Η Τουρκία μετατρέπεται σε μια απέραντη φυλακή! Στο «κόκκινο» τα σωφρονιστικά καταστήματα – Σχεδιάζουν δεκάδες νέα στρατόπεδα κράτησης
Σε επίπεδα-ρεκόρ έχει φτάσει ο αριθμός των κρατουμένων στις τουρκικές φυλακές, αγγίζοντας τους 437.889, υπερβαίνοντας κατά περισσότερους από 133.000 ανθρώπους την επίσημη χωρητικότητα των σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας.
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από δεδομένα του υπουργείου Δικαιοσύνης που παρουσιάστηκαν στο τουρκικό κοινοβούλιο στις 9 Νοεμβρίου και αποκαλύπτουν την επιδείνωση του προβλήματος του υπερπληθυσμού στις φυλακές, σε μια χώρα που ήδη κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης ως προς τον αριθμό των φυλακισμένων ανά κάτοικο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων για τον προϋπολογισμό του υπουργείου Δικαιοσύνης για το 2027, οι 402 φυλακές της Τουρκίας έχουν σχεδιαστεί για να φιλοξενούν συνολικά 304.304 κρατουμένους.
Ωστόσο, στις 2 Νοεμβρίου, η πληρότητά τους είχε φτάσει σχεδόν στο 144%, γεγονός που σημαίνει ότι σε κάθε 100 διαθέσιμες θέσεις αντιστοιχούσαν περίπου 144 κρατούμενοι.
Μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν μήνα, ο πληθυσμός των φυλακών αυξήθηκε κατά 3.552 άτομα, από 434.337 την 1η Οκτωβρίου.
Από τους κρατουμένους που καταγράφονταν τον Νοέμβριο, οι 365.758 είχαν καταδικαστεί, ενώ οι 72.131 βρίσκονταν υπό προσωρινή κράτηση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Φυλακών και Κέντρων Κράτησης.
Ο αριθμός των φυλακισμένων στην Τουρκία έχει αυξηθεί εντυπωσιακά κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του προέδρου Recep Tayyip Erdogan, εξέλιξη που αντανακλά τόσο την αύξηση των υποθέσεων που φτάνουν στη Δικαιοσύνη όσο και την εκτεταμένη χρήση της φυλάκισης σε πολιτικά ευαίσθητες διώξεις.
Το 2002, όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Erdogan ανέλαβε την εξουσία, οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε περίπου 59.500. Σήμερα, ο αριθμός τους πλησιάζει τις 438.000, καταγράφοντας αύξηση μεγαλύτερη του επταπλασιασμού.
Η έκταση του φαινομένου τοποθετεί την Τουρκία πολύ μακριά από τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Σύμφωνα με τη Eurostat, τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν συνολικά 508.746 κρατουμένους το 2024, αριθμός που αντιστοιχούσε σε 113 φυλακισμένους ανά 100.000 κατοίκους.
Στην Τουρκία, το αντίστοιχο ποσοστό είχε ήδη φτάσει τους 458 ανά 100.000 κατοίκους τον Ιανουάριο του 2025, σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ έως τον Οκτώβριο του 2026 είχε αυξηθεί περίπου στους 504, σύμφωνα με το World Prison Brief.
Ακόμη και η Ουγγαρία, η οποία κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024, είχε 193 κρατουμένους ανά 100.000 κατοίκους.
Στη Φινλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 57, ενώ στη Γερμανία και τη Δανία περίπου 70. Παρότι τα στοιχεία αφορούν διαφορετικές χρονικές περιόδους, καταδεικνύουν τη σημαντική απόκλιση της Τουρκίας από τα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά συστήματα.
Η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης
Οι ετήσιες στατιστικές του Συμβουλίου της Ευρώπης για τις ποινικές φυλακές, που δημοσιεύθηκαν τον Μάιο του 2026, ανέδειξαν την Τουρκία ως τη χώρα με το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης μεταξύ των κρατών που συμμετείχαν στην έρευνα.
Ο αριθμός των κρατουμένων ανά κάτοικο αυξήθηκε κατά 29% μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Ιανουαρίου 2025, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των σωφρονιστικών συστημάτων που εξετάστηκαν.
Ο υπερπληθυσμός στις φυλακές δεν αποτελεί αποκλειστικά τουρκικό φαινόμενο.
Η Eurostat διαπίστωσε ότι το 2024, σε 14 κράτη-μέλη της ΕΕ καταγράφηκε υπέρβαση της χωρητικότητας των φυλακών.
Την υψηλότερη πληρότητα παρουσίασε η Κύπρος, με 227,6%, και ακολούθησαν η Σλοβενία με 134,2% και η Γαλλία με 129,3%.
Η πιο πρόσφατη πανεθνική πληρότητα των τουρκικών φυλακών, που αγγίζει το 144%, υπερβαίνει τα αντίστοιχα ποσοστά της Γαλλίας και της Σλοβενίας, αν και οι συγκρίσεις αφορούν διαφορετικές χρονιές.
Οι συνέπειες του υπερπληθυσμού καταγράφονται σε εκθέσεις του τουρκικού Ιδρύματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ισότητας (TİHEK), οι οποίες επικαλέστηκαν βουλευτές κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων.
Στη Γυναικεία Κλειστή Φυλακή του Tarsus, στην επαρχία Mersin, οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι κρατούνταν 705 γυναίκες σε εγκατάσταση της οποίας η αυξημένη χωρητικότητα ανερχόταν σε 460 άτομα.
Ορισμένες κρατούμενες αναγκάζονταν να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα, ενώ μοιράζονταν μεταξύ τους ακόμη και τα ερμάρια φύλαξης των προσωπικών τους αντικειμένων και των ρούχων τους.
Ένας βουλευτής περιέγραψε, μάλιστα, ότι είχε δει προσωπικά έναν 75χρονο κρατούμενο να κοιμάται πάνω σε στρώμα τοποθετημένο μέσα σε κουζίνα, στις φυλακές Paşakapısı της Κωνσταντινούπολης.
Ο βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Tahsin Ocaklı, αναφέρθηκε επίσης σε καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες πτέρυγες που είχαν σχεδιαστεί για 26 έως 28 άτομα φιλοξενούσαν στην πραγματικότητα από 65 έως 70 κρατουμένους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση των ανηλίκων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στις ακροάσεις, στις 2 Νοεμβρίου βρίσκονταν έγκλειστοι 5.121 ανήλικοι ηλικίας 12 έως 17 ετών, εκ των οποίων οι 3.809 τελούσαν υπό προσωρινή κράτηση.
Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τόσο δομές κράτησης ανηλίκων όσο και άλλα σωφρονιστικά ιδρύματα, στα οποία οι ανήλικοι μπορεί να φιλοξενούνται σε ξεχωριστές πτέρυγες, χωρίς ωστόσο να παρέχεται αναλυτική κατανομή ανά τύπο εγκατάστασης.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 74% των ανηλίκων που βρίσκονταν υπό κράτηση δεν είχαν ακόμη καταδικαστεί με οριστική απόφαση.
Αμφισβήτηση σκοπιμότητας
Βουλευτής επικαλέστηκε επίσης έκθεση του TİHEK, σύμφωνα με την οποία σε μία δομή κράτησης ανηλίκων στην επαρχία Hatay επιβλήθηκαν 1.805 πειθαρχικές ποινές μέσα σε διάστημα ενός έτους.
Από αυτές, οι 566 αφορούσαν την απομόνωση ανηλίκων σε δωμάτιο για διάστημα έως και πέντε ημερών.
Ο βουλευτής αμφισβήτησε τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα τέτοιων τιμωριών, ενώ κατήγγειλε ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν διέθετε ψυχολόγο και επαρκή αριθμό κοινωνικών λειτουργών.
Τα στοιχεία για τον αριθμό των φυλακισμένων στην Τουρκία συνδέονται επίσης με την εκτεταμένη εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με ανάλυση των ποινικών στατιστικών του Συμβουλίου της Ευρώπης για το 2023, που δημοσίευσε το Nordic Monitor, στις τουρκικές φυλακές βρίσκονταν 30.555 από τους συνολικά 32.006 κρατουμένους που είχαν καταδικαστεί για αδικήματα σχετικά με την τρομοκρατία στα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά συστήματα που εξετάστηκαν. Πρόκειται για ποσοστό περίπου 95% του συνόλου.
Η σύγκριση βασίζεται στα στοιχεία του 2023 και δεν αποτυπώνει τον σημερινό αριθμό των κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί για τρομοκρατία.
Ωστόσο, αναδεικνύει το ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό τέτοιων καταδικών στην Τουρκία, όπου οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα επικρίνει την ευρεία ερμηνεία των κατηγοριών περί τρομοκρατίας.
Όπως επισημαίνουν, τέτοιες κατηγορίες έχουν ασκηθεί εναντίον δημοσιογράφων, Κούρδων πολιτικών, ακτιβιστών και προσώπων που φέρονται να συνδέονται με το θρησκευτικό κίνημα Gülen.
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016, οι τουρκικές αρχές εξαπέλυσαν εκτεταμένες έρευνες με στόχο πρόσωπα που φέρονταν να συνδέονται με το κίνημα Gülen.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διώχθηκαν βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, ενώ πολιτικοί της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ξεχωριστές ποινικές διαδικασίες, τις οποίες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν χαρακτηρίσει πολιτικά υποκινούμενες.
Εκατοντάδες παραβιάσεις
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα διαπιστώσει παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων σε υποθέσεις που αφορούν πρόσωπα τα οποία φέρονται να συνδέονται με το κίνημα, μεταξύ άλλων περιπτώσεις παράνομης κράτησης και καταδικών που βασίστηκαν σε ανεπαρκή αποδεικτικά στοιχεία.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα επικρίνει την ευρεία ερμηνεία της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας από την Τουρκία, προειδοποιώντας ότι οι σχετικές διατάξεις έχουν χρησιμοποιηθεί για τη στοχοποίηση επικριτών της κυβέρνησης.
Μεταξύ των πιο γνωστών κρατουμένων συγκαταλέγονται προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, οι υποθέσεις των οποίων έχουν απασχολήσει το ΕΔΔΑ.
Κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων, βουλευτές ζήτησαν εξηγήσεις από την κυβέρνηση για τη μη εφαρμογή αποφάσεων που αφορούν τον πρώην ηγέτη του κουρδικού πολιτικού κινήματος Selahattin Demirtaş και τον φιλάνθρωπο Osman Kavala, ενώ έθεσαν και ζητήματα σχετικά με διαφωνίες γύρω από αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού των τουρκικών φυλακών δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις πολιτικές διώξεις.
Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της ποινικής δικαιοσύνης καταγράφουν επίσης σημαντικό αριθμό υποθέσεων που αφορούν εγκλήματα κατά της περιουσίας, πράξεις βίας και αδικήματα σχετικά με τα ναρκωτικά.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις της κυβέρνησης κατά οργανωμένων εγκληματικών δικτύων έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες προσαγωγές και συλλήψεις.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης, τα οποία είχε εξετάσει στο παρελθόν το Nordic Monitor, το 2023 καταγράφηκαν 4,74 εκατομμύρια φάκελοι ερευνών για αδικήματα κατά της περιουσίας, στους οποίους περιλαμβάνονταν σχεδόν 5,9 εκατομμύρια ύποπτοι.
Οι έρευνες για σωματικές βλάβες ξεπέρασαν τo 1,38 εκατομμύριo, ενώ οι υποθέσεις που αφορούσαν κλοπές ανήλθαν σε περίπου 2,79 εκατομμύρια.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν ποινικές έρευνες και όχι αποδεδειγμένα εγκλήματα ή τελεσίδικες καταδίκες.
Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να προσδιορίσουν σε ποιο βαθμό η αύξηση της εγκληματικότητας ευθύνεται για την άνοδο του αριθμού των κρατουμένων.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι πρακτικές επιβολής ποινών, η χρήση της προσωρινής κράτησης, οι πολιτικές ποινικών διώξεων και οι κανονισμοί που διέπουν την πρόωρη αποφυλάκιση.
Η κυβέρνηση Erdogan έχει θεσπίσει επανειλημμένα μέτρα που επιτρέπουν την πρόωρη αποφυλάκιση μεγάλου αριθμού κρατουμένων, μεταξύ άλλων και ρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού.
Από το 2020, σχεδόν 357.000 κρατούμενοι έχουν επωφεληθεί από διάφορα προγράμματα αποφυλάκισης.
Παρά τα μέτρα αυτά, ο αριθμός των φυλακισμένων συνέχισε να αυξάνεται, φτάνοντας τους 437.889 τον Νοέμβριο του 2026.
Εκσυγχρονισμός φυλακών
Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων της 9ης Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Akın Gürlek υπερασπίστηκε το έργο της κυβέρνησης στον τομέα του εκσυγχρονισμού των φυλακών.
Όπως ανέφερε, από το 2002 έχουν κλείσει 410 σωφρονιστικά ιδρύματα με ανεπαρκείς υλικοτεχνικές υποδομές και έχουν κατασκευαστεί 314 νέες εγκαταστάσεις. Από την πλευρά τους, βουλευτές της αντιπολίτευσης αντέτειναν ότι η κατασκευή νέων φυλακών δεν έχει αποτρέψει την επιδείνωση του υπερπληθυσμού και ζήτησαν ουσιαστικές βελτιώσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, της υγιεινής και της κοινωνικής επανένταξης των κρατουμένων.
Στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης τέθηκαν επίσης καταγγελίες ότι τα διοικητικά συμβούλια των φυλακών καθυστερούν την αποφυλάκιση κρατουμένων που πληρούν ή πλησιάζουν να πληρούν τις προϋποθέσεις για την αποδέσμευσή τους. Ένας βουλευτής υποστήριξε ότι το 2025 σε 342 κρατουμένους δεν επετράπη να αποφυλακιστούν εξαιτίας τέτοιων αποφάσεων και ζήτησε να δοθούν επικαιροποιημένα στοιχεία για το 2026.
Οι βουλευτές εξέφρασαν ακόμη ανησυχίες για την κράτηση σοβαρά ασθενών, τις καθυστερήσεις στη μεταφορά τους σε νοσοκομεία και τους θανάτους μέσα στις φυλακές.
Παράλληλα, αμφισβήτησαν την κατανομή των κρατικών πόρων για προγράμματα επανένταξης, επισημαίνοντας ότι προβλέπεται μείωση των στόχων για τα επαγγελματικά προγράμματα κατάρτισης ατόμων που βρίσκονται υπό καθεστώς επιτήρησης.
Οι προτάσεις της αντιπολίτευσης για αύξηση της χρηματοδότησης με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης, της υγειονομικής περίθαλψης και της προστασίας των παιδιών απορρίφθηκαν κατά τις εργασίες της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής. Στη συνέχεια, ο προϋπολογισμός του υπουργείου Δικαιοσύνης για το 2027 εγκρίθηκε, αφήνοντας την κυβέρνηση αντιμέτωπη με έναν πληθυσμό φυλακών που εξακολουθεί να αυξάνεται, παρά τα χρόνια κατασκευής νέων σωφρονιστικών ιδρυμάτων και τα επανειλημμένα μέτρα αποφυλάκισης.
Πέρα από την καταστολή των πολιτικών αντιπάλων της κυβέρνησης, η κρίση υπερπληθυσμού στις τουρκικές φυλακές εξελίσσεται παράλληλα με την επέκταση του οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης ναρκωτικών και την εμφάνιση μιας νέας γενιάς βίαιων μαφιόζικων δικτύων.
Ο Παγκόσμιος Δείκτης Οργανωμένου Εγκλήματος για το 2025 (Global Organized Crime Index) κατέταξε την Τουρκία στη 10η θέση μεταξύ 193 χωρών ως προς το επίπεδο εγκληματικότητας, με βαθμολογία 7,20 στα 10.
Στην έκθεση επισημαίνονται ως σημαντικές απειλές η διακίνηση ναρκωτικών και όπλων, το ξέπλυμα χρήματος και η δράση ισχυρών εγκληματικών δικτύων.
Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό διαμετακομιστικό κόμβο για την ηρωίνη και την κοκαΐνη, ενώ νεότερες εγκληματικές συμμορίες έχουν συνδεθεί με εκβιασμούς, συμβόλαια θανάτου και ένοπλες επιθέσεις.
Η αυξανόμενη δραστηριότητα των τουρκικών εγκληματικών δικτύων έχει προσελκύσει και το ενδιαφέρον των αρχών άλλων χωρών, με τις γερμανικές αρχές να έχουν καταγράψει τη δράση τους.
Παρά τις επανειλημμένες αστυνομικές επιχειρήσεις και την κατασκευή εκατοντάδων νέων φυλακών, η Τουρκία εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με ένα εκτεταμένο πρόβλημα οργανωμένου εγκλήματος όσο και με έναν πληθυσμό κρατουμένων που υπερβαίνει κατά πολύ την επίσημη χωρητικότητα των σωφρονιστικών της ιδρυμάτων.
www.bankingnews.gr
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από δεδομένα του υπουργείου Δικαιοσύνης που παρουσιάστηκαν στο τουρκικό κοινοβούλιο στις 9 Νοεμβρίου και αποκαλύπτουν την επιδείνωση του προβλήματος του υπερπληθυσμού στις φυλακές, σε μια χώρα που ήδη κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης ως προς τον αριθμό των φυλακισμένων ανά κάτοικο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων για τον προϋπολογισμό του υπουργείου Δικαιοσύνης για το 2027, οι 402 φυλακές της Τουρκίας έχουν σχεδιαστεί για να φιλοξενούν συνολικά 304.304 κρατουμένους.
Ωστόσο, στις 2 Νοεμβρίου, η πληρότητά τους είχε φτάσει σχεδόν στο 144%, γεγονός που σημαίνει ότι σε κάθε 100 διαθέσιμες θέσεις αντιστοιχούσαν περίπου 144 κρατούμενοι.
Μέσα σε λίγο περισσότερο από έναν μήνα, ο πληθυσμός των φυλακών αυξήθηκε κατά 3.552 άτομα, από 434.337 την 1η Οκτωβρίου.
Από τους κρατουμένους που καταγράφονταν τον Νοέμβριο, οι 365.758 είχαν καταδικαστεί, ενώ οι 72.131 βρίσκονταν υπό προσωρινή κράτηση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Φυλακών και Κέντρων Κράτησης.
Ο αριθμός των φυλακισμένων στην Τουρκία έχει αυξηθεί εντυπωσιακά κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του προέδρου Recep Tayyip Erdogan, εξέλιξη που αντανακλά τόσο την αύξηση των υποθέσεων που φτάνουν στη Δικαιοσύνη όσο και την εκτεταμένη χρήση της φυλάκισης σε πολιτικά ευαίσθητες διώξεις.
Το 2002, όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Erdogan ανέλαβε την εξουσία, οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε περίπου 59.500. Σήμερα, ο αριθμός τους πλησιάζει τις 438.000, καταγράφοντας αύξηση μεγαλύτερη του επταπλασιασμού.
Η έκταση του φαινομένου τοποθετεί την Τουρκία πολύ μακριά από τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Σύμφωνα με τη Eurostat, τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν συνολικά 508.746 κρατουμένους το 2024, αριθμός που αντιστοιχούσε σε 113 φυλακισμένους ανά 100.000 κατοίκους.
Στην Τουρκία, το αντίστοιχο ποσοστό είχε ήδη φτάσει τους 458 ανά 100.000 κατοίκους τον Ιανουάριο του 2025, σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ έως τον Οκτώβριο του 2026 είχε αυξηθεί περίπου στους 504, σύμφωνα με το World Prison Brief.
Ακόμη και η Ουγγαρία, η οποία κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024, είχε 193 κρατουμένους ανά 100.000 κατοίκους.
Στη Φινλανδία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 57, ενώ στη Γερμανία και τη Δανία περίπου 70. Παρότι τα στοιχεία αφορούν διαφορετικές χρονικές περιόδους, καταδεικνύουν τη σημαντική απόκλιση της Τουρκίας από τα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά συστήματα.
Η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης
Οι ετήσιες στατιστικές του Συμβουλίου της Ευρώπης για τις ποινικές φυλακές, που δημοσιεύθηκαν τον Μάιο του 2026, ανέδειξαν την Τουρκία ως τη χώρα με το υψηλότερο ποσοστό φυλάκισης μεταξύ των κρατών που συμμετείχαν στην έρευνα.
Ο αριθμός των κρατουμένων ανά κάτοικο αυξήθηκε κατά 29% μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Ιανουαρίου 2025, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των σωφρονιστικών συστημάτων που εξετάστηκαν.
Ο υπερπληθυσμός στις φυλακές δεν αποτελεί αποκλειστικά τουρκικό φαινόμενο.
Η Eurostat διαπίστωσε ότι το 2024, σε 14 κράτη-μέλη της ΕΕ καταγράφηκε υπέρβαση της χωρητικότητας των φυλακών.
Την υψηλότερη πληρότητα παρουσίασε η Κύπρος, με 227,6%, και ακολούθησαν η Σλοβενία με 134,2% και η Γαλλία με 129,3%.
Η πιο πρόσφατη πανεθνική πληρότητα των τουρκικών φυλακών, που αγγίζει το 144%, υπερβαίνει τα αντίστοιχα ποσοστά της Γαλλίας και της Σλοβενίας, αν και οι συγκρίσεις αφορούν διαφορετικές χρονιές.
Οι συνέπειες του υπερπληθυσμού καταγράφονται σε εκθέσεις του τουρκικού Ιδρύματος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ισότητας (TİHEK), οι οποίες επικαλέστηκαν βουλευτές κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων.
Στη Γυναικεία Κλειστή Φυλακή του Tarsus, στην επαρχία Mersin, οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι κρατούνταν 705 γυναίκες σε εγκατάσταση της οποίας η αυξημένη χωρητικότητα ανερχόταν σε 460 άτομα.
Ορισμένες κρατούμενες αναγκάζονταν να κοιμούνται σε στρώματα στο πάτωμα, ενώ μοιράζονταν μεταξύ τους ακόμη και τα ερμάρια φύλαξης των προσωπικών τους αντικειμένων και των ρούχων τους.
Ένας βουλευτής περιέγραψε, μάλιστα, ότι είχε δει προσωπικά έναν 75χρονο κρατούμενο να κοιμάται πάνω σε στρώμα τοποθετημένο μέσα σε κουζίνα, στις φυλακές Paşakapısı της Κωνσταντινούπολης.
Ο βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Tahsin Ocaklı, αναφέρθηκε επίσης σε καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες πτέρυγες που είχαν σχεδιαστεί για 26 έως 28 άτομα φιλοξενούσαν στην πραγματικότητα από 65 έως 70 κρατουμένους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση των ανηλίκων.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στις ακροάσεις, στις 2 Νοεμβρίου βρίσκονταν έγκλειστοι 5.121 ανήλικοι ηλικίας 12 έως 17 ετών, εκ των οποίων οι 3.809 τελούσαν υπό προσωρινή κράτηση.
Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τόσο δομές κράτησης ανηλίκων όσο και άλλα σωφρονιστικά ιδρύματα, στα οποία οι ανήλικοι μπορεί να φιλοξενούνται σε ξεχωριστές πτέρυγες, χωρίς ωστόσο να παρέχεται αναλυτική κατανομή ανά τύπο εγκατάστασης.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 74% των ανηλίκων που βρίσκονταν υπό κράτηση δεν είχαν ακόμη καταδικαστεί με οριστική απόφαση.
Αμφισβήτηση σκοπιμότητας
Βουλευτής επικαλέστηκε επίσης έκθεση του TİHEK, σύμφωνα με την οποία σε μία δομή κράτησης ανηλίκων στην επαρχία Hatay επιβλήθηκαν 1.805 πειθαρχικές ποινές μέσα σε διάστημα ενός έτους.
Από αυτές, οι 566 αφορούσαν την απομόνωση ανηλίκων σε δωμάτιο για διάστημα έως και πέντε ημερών.
Ο βουλευτής αμφισβήτησε τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα τέτοιων τιμωριών, ενώ κατήγγειλε ότι η συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν διέθετε ψυχολόγο και επαρκή αριθμό κοινωνικών λειτουργών.
Τα στοιχεία για τον αριθμό των φυλακισμένων στην Τουρκία συνδέονται επίσης με την εκτεταμένη εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με ανάλυση των ποινικών στατιστικών του Συμβουλίου της Ευρώπης για το 2023, που δημοσίευσε το Nordic Monitor, στις τουρκικές φυλακές βρίσκονταν 30.555 από τους συνολικά 32.006 κρατουμένους που είχαν καταδικαστεί για αδικήματα σχετικά με την τρομοκρατία στα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά συστήματα που εξετάστηκαν. Πρόκειται για ποσοστό περίπου 95% του συνόλου.
Η σύγκριση βασίζεται στα στοιχεία του 2023 και δεν αποτυπώνει τον σημερινό αριθμό των κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί για τρομοκρατία.
Ωστόσο, αναδεικνύει το ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό τέτοιων καταδικών στην Τουρκία, όπου οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επανειλημμένα επικρίνει την ευρεία ερμηνεία των κατηγοριών περί τρομοκρατίας.
Όπως επισημαίνουν, τέτοιες κατηγορίες έχουν ασκηθεί εναντίον δημοσιογράφων, Κούρδων πολιτικών, ακτιβιστών και προσώπων που φέρονται να συνδέονται με το θρησκευτικό κίνημα Gülen.
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016, οι τουρκικές αρχές εξαπέλυσαν εκτεταμένες έρευνες με στόχο πρόσωπα που φέρονταν να συνδέονται με το κίνημα Gülen.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διώχθηκαν βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, ενώ πολιτικοί της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με ξεχωριστές ποινικές διαδικασίες, τις οποίες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν χαρακτηρίσει πολιτικά υποκινούμενες.
Εκατοντάδες παραβιάσεις
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει επανειλημμένα διαπιστώσει παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων σε υποθέσεις που αφορούν πρόσωπα τα οποία φέρονται να συνδέονται με το κίνημα, μεταξύ άλλων περιπτώσεις παράνομης κράτησης και καταδικών που βασίστηκαν σε ανεπαρκή αποδεικτικά στοιχεία.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα επικρίνει την ευρεία ερμηνεία της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας από την Τουρκία, προειδοποιώντας ότι οι σχετικές διατάξεις έχουν χρησιμοποιηθεί για τη στοχοποίηση επικριτών της κυβέρνησης.
Μεταξύ των πιο γνωστών κρατουμένων συγκαταλέγονται προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, οι υποθέσεις των οποίων έχουν απασχολήσει το ΕΔΔΑ.
Κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών ακροάσεων, βουλευτές ζήτησαν εξηγήσεις από την κυβέρνηση για τη μη εφαρμογή αποφάσεων που αφορούν τον πρώην ηγέτη του κουρδικού πολιτικού κινήματος Selahattin Demirtaş και τον φιλάνθρωπο Osman Kavala, ενώ έθεσαν και ζητήματα σχετικά με διαφωνίες γύρω από αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού των τουρκικών φυλακών δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις πολιτικές διώξεις.
Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της ποινικής δικαιοσύνης καταγράφουν επίσης σημαντικό αριθμό υποθέσεων που αφορούν εγκλήματα κατά της περιουσίας, πράξεις βίας και αδικήματα σχετικά με τα ναρκωτικά.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις της κυβέρνησης κατά οργανωμένων εγκληματικών δικτύων έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες προσαγωγές και συλλήψεις.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης, τα οποία είχε εξετάσει στο παρελθόν το Nordic Monitor, το 2023 καταγράφηκαν 4,74 εκατομμύρια φάκελοι ερευνών για αδικήματα κατά της περιουσίας, στους οποίους περιλαμβάνονταν σχεδόν 5,9 εκατομμύρια ύποπτοι.
Οι έρευνες για σωματικές βλάβες ξεπέρασαν τo 1,38 εκατομμύριo, ενώ οι υποθέσεις που αφορούσαν κλοπές ανήλθαν σε περίπου 2,79 εκατομμύρια.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν ποινικές έρευνες και όχι αποδεδειγμένα εγκλήματα ή τελεσίδικες καταδίκες.
Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να προσδιορίσουν σε ποιο βαθμό η αύξηση της εγκληματικότητας ευθύνεται για την άνοδο του αριθμού των κρατουμένων.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι πρακτικές επιβολής ποινών, η χρήση της προσωρινής κράτησης, οι πολιτικές ποινικών διώξεων και οι κανονισμοί που διέπουν την πρόωρη αποφυλάκιση.
Η κυβέρνηση Erdogan έχει θεσπίσει επανειλημμένα μέτρα που επιτρέπουν την πρόωρη αποφυλάκιση μεγάλου αριθμού κρατουμένων, μεταξύ άλλων και ρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοϊού.
Από το 2020, σχεδόν 357.000 κρατούμενοι έχουν επωφεληθεί από διάφορα προγράμματα αποφυλάκισης.
Παρά τα μέτρα αυτά, ο αριθμός των φυλακισμένων συνέχισε να αυξάνεται, φτάνοντας τους 437.889 τον Νοέμβριο του 2026.
Εκσυγχρονισμός φυλακών
Κατά τη διάρκεια των ακροάσεων της 9ης Νοεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Akın Gürlek υπερασπίστηκε το έργο της κυβέρνησης στον τομέα του εκσυγχρονισμού των φυλακών.
Όπως ανέφερε, από το 2002 έχουν κλείσει 410 σωφρονιστικά ιδρύματα με ανεπαρκείς υλικοτεχνικές υποδομές και έχουν κατασκευαστεί 314 νέες εγκαταστάσεις. Από την πλευρά τους, βουλευτές της αντιπολίτευσης αντέτειναν ότι η κατασκευή νέων φυλακών δεν έχει αποτρέψει την επιδείνωση του υπερπληθυσμού και ζήτησαν ουσιαστικές βελτιώσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, της υγιεινής και της κοινωνικής επανένταξης των κρατουμένων.
Στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης τέθηκαν επίσης καταγγελίες ότι τα διοικητικά συμβούλια των φυλακών καθυστερούν την αποφυλάκιση κρατουμένων που πληρούν ή πλησιάζουν να πληρούν τις προϋποθέσεις για την αποδέσμευσή τους. Ένας βουλευτής υποστήριξε ότι το 2025 σε 342 κρατουμένους δεν επετράπη να αποφυλακιστούν εξαιτίας τέτοιων αποφάσεων και ζήτησε να δοθούν επικαιροποιημένα στοιχεία για το 2026.
Οι βουλευτές εξέφρασαν ακόμη ανησυχίες για την κράτηση σοβαρά ασθενών, τις καθυστερήσεις στη μεταφορά τους σε νοσοκομεία και τους θανάτους μέσα στις φυλακές.
Παράλληλα, αμφισβήτησαν την κατανομή των κρατικών πόρων για προγράμματα επανένταξης, επισημαίνοντας ότι προβλέπεται μείωση των στόχων για τα επαγγελματικά προγράμματα κατάρτισης ατόμων που βρίσκονται υπό καθεστώς επιτήρησης.
Οι προτάσεις της αντιπολίτευσης για αύξηση της χρηματοδότησης με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης, της υγειονομικής περίθαλψης και της προστασίας των παιδιών απορρίφθηκαν κατά τις εργασίες της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής. Στη συνέχεια, ο προϋπολογισμός του υπουργείου Δικαιοσύνης για το 2027 εγκρίθηκε, αφήνοντας την κυβέρνηση αντιμέτωπη με έναν πληθυσμό φυλακών που εξακολουθεί να αυξάνεται, παρά τα χρόνια κατασκευής νέων σωφρονιστικών ιδρυμάτων και τα επανειλημμένα μέτρα αποφυλάκισης.
Πέρα από την καταστολή των πολιτικών αντιπάλων της κυβέρνησης, η κρίση υπερπληθυσμού στις τουρκικές φυλακές εξελίσσεται παράλληλα με την επέκταση του οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης ναρκωτικών και την εμφάνιση μιας νέας γενιάς βίαιων μαφιόζικων δικτύων.
Ο Παγκόσμιος Δείκτης Οργανωμένου Εγκλήματος για το 2025 (Global Organized Crime Index) κατέταξε την Τουρκία στη 10η θέση μεταξύ 193 χωρών ως προς το επίπεδο εγκληματικότητας, με βαθμολογία 7,20 στα 10.
Στην έκθεση επισημαίνονται ως σημαντικές απειλές η διακίνηση ναρκωτικών και όπλων, το ξέπλυμα χρήματος και η δράση ισχυρών εγκληματικών δικτύων.
Η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό διαμετακομιστικό κόμβο για την ηρωίνη και την κοκαΐνη, ενώ νεότερες εγκληματικές συμμορίες έχουν συνδεθεί με εκβιασμούς, συμβόλαια θανάτου και ένοπλες επιθέσεις.
Η αυξανόμενη δραστηριότητα των τουρκικών εγκληματικών δικτύων έχει προσελκύσει και το ενδιαφέρον των αρχών άλλων χωρών, με τις γερμανικές αρχές να έχουν καταγράψει τη δράση τους.
Παρά τις επανειλημμένες αστυνομικές επιχειρήσεις και την κατασκευή εκατοντάδων νέων φυλακών, η Τουρκία εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με ένα εκτεταμένο πρόβλημα οργανωμένου εγκλήματος όσο και με έναν πληθυσμό κρατουμένων που υπερβαίνει κατά πολύ την επίσημη χωρητικότητα των σωφρονιστικών της ιδρυμάτων.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών