Hταν μόλις η 4η φορά από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και μετά που Βουλή και Γερουσία στις ΗΠΑ άλλαξαν ταυτόχρονα κομματικό έλεγχο στις ίδιες ενδιάμεσες εκλογές: είχε συμβεί ξανά το 1946, το 1994 και το 2006.
(upd4) Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 εξελίχθηκαν σε βαριά ήττα, σε συντριβή για τον πρόεδρο Trump και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Αν και η πολιτική ιστορία των ΗΠΑ θέλει τους Αμερικάνους να «τιμωρούν» παραδοσιακά στις ενδιάμεσες εκλογές τον εν ενεργεία πρόεδρο, αυτήν την φορά το αποτέλεσμα είναι συντριπτικό.
Πράγματι αυτή ήταν μόλις η 4η φορά από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και μετά που Βουλή και Γερουσία άλλαξαν ταυτόχρονα κομματικό έλεγχο στις ίδιες ενδιάμεσες εκλογές: είχε συμβεί ξανά το 1946, το 1994 και το 2006.
Με το τελικό αποτέλεσμα να μην έχει οριστικοποιηθεί ακόμα, μια πρώτη αποτίμηση για το τι πήγε λάθος για τον Αμερικανό πρόεδρο παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Άλλωστε είναι τέτοια η έκταση της ήττας που δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια για παρερμηνείες.
Ήττα σοκ
Πράγματι, οι Δημοκρατικοί είχαν μια εκπληκτική εκλογική βραδιά.
To εύρος των κερδών τους ξεπέρασε τις εκτιμήσεις των περισσότερων αναλυτών, καθώς η νίκη τους δεν περιορίστηκε στις παραδοσιακά αμφίρροπες πολιτείες, αλλά επεκτάθηκαν βαθιά μέσα σε περιοχές όπου κυριαρχούν οι Ρεπουμπλικάνοι.
Στο Texas, ο James Talarico επικράτησε με συντριπτική διαφορά του Ρεπουμπλικανού Ken Paxton, καταφέρνοντας να γίνει ο πρώτος Δημοκρατικός που εκλέγεται γερουσιαστής στην Πολιτεία τα τελευταία 38 χρόνια.
Οι Δημοκρατικοί έγραψαν επίσης ιστορία, κερδίζοντας την έδρα της Γερουσίας στη South Carolina.
Το κόμμα δεν είχε κερδίσει εκλογική αναμέτρηση για τη Γερουσία των ΗΠΑ στην πολιτεία αυτή κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα.
Η νίκη της Annie Andrews επί της Ρεπουμπλικανής γερουσιαστή Darline Graham αποτέλεσε ακόμη μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της εκλογικής βραδιάς και ίσως το πιο οδυνηρό πλήγμα για τον Trump δεδομένου ότι η Darline Graham είναι αδελφή του εκλιπόντος γερουσιαστή Lindsey Graham.
Στην αναμέτρηση για τη Γερουσία στο Ohio, όπου ο Trump είχε επικρατήσει τρεις φορές, νικητής αναδείχθηκε ο Δημοκρατικός Sherrod Brown.
Στο Kansas, ο Δημοκρατικός Adam Hamilton νίκησε με άνεση τον εν ενεργεία Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Roger Marshall.
Η τελευταία φορά που οι Δημοκρατικοί είχαν κερδίσει έδρα στη Γερουσία από το Kansas ήταν το 1932, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης.
Ιστορία έγραψαν οι Δημοκρατικοί και στη Georgia όπου η Keisha Lance Bottoms έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα που εξελέγη κυβερνήτης στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τι έφερε τη νίκη
Σύμβουλοι εκλογικής στρατηγικής και από τα δύο κόμματα ανέφεραν ότι οι σαρωτικές νίκες των Δημοκρατικών οφείλονταν στη μεγάλη συμμετοχή των πιστών ψηφοφόρων του κόμματος, αλλά και των ανεξάρτητων ψηφοφόρων, οι οποίοι στράφηκαν προς τους Δημοκρατικούς τόσο στις αμφίρροπες πολιτείες όσο και στα προπύργια των Ρεπουμπλικάνων.
Οι Δημοκρατικοί υιοθέτησαν επίσης τη στρατηγική να κατεβάσουν υποψήφιο σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, ακόμη και σε εκείνες όπου, μόλις πριν από λίγους μήνες, οι πιθανότητες νίκης θεωρούνταν ελάχιστες.
Η στρατηγική αυτή απέδωσε, ιδιαίτερα καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι παρουσίασαν υποψηφίους που δυσκολεύτηκαν να ξεπεράσουν τη χαμηλή δημοτικότητα του Trump και την οργή των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές.
Η απομάκρυνση από το MAGA έφερε τη συντριβή
Ο Trump ζήτησε από τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος.
Εκείνοι το έκαναν — και οι Ρεπουμπλικάνοι πλήρωσαν το τίμημα.
Τα πρώτα αποτελέσματα και τα exit polls έδειξαν ένα εκλογικό σώμα βαθιά δυσαρεστημένο, το οποίο εξέφρασε έντονη αποδοκιμασία προς τον Trump και την πολιτική του ατζέντα, καθώς οι ψηφοφόροι δήλωσαν ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι με τις υψηλές τιμές και την πορεία της χώρας.
Πολλοί ανέφεραν ότι η οικονομική τους κατάσταση είναι χειρότερη σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα χαρακτήρισαν το κόστος ζωής καθοριστικό ή πολύ σημαντικό παράγοντα για την ψήφο τους.
Πρόκειται για τοποθετήσεις που αποτυπώνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο γιατί υπέστη συντριβή ο Trump.
Πολύ απλά γιατί εγκατέλειψε το δόγμα MAGA.
O Trump εξελέγη υποσχόμενος να βάλει την Αμερική πάνω απ’ όλα, αλλά - στη δεύτερη θητεία του - ακολούθησε πολιτικές που, σύμφωνα με τους επικριτές του, απομακρύνθηκαν από αυτή την υπόσχεση.
Ο πόλεμος στο Ιράν, οι οικονομικές συνέπειες της δασμολογικής πολιτικής και η επίμονη ακρίβεια προσφέρουν μια ερμηνεία της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών: η πολιτική αποδυνάμωση του Trump συνδέεται με τη διάψευση προσδοκιών που είχε καλλιεργήσει στο δικό του εκλογικό ακροατήριο.
Το σύνθημα… που ξέχασε
Το σύνθημα Make America Great Again (MAGA) δεν ήταν απλώς ένα επικοινωνιακό εργαλείο.
Αποτύπωνε μια συγκεκριμένη πολιτική υπόσχεση: λιγότερη εμπλοκή σε πολέμους στο εξωτερικό, προστασία της αμερικανικής παραγωγής, αντιμετώπιση της οικονομικής ανασφάλειας, περιορισμό των παρεμβάσεων της Ουάσινγκτον στον υπόλοιπο κόσμο και προτεραιότητα στις ανάγκες της αμερικανικής κοινωνίας.
Με άλλα λόγια, ο Trump είχε υποσχεθεί ότι οι πόροι και η πολιτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών θα κατευθύνονταν πρωτίστως στην αποκατάσταση της αμερικανικής ευημερίας.
Ωστόσο, η απόφαση για στρατιωτική επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 δημιούργησε μια σοβαρή αντίφαση ανάμεσα στην προεκλογική ρητορική και την κυβερνητική πρακτική.
Η στρατιωτική επιχείρηση προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και μέσα στο κίνημα MAGA, ιδιαίτερα μεταξύ όσων θεωρούσαν ότι η επιστροφή του Trump στην εξουσία θα σήμαινε αποφυγή νέων πολεμικών περιπετειών.
Ο πόλεμος στο Ιράν
Το κεντρικό ερώτημα που ανέκυψε ήταν απλό: πώς μπορεί μια κυβέρνηση που υποσχέθηκε να βάλει την Αμερική πρώτη να εμπλέκεται σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες για τους ίδιους τους Αμερικανούς πολίτες;
Αυτό το ερώτημα απέκτησε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος καθώς οι συνέπειες του πολέμου συνδυάστηκαν με τις αυξήσεις των τιμών και την επιδείνωση της οικονομικής ανασφάλειας.
Η απομάκρυνση από την αντιπολεμική διάσταση του MAGA δεν σήμαινε ότι ολόκληρο το κίνημα στράφηκε εναντίον του Trump.
Ένα μέρος των υποστηρικτών του εξακολούθησε να θεωρεί τη στρατιωτική ισχύ απαραίτητο εργαλείο για την προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων.
Ωστόσο, η αντιπαράθεση για το Ιράν αποκάλυψε ότι το ίδιο το MAGA περιλάμβανε διαφορετικές και ενίοτε αντιφατικές αντιλήψεις για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στον κόσμο.
Αντίφαση και στην οικονομία
Η δεύτερη μεγάλη αντίφαση εμφανίστηκε στην οικονομική πολιτική.
Ο Trump είχε υποσχεθεί την επιστροφή της βιομηχανικής παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, την προστασία των αμερικανικών θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
Η επιβολή δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα αποτελούσε εξαρχής βασικό στοιχείο του οικονομικού εθνικισμού του MAGA.
Επομένως, οι δασμοί δεν συνιστούσαν από μόνοι τους εγκατάλειψη του δόγματος.
Η αντίφαση βρισκόταν περισσότερο ανάμεσα στους διακηρυγμένους στόχους της πολιτικής και στις συνέπειές της για τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Οι εκτεταμένοι δασμοί, οι ανατιμήσεις και οι επιπτώσεις του πολέμου αύξησαν τις οικονομικές πιέσεις σε μια κοινωνία που περίμενε ακριβώς το αντίθετο: μείωση του κόστους ζωής και βελτίωση της καθημερινότητας.
Χαρακτηριστική είναι δημοσκόπηση του Associated Press-NORC, που δημοσιεύθηκε πριν από τις εκλογές.
Μόλις το 17% των Αμερικανών ενηλίκων ενέκρινε τους χειρισμούς του Trump στο κόστος ζωής, ενώ το 65% απέδιδε στις πολιτικές του σημαντικό μέρος της ευθύνης για τις επίμονα υψηλές τιμές.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν μια ουσιαστική πολιτική μεταβολή.
Ο Trump, ο οποίος είχε επενδύσει στην οικονομική δυσαρέσκεια των Αμερικανών για να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, βρέθηκε αντιμέτωπος με την ίδια δυσαρέσκεια.
Απέναντι στο κατεστημένο
Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη πολιτική διάσταση.
Ο Trump είχε οικοδομήσει την πολιτική του ταυτότητα πάνω στην αντιπαράθεση με το παραδοσιακό κατεστημένο της Ουάσινγκτον.
Εμφανιζόταν ως ο ηγέτης που θα έβαζε τέλος στις δαπανηρές παρεμβάσεις στο εξωτερικό και θα επαναπροσδιόριζε τις προτεραιότητες της αμερικανικής εξουσίας.
Όταν όμως η κυβέρνησή του ενεπλάκη σε έναν νέο πόλεμο και η οικονομική πολιτική της δεν απέδωσε την αναμενόμενη ανακούφιση στα νοικοκυριά, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για μια κρίση πολιτικής αξιοπιστίας.
Για τους ψηφοφόρους που είχαν συνδέσει το MAGA με την αποφυγή ξένων πολέμων και την οικονομική βελτίωση, η απόσταση ανάμεσα στις υποσχέσεις και στα αποτελέσματα μπορούσε να αποδειχθεί πιο καθοριστική από την παραδοσιακή αντιπαράθεση Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών.
Οι ανησυχίες για την οικονομία, την ακρίβεια και τη γενικότερη πορεία της χώρας κυριάρχησαν στην εκλογική συμπεριφορά, όπως καταγράφουν τα exit polls.
Ασφαλώς, η εκλογική ήττα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε μία αιτία.
Η συνηθισμένη φθορά της κυβερνητικής εξουσίας, η κινητοποίηση των Δημοκρατικών, η επιλογή υποψηφίων και οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε πολιτείας συνέβαλαν επίσης στο αποτέλεσμα.
Ερωτήματα για το πολιτικό ένστικτο του Trump
Δεν ήταν απλώς μια κακή εκλογική βραδιά για τους Ρεπουμπλικανούς.
Ήταν μια κακή βραδιά και για τον ίδιο τον Trump προσωπικά.
Οι επιλογές του Trump ανάγκασαν τους Ρεπουμπλικανούς να βρεθούν σε αμυντική θέση ακόμη και σε πολιτείες όπου θεωρούνταν φαβορί.
Οι ήττες αυτές είναι πιθανό να αναζωπυρώσουν τα ερωτήματα σχετικά με το πολιτικό ένστικτο του Trump, ιδιαίτερα όσον αφορά την τάση του να δίνει προτεραιότητα στην προσωπική αφοσίωση των υποψηφίων προς το πρόσωπό του, αντί να επιλέγει πρόσωπα με ευρύτερη εκλογική απήχηση.
Τα exit polls έδειξαν ότι ο συνασπισμός ψηφοφόρων που οδήγησε τον Trump στη νίκη το 2024 έχει υποστεί σοβαρά ρήγματα.
Οι Ρεπουμπλικάνοι κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση της υποστήριξής τους μεταξύ των μαύρων ανδρών, των Λατίνων και των νεότερων ψηφοφόρων.
Τέλος στο «ειδύλλιο με τους Ισπανόφωνους
Η περίοδος πολιτικής εύνοιας που απολάμβανε ο Trump μεταξύ των Λατίνων ψηφοφόρων ενδέχεται να έχει φτάσει στο τέλος της.
Αυτή είναι μια δυσάρεστη εξέλιξη για τους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι υπολόγιζαν σε αυτή τη μεγάλη ομάδα μετακινούμενων ψηφοφόρων για να εξασφαλίσουν νίκες από την Καλιφόρνια μέχρι τη Φλόριντα.
Στο Texas, όπου τέσσερις στους δέκα κατοίκους είναι λατινοαμερικανικής καταγωγής, οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να αποσπάσουν από τους Ρεπουμπλικανούς τόσο τη θέση του κυβερνήτη όσο και την έδρα της Γερουσίας.
Στη νοτιοανατολική Φλόριντα, όπου ζει μεγάλος πληθυσμός Λατίνων, η Δημοκρατική Pia Dandiya επικράτησε στην 22η εκλογική περιφέρεια για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, παρά το γεγονός ότι τα όρια της περιφέρειας είχαν πρόσφατα επανασχεδιαστεί με τρόπο που ευνοούσε τους Ρεπουμπλικανούς.
Οι Λατίνοι ψηφοφόροι είχαν συμβάλει σημαντικά στη νίκη του Trump το 2024, όταν είχε εξασφαλίσει σχεδόν τις μισές ψήφους των ισπανόφωνων Αμερικανών, έναντι περίπου του ενός τρίτου το 2020.
Δύο χρόνια αργότερα, πολλοί από αυτούς είχαν εγκαταλείψει το κόμμα του.
Η οργή για την οικονομική κατάσταση συνέβαλε στη μείωση της υποστήριξης προς τους Ρεπουμπλικάνους μεταξύ των ισπανόφωνων ψηφοφόρων.
Σύμφωνα με τα exit polls, την Τρίτη μόλις ένας στους τρεις στήριξε τους Ρεπουμπλικάνους, έναντι 46% το 2024.
Οι νίκες της Gina Hinojosa, η οποία θα γίνει η πρώτη γυναίκα κυβερνήτης λατινοαμερικανικής καταγωγής στο Τέξας, και του Xavier Becerra, ο οποίος θα γίνει ο πρώτος εκλεγμένος κυβερνήτης λατινοαμερικανικής καταγωγής στην Καλιφόρνια, ανέδειξαν τη σημασία της ψήφου των ισπανόφωνων Αμερικανών.
Τον εγκατέλειψαν μαύροι και νέοι
Ο Trump είχε ποντάρει στο ότι η εκλογική του βάση, αποτελούμενη από λευκούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης, καθώς και από ένα αυξημένο ποσοστό νέων και ψηφοφόρων από φυλετικές και εθνοτικές μειονότητες -που είχαν συμβάλει στη νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2024 -, θα μπορούσε να σώσει τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του, εφόσον προσέρχονταν μαζικά στις κάλπες.
Έκανε λάθος.
Το 2024, οι ψηφοφόροι κάτω των 30 ετών είχαν μοιραστεί σχεδόν ισόποσα μεταξύ του Trump και της αντιπροέδρου Kamala Harris.
Στις φετινές εκλογές, όμως, περίπου επτά στους δέκα ψηφοφόρους της ίδιας ηλικιακής ομάδας δήλωσαν ότι υποστήριξαν τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην περιφέρειά τους.
Την ίδια στιγμή, οι Ρεπουμπλικάνοι φάνηκε να χάνουν έδαφος μεταξύ των μαύρων ψηφοφόρων και ιδιαίτερα μεταξύ των μαύρων ανδρών.
Μόλις ένας στους δέκα μαύρους άνδρες ψηφοφόρους σε εθνικό επίπεδο υποστήριξε τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο στην τοπική του εκλογική περιφέρεια για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά μειωμένο σε σχέση με το περίπου 25% που είχε υποστηρίξει τον Trump στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές.
Περίπου εννέα στους δέκα μαύρους ψηφοφόρους υποστήριξαν τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Βουλή, έναντι περίπου οκτώ στους δέκα που είχαν ψηφίσει τη Harris.
Οι Αμερικανοί ήθελαν αλλαγή
Οι ψηφοφόροι σε ολόκληρη τη χώρα επιθυμούσαν αλλαγή, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση AP Voter Poll, η οποία διαπίστωσε ότι περίπου τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων αισθάνονται «οργισμένοι» ή «δυσαρεστημένοι» με την πορεία της χώρας.
Από όσους είχαν στο μυαλό τους τον Trump όταν ψήφιζαν, περίπου διπλάσιοι ήθελαν να εκφράσουν την αντίθεσή τους στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο σε σχέση με εκείνους που ήθελαν να τον υποστηρίξουν.
Πράγματι, η πολιτική ισχύς του Trump βρίσκεται σε νέο χαμηλό σημείο, περίπου δύο χρόνια πριν από τη λήξη της τελευταίας θητείας του.
Περίπου το 70% των ψηφοφόρων επιθυμεί το Κογκρέσο να ασκεί ισχυρότερο έλεγχο στην προεδρική εξουσία και να λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο. Παράλληλα, περίπου έξι στους δέκα θεωρούν ότι ο Trump δίνει μεγαλύτερη προτεραιότητα στα προσωπικά του συμφέροντα παρά στα συμφέροντα της χώρας.
www.bankingnews.gr
Αν και η πολιτική ιστορία των ΗΠΑ θέλει τους Αμερικάνους να «τιμωρούν» παραδοσιακά στις ενδιάμεσες εκλογές τον εν ενεργεία πρόεδρο, αυτήν την φορά το αποτέλεσμα είναι συντριπτικό.
Πράγματι αυτή ήταν μόλις η 4η φορά από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και μετά που Βουλή και Γερουσία άλλαξαν ταυτόχρονα κομματικό έλεγχο στις ίδιες ενδιάμεσες εκλογές: είχε συμβεί ξανά το 1946, το 1994 και το 2006.
Με το τελικό αποτέλεσμα να μην έχει οριστικοποιηθεί ακόμα, μια πρώτη αποτίμηση για το τι πήγε λάθος για τον Αμερικανό πρόεδρο παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Άλλωστε είναι τέτοια η έκταση της ήττας που δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια για παρερμηνείες.
Ήττα σοκ
Πράγματι, οι Δημοκρατικοί είχαν μια εκπληκτική εκλογική βραδιά.
To εύρος των κερδών τους ξεπέρασε τις εκτιμήσεις των περισσότερων αναλυτών, καθώς η νίκη τους δεν περιορίστηκε στις παραδοσιακά αμφίρροπες πολιτείες, αλλά επεκτάθηκαν βαθιά μέσα σε περιοχές όπου κυριαρχούν οι Ρεπουμπλικάνοι.
Στο Texas, ο James Talarico επικράτησε με συντριπτική διαφορά του Ρεπουμπλικανού Ken Paxton, καταφέρνοντας να γίνει ο πρώτος Δημοκρατικός που εκλέγεται γερουσιαστής στην Πολιτεία τα τελευταία 38 χρόνια.
Οι Δημοκρατικοί έγραψαν επίσης ιστορία, κερδίζοντας την έδρα της Γερουσίας στη South Carolina.
Το κόμμα δεν είχε κερδίσει εκλογική αναμέτρηση για τη Γερουσία των ΗΠΑ στην πολιτεία αυτή κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα.
Η νίκη της Annie Andrews επί της Ρεπουμπλικανής γερουσιαστή Darline Graham αποτέλεσε ακόμη μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της εκλογικής βραδιάς και ίσως το πιο οδυνηρό πλήγμα για τον Trump δεδομένου ότι η Darline Graham είναι αδελφή του εκλιπόντος γερουσιαστή Lindsey Graham.
Στην αναμέτρηση για τη Γερουσία στο Ohio, όπου ο Trump είχε επικρατήσει τρεις φορές, νικητής αναδείχθηκε ο Δημοκρατικός Sherrod Brown.
Στο Kansas, ο Δημοκρατικός Adam Hamilton νίκησε με άνεση τον εν ενεργεία Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Roger Marshall.
Η τελευταία φορά που οι Δημοκρατικοί είχαν κερδίσει έδρα στη Γερουσία από το Kansas ήταν το 1932, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης.
Ιστορία έγραψαν οι Δημοκρατικοί και στη Georgia όπου η Keisha Lance Bottoms έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα που εξελέγη κυβερνήτης στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τι έφερε τη νίκη
Σύμβουλοι εκλογικής στρατηγικής και από τα δύο κόμματα ανέφεραν ότι οι σαρωτικές νίκες των Δημοκρατικών οφείλονταν στη μεγάλη συμμετοχή των πιστών ψηφοφόρων του κόμματος, αλλά και των ανεξάρτητων ψηφοφόρων, οι οποίοι στράφηκαν προς τους Δημοκρατικούς τόσο στις αμφίρροπες πολιτείες όσο και στα προπύργια των Ρεπουμπλικάνων.
Οι Δημοκρατικοί υιοθέτησαν επίσης τη στρατηγική να κατεβάσουν υποψήφιο σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, ακόμη και σε εκείνες όπου, μόλις πριν από λίγους μήνες, οι πιθανότητες νίκης θεωρούνταν ελάχιστες.
Η στρατηγική αυτή απέδωσε, ιδιαίτερα καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι παρουσίασαν υποψηφίους που δυσκολεύτηκαν να ξεπεράσουν τη χαμηλή δημοτικότητα του Trump και την οργή των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές.
Η απομάκρυνση από το MAGA έφερε τη συντριβή
Ο Trump ζήτησε από τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος.
Εκείνοι το έκαναν — και οι Ρεπουμπλικάνοι πλήρωσαν το τίμημα.
Τα πρώτα αποτελέσματα και τα exit polls έδειξαν ένα εκλογικό σώμα βαθιά δυσαρεστημένο, το οποίο εξέφρασε έντονη αποδοκιμασία προς τον Trump και την πολιτική του ατζέντα, καθώς οι ψηφοφόροι δήλωσαν ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι με τις υψηλές τιμές και την πορεία της χώρας.
Πολλοί ανέφεραν ότι η οικονομική τους κατάσταση είναι χειρότερη σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα χαρακτήρισαν το κόστος ζωής καθοριστικό ή πολύ σημαντικό παράγοντα για την ψήφο τους.
Πρόκειται για τοποθετήσεις που αποτυπώνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο γιατί υπέστη συντριβή ο Trump.
Πολύ απλά γιατί εγκατέλειψε το δόγμα MAGA.
O Trump εξελέγη υποσχόμενος να βάλει την Αμερική πάνω απ’ όλα, αλλά - στη δεύτερη θητεία του - ακολούθησε πολιτικές που, σύμφωνα με τους επικριτές του, απομακρύνθηκαν από αυτή την υπόσχεση.
Ο πόλεμος στο Ιράν, οι οικονομικές συνέπειες της δασμολογικής πολιτικής και η επίμονη ακρίβεια προσφέρουν μια ερμηνεία της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών: η πολιτική αποδυνάμωση του Trump συνδέεται με τη διάψευση προσδοκιών που είχε καλλιεργήσει στο δικό του εκλογικό ακροατήριο.
Το σύνθημα… που ξέχασε
Το σύνθημα Make America Great Again (MAGA) δεν ήταν απλώς ένα επικοινωνιακό εργαλείο.
Αποτύπωνε μια συγκεκριμένη πολιτική υπόσχεση: λιγότερη εμπλοκή σε πολέμους στο εξωτερικό, προστασία της αμερικανικής παραγωγής, αντιμετώπιση της οικονομικής ανασφάλειας, περιορισμό των παρεμβάσεων της Ουάσινγκτον στον υπόλοιπο κόσμο και προτεραιότητα στις ανάγκες της αμερικανικής κοινωνίας.
Με άλλα λόγια, ο Trump είχε υποσχεθεί ότι οι πόροι και η πολιτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών θα κατευθύνονταν πρωτίστως στην αποκατάσταση της αμερικανικής ευημερίας.
Ωστόσο, η απόφαση για στρατιωτική επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 δημιούργησε μια σοβαρή αντίφαση ανάμεσα στην προεκλογική ρητορική και την κυβερνητική πρακτική.
Η στρατιωτική επιχείρηση προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και μέσα στο κίνημα MAGA, ιδιαίτερα μεταξύ όσων θεωρούσαν ότι η επιστροφή του Trump στην εξουσία θα σήμαινε αποφυγή νέων πολεμικών περιπετειών.
Ο πόλεμος στο Ιράν
Το κεντρικό ερώτημα που ανέκυψε ήταν απλό: πώς μπορεί μια κυβέρνηση που υποσχέθηκε να βάλει την Αμερική πρώτη να εμπλέκεται σε έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες για τους ίδιους τους Αμερικανούς πολίτες;
Αυτό το ερώτημα απέκτησε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος καθώς οι συνέπειες του πολέμου συνδυάστηκαν με τις αυξήσεις των τιμών και την επιδείνωση της οικονομικής ανασφάλειας.
Η απομάκρυνση από την αντιπολεμική διάσταση του MAGA δεν σήμαινε ότι ολόκληρο το κίνημα στράφηκε εναντίον του Trump.
Ένα μέρος των υποστηρικτών του εξακολούθησε να θεωρεί τη στρατιωτική ισχύ απαραίτητο εργαλείο για την προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων.
Ωστόσο, η αντιπαράθεση για το Ιράν αποκάλυψε ότι το ίδιο το MAGA περιλάμβανε διαφορετικές και ενίοτε αντιφατικές αντιλήψεις για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στον κόσμο.
Αντίφαση και στην οικονομία
Η δεύτερη μεγάλη αντίφαση εμφανίστηκε στην οικονομική πολιτική.
Ο Trump είχε υποσχεθεί την επιστροφή της βιομηχανικής παραγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες, την προστασία των αμερικανικών θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
Η επιβολή δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα αποτελούσε εξαρχής βασικό στοιχείο του οικονομικού εθνικισμού του MAGA.
Επομένως, οι δασμοί δεν συνιστούσαν από μόνοι τους εγκατάλειψη του δόγματος.
Η αντίφαση βρισκόταν περισσότερο ανάμεσα στους διακηρυγμένους στόχους της πολιτικής και στις συνέπειές της για τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Οι εκτεταμένοι δασμοί, οι ανατιμήσεις και οι επιπτώσεις του πολέμου αύξησαν τις οικονομικές πιέσεις σε μια κοινωνία που περίμενε ακριβώς το αντίθετο: μείωση του κόστους ζωής και βελτίωση της καθημερινότητας.
Χαρακτηριστική είναι δημοσκόπηση του Associated Press-NORC, που δημοσιεύθηκε πριν από τις εκλογές.
Μόλις το 17% των Αμερικανών ενηλίκων ενέκρινε τους χειρισμούς του Trump στο κόστος ζωής, ενώ το 65% απέδιδε στις πολιτικές του σημαντικό μέρος της ευθύνης για τις επίμονα υψηλές τιμές.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν μια ουσιαστική πολιτική μεταβολή.
Ο Trump, ο οποίος είχε επενδύσει στην οικονομική δυσαρέσκεια των Αμερικανών για να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, βρέθηκε αντιμέτωπος με την ίδια δυσαρέσκεια.
Απέναντι στο κατεστημένο
Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη πολιτική διάσταση.
Ο Trump είχε οικοδομήσει την πολιτική του ταυτότητα πάνω στην αντιπαράθεση με το παραδοσιακό κατεστημένο της Ουάσινγκτον.
Εμφανιζόταν ως ο ηγέτης που θα έβαζε τέλος στις δαπανηρές παρεμβάσεις στο εξωτερικό και θα επαναπροσδιόριζε τις προτεραιότητες της αμερικανικής εξουσίας.
Όταν όμως η κυβέρνησή του ενεπλάκη σε έναν νέο πόλεμο και η οικονομική πολιτική της δεν απέδωσε την αναμενόμενη ανακούφιση στα νοικοκυριά, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για μια κρίση πολιτικής αξιοπιστίας.
Για τους ψηφοφόρους που είχαν συνδέσει το MAGA με την αποφυγή ξένων πολέμων και την οικονομική βελτίωση, η απόσταση ανάμεσα στις υποσχέσεις και στα αποτελέσματα μπορούσε να αποδειχθεί πιο καθοριστική από την παραδοσιακή αντιπαράθεση Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών.
Οι ανησυχίες για την οικονομία, την ακρίβεια και τη γενικότερη πορεία της χώρας κυριάρχησαν στην εκλογική συμπεριφορά, όπως καταγράφουν τα exit polls.
Ασφαλώς, η εκλογική ήττα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε μία αιτία.
Η συνηθισμένη φθορά της κυβερνητικής εξουσίας, η κινητοποίηση των Δημοκρατικών, η επιλογή υποψηφίων και οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε πολιτείας συνέβαλαν επίσης στο αποτέλεσμα.
Ερωτήματα για το πολιτικό ένστικτο του Trump
Δεν ήταν απλώς μια κακή εκλογική βραδιά για τους Ρεπουμπλικανούς.
Ήταν μια κακή βραδιά και για τον ίδιο τον Trump προσωπικά.
Οι επιλογές του Trump ανάγκασαν τους Ρεπουμπλικανούς να βρεθούν σε αμυντική θέση ακόμη και σε πολιτείες όπου θεωρούνταν φαβορί.
Οι ήττες αυτές είναι πιθανό να αναζωπυρώσουν τα ερωτήματα σχετικά με το πολιτικό ένστικτο του Trump, ιδιαίτερα όσον αφορά την τάση του να δίνει προτεραιότητα στην προσωπική αφοσίωση των υποψηφίων προς το πρόσωπό του, αντί να επιλέγει πρόσωπα με ευρύτερη εκλογική απήχηση.
Τα exit polls έδειξαν ότι ο συνασπισμός ψηφοφόρων που οδήγησε τον Trump στη νίκη το 2024 έχει υποστεί σοβαρά ρήγματα.
Οι Ρεπουμπλικάνοι κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση της υποστήριξής τους μεταξύ των μαύρων ανδρών, των Λατίνων και των νεότερων ψηφοφόρων.
Τέλος στο «ειδύλλιο με τους Ισπανόφωνους
Η περίοδος πολιτικής εύνοιας που απολάμβανε ο Trump μεταξύ των Λατίνων ψηφοφόρων ενδέχεται να έχει φτάσει στο τέλος της.
Αυτή είναι μια δυσάρεστη εξέλιξη για τους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι υπολόγιζαν σε αυτή τη μεγάλη ομάδα μετακινούμενων ψηφοφόρων για να εξασφαλίσουν νίκες από την Καλιφόρνια μέχρι τη Φλόριντα.
Στο Texas, όπου τέσσερις στους δέκα κατοίκους είναι λατινοαμερικανικής καταγωγής, οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να αποσπάσουν από τους Ρεπουμπλικανούς τόσο τη θέση του κυβερνήτη όσο και την έδρα της Γερουσίας.
Στη νοτιοανατολική Φλόριντα, όπου ζει μεγάλος πληθυσμός Λατίνων, η Δημοκρατική Pia Dandiya επικράτησε στην 22η εκλογική περιφέρεια για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, παρά το γεγονός ότι τα όρια της περιφέρειας είχαν πρόσφατα επανασχεδιαστεί με τρόπο που ευνοούσε τους Ρεπουμπλικανούς.
Οι Λατίνοι ψηφοφόροι είχαν συμβάλει σημαντικά στη νίκη του Trump το 2024, όταν είχε εξασφαλίσει σχεδόν τις μισές ψήφους των ισπανόφωνων Αμερικανών, έναντι περίπου του ενός τρίτου το 2020.
Δύο χρόνια αργότερα, πολλοί από αυτούς είχαν εγκαταλείψει το κόμμα του.
Η οργή για την οικονομική κατάσταση συνέβαλε στη μείωση της υποστήριξης προς τους Ρεπουμπλικάνους μεταξύ των ισπανόφωνων ψηφοφόρων.
Σύμφωνα με τα exit polls, την Τρίτη μόλις ένας στους τρεις στήριξε τους Ρεπουμπλικάνους, έναντι 46% το 2024.
Οι νίκες της Gina Hinojosa, η οποία θα γίνει η πρώτη γυναίκα κυβερνήτης λατινοαμερικανικής καταγωγής στο Τέξας, και του Xavier Becerra, ο οποίος θα γίνει ο πρώτος εκλεγμένος κυβερνήτης λατινοαμερικανικής καταγωγής στην Καλιφόρνια, ανέδειξαν τη σημασία της ψήφου των ισπανόφωνων Αμερικανών.
Τον εγκατέλειψαν μαύροι και νέοι
Ο Trump είχε ποντάρει στο ότι η εκλογική του βάση, αποτελούμενη από λευκούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης, καθώς και από ένα αυξημένο ποσοστό νέων και ψηφοφόρων από φυλετικές και εθνοτικές μειονότητες -που είχαν συμβάλει στη νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2024 -, θα μπορούσε να σώσει τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του, εφόσον προσέρχονταν μαζικά στις κάλπες.
Έκανε λάθος.
Το 2024, οι ψηφοφόροι κάτω των 30 ετών είχαν μοιραστεί σχεδόν ισόποσα μεταξύ του Trump και της αντιπροέδρου Kamala Harris.
Στις φετινές εκλογές, όμως, περίπου επτά στους δέκα ψηφοφόρους της ίδιας ηλικιακής ομάδας δήλωσαν ότι υποστήριξαν τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην περιφέρειά τους.
Την ίδια στιγμή, οι Ρεπουμπλικάνοι φάνηκε να χάνουν έδαφος μεταξύ των μαύρων ψηφοφόρων και ιδιαίτερα μεταξύ των μαύρων ανδρών.
Μόλις ένας στους δέκα μαύρους άνδρες ψηφοφόρους σε εθνικό επίπεδο υποστήριξε τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο στην τοπική του εκλογική περιφέρεια για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Το ποσοστό αυτό είναι αισθητά μειωμένο σε σχέση με το περίπου 25% που είχε υποστηρίξει τον Trump στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές.
Περίπου εννέα στους δέκα μαύρους ψηφοφόρους υποστήριξαν τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Βουλή, έναντι περίπου οκτώ στους δέκα που είχαν ψηφίσει τη Harris.
Οι Αμερικανοί ήθελαν αλλαγή
Οι ψηφοφόροι σε ολόκληρη τη χώρα επιθυμούσαν αλλαγή, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση AP Voter Poll, η οποία διαπίστωσε ότι περίπου τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων αισθάνονται «οργισμένοι» ή «δυσαρεστημένοι» με την πορεία της χώρας.
Από όσους είχαν στο μυαλό τους τον Trump όταν ψήφιζαν, περίπου διπλάσιοι ήθελαν να εκφράσουν την αντίθεσή τους στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο σε σχέση με εκείνους που ήθελαν να τον υποστηρίξουν.
Πράγματι, η πολιτική ισχύς του Trump βρίσκεται σε νέο χαμηλό σημείο, περίπου δύο χρόνια πριν από τη λήξη της τελευταίας θητείας του.
Περίπου το 70% των ψηφοφόρων επιθυμεί το Κογκρέσο να ασκεί ισχυρότερο έλεγχο στην προεδρική εξουσία και να λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο. Παράλληλα, περίπου έξι στους δέκα θεωρούν ότι ο Trump δίνει μεγαλύτερη προτεραιότητα στα προσωπικά του συμφέροντα παρά στα συμφέροντα της χώρας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών