Ρωσία και Ιράν απέναντι στη Δύση: Η αποστολή Medvedev που αλλάζει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή
Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, Dmitry Medvedev, αναμένεται να εκπροσωπήσει τη Μόσχα στην τελετή μνήμης για τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Ayatollah Ali Khamenei, στην Τεχεράνη, κατόπιν προσωπικής εντολής του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin. Η επιλογή του πρώην προέδρου της Ρωσίας δεν θεωρείται μια απλή διπλωματική κίνηση. Η πολιτική του θέση και η στενή σχέση εμπιστοσύνης που διατηρεί με τον Putin προσδίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην αποστολή του. Η εκπροσώπηση της Ρωσίας από ένα τόσο υψηλόβαθμο πολιτικό πρόσωπο στέλνει μήνυμα ότι η Μόσχα επιθυμεί να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με την Τεχεράνη.
Ένα σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Τα τελευταία χρόνια, ο Medvedev έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο έντονους δημόσιους εκφραστές της σκληρής εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας. Οι τοποθετήσεις του χαρακτηρίζονται συχνά από επιθετική ρητορική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους τους. Η ανάθεση της αποστολής στο Ιράν ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι ο Putin δεν προτίθεται να περιορίσει τη στήριξή του προς την Τεχεράνη εξαιτίας των αντιδράσεων της Ουάσιγκτον. Αντίθετα, η κίνηση αναδεικνύει την πρόθεση της Ρωσίας να διατηρήσει τη στρατηγική της σχέση με το Ιράν, παρά τις αυξανόμενες γεωπολιτικές πιέσεις.
Στρατιωτική συνεργασία και ζητήματα ασφαλείας στο επίκεντρο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα που έχει ο Medvedev να συζητήσει με την ιρανική ηγεσία ζητήματα πέρα από το στενό πλαίσιο της διπλωματίας. Στις επαφές του αναμένεται να περιλαμβάνονται ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Mojtaba Khamenei, καθώς και κορυφαία στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Σύμφωνα με την πολιτική ανάλυση που συνοδεύει την αποστολή, οι συνομιλίες θα μπορούσαν να αγγίξουν ευαίσθητα θέματα στρατιωτικής και τεχνολογικής συνεργασίας, όπως η ενίσχυση της αεράμυνας και ο εκσυγχρονισμός των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν. Η παρουσία ενός τόσο υψηλόβαθμου Ρώσου αξιωματούχου ενδέχεται, επομένως, να διευκολύνει συζητήσεις που απαιτούν πολιτική εξουσιοδότηση και εμπιστευτικότητα.
Οι ιστορικοί δεσμοί του Medvedev με την Τεχεράνη
Ο Medvedev δεν αποτελεί άγνωστο πρόσωπο για την ιρανική πολιτική ηγεσία. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, το 2011, τέθηκε επίσημα σε λειτουργία η πρώτη μονάδα παραγωγής ενέργειας του πυρηνικού σταθμού του Bushehr, έργο που υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή της ρωσικής κρατικής εταιρείας Rosatom. Παράλληλα, είχε ενεργό ρόλο στις διαβουλεύσεις μεταξύ των χωρών της Κασπίας, οι οποίες οδήγησαν στη διαμόρφωση της Σύμβασης για το Νομικό Καθεστώς της Κασπίας Θάλασσας. Η συμφωνία αυτή περιόρισε τη δυνατότητα στρατιωτικής παρουσίας τρίτων χωρών στην περιοχή. Οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου συνεργασίας μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης, με κοινά συμφέροντα στην περιφερειακή ασφάλεια.
Οικονομική συνεργασία και ο διάδρομος Βορρά-Νότου
Σημαντική ήταν και η συμβολή του Medvedev στην ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων των δύο χωρών. Το 2017, κατά την επίσκεψη του τότε Ιρανού προέδρου Hassan Rouhani στη Ρωσία, υπογράφηκαν συμφωνίες που αφορούσαν τον στρατηγικό διάδρομο μεταφορών Βορρά-Νότου, την ηλεκτροδότηση των ιρανικών σιδηροδρόμων και την αμοιβαία προστασία των επενδύσεων. Την ίδια περίοδο προχώρησαν οι διαδικασίες για τη στενότερη σύνδεση του Ιράν με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση. Το 2018 ακολούθησε η υπογραφή προσωρινής συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, η οποία αποτέλεσε τη βάση για την περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση. Οι εξελίξεις αυτές αποδεικνύουν ότι η συνεργασία Ρωσίας και Ιράν δεν περιορίζεται στη στρατιωτική και διπλωματική σφαίρα, αλλά επεκτείνεται στις μεταφορές, την ενέργεια και το εμπόριο.
Κίνα, Πακιστάν και BRICS στο πλευρό της Τεχεράνης
Η ρωσική παρουσία δεν θα είναι η μοναδική που θα έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία στις εκδηλώσεις μνήμης. Σύμφωνα με τις σχετικές ανακοινώσεις του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, αναμένονται εκπρόσωποι από γειτονικά κράτη, περιφερειακούς συμμάχους και χώρες της ομάδας BRICS. Το Πακιστάν θα εκπροσωπηθεί από τον πρωθυπουργό Shehbaz Sharif, ενώ την Κίνα θα εκπροσωπήσει ο He Wei, αντιπρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου. Την προσωπική του παρουσία έχει επιβεβαιώσει και ο πρόεδρος του Τατζικιστάν, Emomali Rahmon. Στην ινδική αντιπροσωπεία αναμένεται να συμμετάσχει υφυπουργός Εξωτερικών, ενώ το Ιράκ θα εκπροσωπηθεί από τον πρωθυπουργό Ali al-Zaidi. Η σύνθεση των αντιπροσωπειών αποτυπώνει τη διπλωματική κινητικότητα γύρω από το Ιράν και την προσπάθεια της Τεχεράνης να διατηρήσει ενεργές τις σχέσεις της με σημαντικούς διεθνείς και περιφερειακούς παράγοντες.
Οι εκδηλώσεις μνήμης και το γεωπολιτικό αποτύπωμα
Το επίσημο πρόγραμμα των εκδηλώσεων μνήμης στην Τεχεράνη προβλέπει την έναρξη της τελετής για τους ξένους ηγέτες και διπλωματικούς εκπροσώπους την Παρασκευή 3 Ιουλίου. Το κεντρικό σύμβολο της διοργάνωσης είναι η σφιγμένη γροθιά του Khamenei, συνοδευόμενη από το σύνθημα «Πρέπει να ξεσηκωθούμε». Στη συνέχεια προβλέπεται πολυήμερη δημόσια επιμνημόσυνη τελετή, με την ολοκλήρωση των διαδικασιών και την ταφή να έχουν προγραμματιστεί για τις 9 Ιουλίου στη Mashhad. Πέρα από τον συμβολικό χαρακτήρα των εκδηλώσεων, η παρουσία του Medvedev αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση. Η Μόσχα επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι εξακολουθεί να θεωρεί την Τεχεράνη σημαντικό στρατηγικό εταίρο και ότι δεν σκοπεύει να απομακρυνθεί από αυτήν λόγω των πιέσεων της Δύσης. Η επιλογή του πρώην Ρώσου προέδρου ενισχύει, συνεπώς, την εικόνα μιας Ρωσίας που επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής, στέλνοντας παράλληλα ένα σαφές μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
www.bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών