Η απόσταση μεταξύ Μόσχας και Γερεβάν έχει διευρυνθεί αισθητά μετά την ήττα της Αρμενίας από το Αζερμπαϊτζάν το 2020
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Nikol Pashinyan, γνωστοποίησε ότι η χώρα εξετάζει το ενδεχόμενο να καταθέσει επίσημα αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2028, επιταχύνοντας τη στροφή της προς τη Δύση και προκαλώντας νέες εντάσεις στις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Η απόσταση μεταξύ Μόσχας και Yerevan έχει διευρυνθεί αισθητά μετά την ήττα της Αρμενίας από το Αζερμπαϊτζάν το 2020 και την ανακατάληψη του διαφιλονικούμενου Ναγκόρνο-Καραμπάχ από το Μπακού το 2023. Η αρμενική πλευρά καταλογίζει στη Ρωσία ότι δεν στάθηκε στο πλευρό της όταν χρειάστηκε, με αποτέλεσμα να αναζητά έκτοτε στενότερους δεσμούς με τις δυτικές χώρες.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο Nikol Pashinyan εξήγησε ότι η κυβέρνησή του έχει δρομολογήσει μια διαδικασία που θα προσφέρει στους πολίτες μια εναλλακτική στρατηγική επιλογή. Όπως ανέφερε, η προσπάθεια αυτή αναμένεται να οδηγήσει, το 2027 ή το 2028, στην επίσημη υποβολή αίτησης για την έναρξη διαπραγματεύσεων με στόχο την πλήρη ένταξη της χώρας στην ΕΕ.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Αρμενία δεν σχεδιάζει, στην παρούσα φάση, να εγκαταλείψει την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, στην οποία συμμετέχουν χώρες που διατηρούν στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.
Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι δεν μπορεί να υπάρξει ταυτόχρονη συμμετοχή της Αρμενίας τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Μάλιστα, υποστηρίζει ότι θα πρέπει να διεξαχθεί δημοψήφισμα, προκειμένου οι Αρμένιοι πολίτες να αποφασίσουν εάν επιθυμούν την αλλαγή του γεωπολιτικού προσανατολισμού της χώρας.
Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι η χώρα του δεν θεωρεί πλέον ελκυστική τη συμμετοχή της στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), τη στρατιωτική συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία, στην οποία το Yerevan έχει ήδη αναστείλει τη συμμετοχή του.
Την ίδια ώρα, η ένταση στις διμερείς σχέσεις έχει αποκτήσει και οικονομικές διαστάσεις. Η Μόσχα επέβαλε μέσα στο 2026 περιορισμούς στις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από την Αρμενία, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των ευνοϊκών τιμών με τις οποίες προμηθεύει τη χώρα με ενέργεια.
Παρά την πολιτική απομάκρυνση, η οικονομική και ενεργειακή εξάρτηση της Αρμενίας από τη Ρωσία παραμένει ισχυρή. Η Μόσχα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο και βασικό προορισμό των εξαγωγών της, ενώ μεγάλο μέρος του αρμενικού πληθυσμού ζει και εργάζεται στη ρωσική επικράτεια. Επιπλέον, το Γερεβάν εξακολουθεί να στηρίζεται στη Ρωσία για τον εφοδιασμό του με οπλικά συστήματα και ενεργειακούς πόρους.
Γεωγραφικά απομονωμένη
Η χώρα είναι γεωγραφικά απομονωμένη από τα υπόλοιπα μέλη (Ρωσία, Λευκορωσία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν) και ιστορικά δεν υπήρξε ποτέ πάροχος ασφάλειας, αλλά καταναλωτής της.
Έχοντας ήδη αναστείλει τη συμμετοχή της από τον Φεβρουάριο του 2024, η λειτουργία του συμμαχικού μηχανισμού συνεχίζεται χωρίς να την υπολογίζει.
Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει αφορά την κάλυψη του κενού ασφαλείας. Παρά την οριστική ρήξη με τον ΟΣΣΑ, η Αρμενία δεν αμφισβητεί την παραμονή της 102ης ρωσικής στρατιωτικής βάσης στο Gyumri, η συμφωνία για την οποία ισχύει έως το 2044.
Η στάση αυτή εξηγείται από τους υπαρξιακούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ακόμη και στην περίπτωση υπογραφής συνθήκης ειρήνης, η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Αρμενίας καταγράφει την ρητορική του Μπακού περί «Δυτικού Αζερμπαϊτζάν» —όρος που αμφισβητεί την αρμενική κυριαρχία στο Yerevan και την περιοχή Syunik— ως τη μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη απειλή, ενώ παράλληλα παραμένει ο ανησυχητικός κίνδυνος στρατιωτικής απόσπασης του «διαδρόμου Zangezur» προς το Nakhchivan.
Την ίδια στιγμή, οι εναλλακτικές επιλογές της Αρμενίας παραμένουν περιορισμένες.
Ούτε η Γαλλία, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το ΝΑΤΟ προσφέρουν ή σχεδιάζουν να παράσχουν νομικές εγγυήσεις συλλογικής άμυνας.
www.bankingnews.gr
Η απόσταση μεταξύ Μόσχας και Yerevan έχει διευρυνθεί αισθητά μετά την ήττα της Αρμενίας από το Αζερμπαϊτζάν το 2020 και την ανακατάληψη του διαφιλονικούμενου Ναγκόρνο-Καραμπάχ από το Μπακού το 2023. Η αρμενική πλευρά καταλογίζει στη Ρωσία ότι δεν στάθηκε στο πλευρό της όταν χρειάστηκε, με αποτέλεσμα να αναζητά έκτοτε στενότερους δεσμούς με τις δυτικές χώρες.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο Nikol Pashinyan εξήγησε ότι η κυβέρνησή του έχει δρομολογήσει μια διαδικασία που θα προσφέρει στους πολίτες μια εναλλακτική στρατηγική επιλογή. Όπως ανέφερε, η προσπάθεια αυτή αναμένεται να οδηγήσει, το 2027 ή το 2028, στην επίσημη υποβολή αίτησης για την έναρξη διαπραγματεύσεων με στόχο την πλήρη ένταξη της χώρας στην ΕΕ.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η Αρμενία δεν σχεδιάζει, στην παρούσα φάση, να εγκαταλείψει την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, στην οποία συμμετέχουν χώρες που διατηρούν στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.
Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι δεν μπορεί να υπάρξει ταυτόχρονη συμμετοχή της Αρμενίας τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Μάλιστα, υποστηρίζει ότι θα πρέπει να διεξαχθεί δημοψήφισμα, προκειμένου οι Αρμένιοι πολίτες να αποφασίσουν εάν επιθυμούν την αλλαγή του γεωπολιτικού προσανατολισμού της χώρας.
Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι η χώρα του δεν θεωρεί πλέον ελκυστική τη συμμετοχή της στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), τη στρατιωτική συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία, στην οποία το Yerevan έχει ήδη αναστείλει τη συμμετοχή του.
Την ίδια ώρα, η ένταση στις διμερείς σχέσεις έχει αποκτήσει και οικονομικές διαστάσεις. Η Μόσχα επέβαλε μέσα στο 2026 περιορισμούς στις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από την Αρμενία, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των ευνοϊκών τιμών με τις οποίες προμηθεύει τη χώρα με ενέργεια.
Παρά την πολιτική απομάκρυνση, η οικονομική και ενεργειακή εξάρτηση της Αρμενίας από τη Ρωσία παραμένει ισχυρή. Η Μόσχα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό της εταίρο και βασικό προορισμό των εξαγωγών της, ενώ μεγάλο μέρος του αρμενικού πληθυσμού ζει και εργάζεται στη ρωσική επικράτεια. Επιπλέον, το Γερεβάν εξακολουθεί να στηρίζεται στη Ρωσία για τον εφοδιασμό του με οπλικά συστήματα και ενεργειακούς πόρους.
Γεωγραφικά απομονωμένη
Η χώρα είναι γεωγραφικά απομονωμένη από τα υπόλοιπα μέλη (Ρωσία, Λευκορωσία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν) και ιστορικά δεν υπήρξε ποτέ πάροχος ασφάλειας, αλλά καταναλωτής της.
Έχοντας ήδη αναστείλει τη συμμετοχή της από τον Φεβρουάριο του 2024, η λειτουργία του συμμαχικού μηχανισμού συνεχίζεται χωρίς να την υπολογίζει.
Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει αφορά την κάλυψη του κενού ασφαλείας. Παρά την οριστική ρήξη με τον ΟΣΣΑ, η Αρμενία δεν αμφισβητεί την παραμονή της 102ης ρωσικής στρατιωτικής βάσης στο Gyumri, η συμφωνία για την οποία ισχύει έως το 2044.
Η στάση αυτή εξηγείται από τους υπαρξιακούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα.
Ακόμη και στην περίπτωση υπογραφής συνθήκης ειρήνης, η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Αρμενίας καταγράφει την ρητορική του Μπακού περί «Δυτικού Αζερμπαϊτζάν» —όρος που αμφισβητεί την αρμενική κυριαρχία στο Yerevan και την περιοχή Syunik— ως τη μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη απειλή, ενώ παράλληλα παραμένει ο ανησυχητικός κίνδυνος στρατιωτικής απόσπασης του «διαδρόμου Zangezur» προς το Nakhchivan.
Την ίδια στιγμή, οι εναλλακτικές επιλογές της Αρμενίας παραμένουν περιορισμένες.
Ούτε η Γαλλία, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το ΝΑΤΟ προσφέρουν ή σχεδιάζουν να παράσχουν νομικές εγγυήσεις συλλογικής άμυνας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών