμα ότι θεωρεί τη θαλάσσια ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας ζητήματα ύψιστης στρατηγικής σημασίας. Οι δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, Alexander Grushko, έδειξαν ότι το θέμα δεν περιορίζεται μόνο στις στρατιωτικές εξελίξεις ή στις εξαγωγές σιτηρών. Αντιθέτως, αφορά συνολικά την ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας, τις θαλάσσιες μεταφορές και τη σταθερότητα σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη.
Η Μαύρη Θάλασσα στο επίκεντρο των επαφών
Μιλώντας στο «TASS», ο Grushko αποκάλυψε ότι ζητήματα που αφορούν τη ναυσιπλοΐα και τη θαλάσσια ασφάλεια συζητούνται σε πολλές από τις διεθνείς επαφές της Ρωσίας. Όπως ανέφερε, οι συνομιλίες δεν περιορίζονται αποκλειστικά σε στρατιωτικά ζητήματα, αλλά επεκτείνονται και στην επισιτιστική ασφάλεια, ένα θέμα που συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Μαύρη Θάλασσα παραμένει βασική αρτηρία για τη μεταφορά σιτηρών, πρώτων υλών κι ενεργειακών προϊόντων. Κάθε μεταβολή στο επίπεδο ασφάλειας της περιοχής επηρεάζει όχι μόνο τη Ρωσία και την Ουκρανία αλλά και δεκάδες χώρες που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες μεταφορές.
«Το άκουσαν»
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχαν όσα υπενθύμισε ο Ρώσος αξιωματούχος σχετικά με τις προειδοποιήσεις που είχε απευθύνει νωρίτερα ο Vladimir Putin.
Τον Αύγουστο, ο Grushko είχε ερωτηθεί εάν οι ευρωπαϊκές χώρες κατανόησαν το μήνυμα του Ρώσου προέδρου ότι η Μόσχα θα απαντήσει συμμετρικά σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάσχεσης ρωσικών πλοίων σε διεθνή ύδατα.
Η απάντησή του τότε ήταν λιτή αλλά ιδιαίτερα χαρακτηριστική:
«Το άκουσαν».
Η φράση αυτή επανέρχεται τώρα στο προσκήνιο, καθώς η Ρωσία δείχνει ότι θεωρεί το θέμα απολύτως ανοιχτό και στρατηγικά κρίσιμο.
Η αντιπαράθεση για τον «σκιώδη στόλο»
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα δεξαμενόπλοια που οι Βρυξέλλες θεωρούν μέρος του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας.
Η ΕΕ έχει προχωρήσει σε μέτρα που επιτρέπουν αυξημένους ελέγχους και παρεμβάσεις απέναντι σε πλοία τα οποία θεωρεί ότι συμβάλλουν στην παράκαμψη των Δυτικών κυρώσεων.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει τις κινήσεις αυτές όχι ως τεχνικό ή νομικό ζήτημα αλλά ως ευθεία πρόκληση απέναντι στα συμφέροντά της.
Γι' αυτό κι οι δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων γίνονται ολοένα πιο αυστηρές.
Η προειδοποίηση της Zakharova
Ήδη από τον Ιούνιο, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Maria Zakharova είχε διατυπώσει ξεκάθαρα τη θέση της Μόσχας.
Σχολιάζοντας τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για παρεμβάσεις σε δεξαμενόπλοια στη Μεσόγειο, είχε τονίσει ότι η Ρωσία διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα πολιτικά, διπλωματικά και νομικά μέσα για την προστασία της ναυσιπλοΐας και των συμφερόντων των πλοιοκτητών της.
Παράλληλα είχε προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση στη Μεσόγειο ή σε άλλες θαλάσσιες περιοχές θα βαρύνει πολιτικά όσους την προκαλέσουν.
Η τοποθέτηση αυτή είχε ερμηνευθεί ως σαφές μήνυμα πως η Ρωσία δεν προτίθεται να αποδεχθεί παθητικά ενδεχόμενες παρεμβάσεις κατά των θαλάσσιων μεταφορών της.
Γιατί η Μαύρη Θάλασσα γίνεται ξανά κρίσιμη
Οι τελευταίες δηλώσεις Grushko δείχνουν ότι το Κρεμλίνο συνδέει πλέον τη Μαύρη Θάλασσα με ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα ζητημάτων. Δεν πρόκειται μόνο για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Πρόκειται, επίσης, για τις εξαγωγές σιτηρών, τις ενεργειακές μεταφορές, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, την παρουσία του ΝΑΤΟ στην περιοχή και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας.
Γι' αυτό και η ρωσική διπλωματία επιμένει ότι το θέμα συζητείται σε πολλές διεθνείς επαφές.
Για τη Μόσχα, η Μαύρη Θάλασσα δεν αποτελεί απλώς ένα περιφερειακό μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία. Αποτελεί στρατηγικό χώρο όπου θα κριθούν ευρύτεροι συσχετισμοί ισχύος μεταξύ Ρωσίας και Δύσης.
Ένα μήνυμα με πολλούς αποδέκτες
Οι δηλώσεις Grushko απευθύνονται ταυτόχρονα σε πολλές πλευρές. Απευθύνονται στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που εξετάζουν αυστηρότερα μέτρα κατά των ρωσικών θαλάσσιων μεταφορών. Απευθύνονται στις χώρες που εξαρτώνται από τις εμπορικές οδούς της Μαύρης Θάλασσας. Αλλά απευθύνονται και στο ΝΑΤΟ, το οποίο ενισχύει σταδιακά την παρουσία του στην ευρύτερη περιοχή. Το μήνυμα της Μόσχας είναι ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η προστασία των ρωσικών πλοίων δεν αποτελούν διαπραγματεύσιμα ζητήματα. Και καθώς η συζήτηση για τη Μαύρη Θάλασσα επανέρχεται στο προσκήνιο, όλα δείχνουν ότι η θαλάσσια διάσταση της αντιπαράθεσης Ρωσίας και Δύσης θα απασχολήσει ακόμη περισσότερο το επόμενο διάστημα…
Σχόλια αναγνωστών