Σχετικά Άρθρα
Ντόμινο αναταράξεων στις αγορές: Το Hormuz εκτοξεύει το πετρέλαιο, το παράδοξο του χρυσού και η στροφή της Fed
Εφιάλτης στο Hormuz: Το Ιράν θέλει «Ζώνη Θανάτου» για τους Έλληνες εφοπλιστές, στη μαύρη λίστα του IRGC τα ελληνικά τάνκερ
Νέα δεδομένα έχουν δημιουργηθεί στην παγκόσμια ναυτιλία, εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων και κυρώσεις που τελικά οδήγησαν στην ανάπτυξη ενός τεράστιου «σκιώδους» στόλου.
Οι μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις του κόσμου κρούουν πλέον δημόσια τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι δημιουργούνται «παράλληλα συστήματα» στη ναυτιλία, με πλοία να κινούνται έξω από τα παραδοσιακά πλαίσια ασφάλειας, ασφάλισης και διαφάνειας. Η Consultative Shipping Group, στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα, προειδοποιεί ότι οι εξελίξεις δεν αποτελούν πλέον απλώς προσωρινές κρίσεις, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης δομικής αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας του παγκόσμιου εμπορίου.
Μέσω θαλάσσης το 80% του παγκόσμιου εμπορίου
Οι παγκόσμιες ναυτιλιακές αρχές προειδοποίησαν ότι η εμφάνιση «παράλληλων συστημάτων» απειλεί να δημιουργήσει μια ναυτιλία δύο ταχυτήτων σε διεθνές επίπεδο, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια στη θάλασσα.
Σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε σήμερα Τρίτη (8/9/2026), η Consultative Shipping Group (CSG) -ένας άτυπος μηχανισμός συνεργασίας μεταξύ των ναυτιλιακών αρχών 18 χωρών από όλο τον κόσμο- σημείωσε ότι περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου μεταφέρεται διά θαλάσσης. «Χωρίς το θαλάσσιο εμπόριο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες θα κατακερματίζονταν και η παγκόσμια οικονομία όπως τη γνωρίζουμε θα σταματούσε ξαφνικά», αναφέρεται στην ανακοίνωση. Προειδοποίησε ότι οι θαλάσσιες εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν αντιμετωπίσει επανειλημμένες διαταραχές, οι οποίες «αυξάνουν την αβεβαιότητα και προσθέτουν τριβές στην αποτελεσματικότητα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων», παραπέμποντας σε γεγονότα όπως η πανδημία Covid-19, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η ξηρασία στη Διώρυγα του Παναμά και ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει δημιουργήσει φέτος ένα σημαντικό σημείο συμφόρησης στην παγκόσμια ναυτιλία, λόγω των αποκλεισμών και των μαχών μέσα και γύρω από το κρίσιμης σημασίας Στενό του Hormuz, έναν θαλάσσιο δρόμο νότια του Ιράν. Οι τιμές του πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων, όπως τα λιπάσματα, έχουν εκτοξευθεί ως αποτέλεσμα.
Η CSG προειδοποίησε την Τρίτη ότι τα «διακριτικά εμπορικά μέτρα» ενισχύουν τις επιπτώσεις των εξελίξεων που επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα. «Η παγκόσμια ναυτιλία λειτουργεί καλύτερα όταν οι κανόνες είναι σαφείς και συνεπείς σε όλο τον κόσμο», αναφέρεται στην ίδια ανακοίνωση. «Η αβεβαιότητα σχετικά με τη μελλοντική πρόσβαση σε λιμάνια ή διαδρομές μπορεί να επηρεάσει τον μακροπρόθεσμο εμπορικό σχεδιασμό. Όταν οι χώρες αρχίζουν να ακολουθούν διαφορετικές προσεγγίσεις, οι περιφερειακές πρωτοβουλίες ή οι στάσιμες πολυμερείς διαδικασίες αποδυναμώνουν τη συνοχή του συστήματος».
«Ο κατακερματισμός των κανόνων οδηγεί άμεσα σε κατακερματισμό των αγορών και τελικά σε υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές», προειδοποίησε.
Πρωτοφανής παρέμβαση
Η ανακοίνωση αποτελεί την πρώτη δημόσια παρέμβαση της CSG από την ίδρυσή της πριν από περισσότερα από 60 χρόνια. Στα μέλη της ομάδας περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Σιγκαπούρη, η Δανία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Νότια Κορέα. Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται πως οι γεωπολιτικές πιέσεις στη ναυτιλία «δεν αποτελούν περιστασιακά σοκ», αλλά «ενδείξεις μιας διαρθρωτικής αλλαγής στο περιβάλλον λειτουργίας του παγκόσμιου εμπορίου».
«Οι ναυτιλιακές διαδρομές μετατρέπονται ολοένα και περισσότερο σε εργαλεία πίεσης και κινδύνου», ανέφεραν. «Η κυριαρχία, η ανθεκτικότητα και η ευημερία εξαρτώνται από συνεργασίες και πρακτική συνεργασία και συντονισμό για τη διατήρηση ενός ανοιχτού παγκόσμιου εμπορικού συστήματος».
Ο «σκιώδης» στόλος
Παράλληλα, τα μέλη της CSG, προειδοποίησαν ότι ένας αυξανόμενος αριθμός πλοίων πραγματοποιεί πλέον δραστηριότητες που παρακάμπτουν τις κυρώσεις, ενώ ένας «ανεξέλεγκτος σκιώδης στόλος... εκατοντάδων πλοίων που λειτουργούν εκτός των συνήθων πλαισίων ασφάλισης, ασφάλειας και διαφάνειας» κατακερματίζει περαιτέρω τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. «Αυτό δημιουργεί παράλληλα συστήματα μέσα στην παγκόσμια ναυτιλία, αυξάνει τον κίνδυνο και παρακάμπτει τα περιβαλλοντικά πρότυπα και τα πρότυπα ασφάλειας, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη και την προβλεψιμότητα στις ναυτιλιακές αγορές», ανέφερε η CSG. «Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, το ένα που διέπεται από κανόνες και το άλλο από αδιαφάνεια, αποδυναμώνοντας τελικά και τα δύο».
Η ομάδα κάλεσε τα ναυτιλιακά κράτη να «στηρίζουν ενεργά και να διατηρούν τις βασικές αρχές που διέπουν τη ναυτιλία», υποστηρίζοντας ότι οι υφιστάμενοι διεθνείς κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις δικαιοδοσίες, παράλληλα με πολιτική στήριξη «για την ανάπτυξη και τη διατήρηση κοινών προτύπων».
«Η ισχυρή διεθνής συνεργασία δεν αποτελεί περιορισμό της κυριαρχίας. Είναι προϋπόθεση για αποτελεσματική διακυβέρνηση σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο», ανέφερε η CSG. «Το να επιτρέψουμε στον κατακερματισμό να βαθύνει υπονομεύει το παγκόσμιο θαλάσσιο πλαίσιο που βασίζεται σε κανόνες και αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών σε κρίσιμα θαλάσσια σημεία διέλευσης», πρόσθεσε. «Όπως αποδεικνύει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ: όταν κατακερματίζονται οι ναυτιλιακές εφοδιαστικές αλυσίδες, κατακερματίζεται μαζί τους και η παγκόσμια οικονομία».
Αυξανόμενες ανησυχίες για τη ναυτιλία
Ο Brian Wessel, γενικός διευθυντής της Ναυτιλιακής Αρχής της Δανίας, η οποία προεδρεύει της CSG, δήλωσε στους Financial Times ότι τα ναυτιλιακά κράτη προχώρησαν σε αυτή τη σπάνια δημόσια δήλωση λόγω των αυξανόμενων ανησυχιών για τον κατακερματισμό του ναυτιλιακού τομέα και την υπονόμευση των προτύπων που έχει θέσει ο International Maritime Organization (IMO), ο οργανισμός του ΟΗΕ που ρυθμίζει τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
«Για δεκαετίες, χτίσαμε το παγκόσμιο εμπόριο πάνω στην παραδοχή ότι τα πλοία μπορούν να κινούνται ελεύθερα πέρα από τα σύνορα. Αυτή η παραδοχή βρίσκεται πλέον υπό πίεση», δήλωσε και πρόσθεσε «οι ίσοι όροι ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και οι παγκόσμιοι κανονισμοί που έχουμε διαμορφώσει επί πολλά χρόνια στον IMO θεωρήθηκαν δεδομένοι».
Τα μέλη της Consultative Shipping Group αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου σε όρους χωρητικότητας.
Τα σενάρια για τέλος διέλευσης στο Hormuz
Τη Δευτέρα, η Τεχεράνη ανέφερε ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Hormuz, από την οποία προηγουμένως περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Δεν είναι σαφές εάν θα επιβληθεί τέλος διέλευσης.
Εφοπλιστές και ναυτιλιακοί οργανισμοί έχουν προειδοποιήσει ότι η επιβολή τέλους θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, που θα μπορούσε να οδηγήσει και άλλες χώρες οι οποίες συνορεύουν με κρίσιμα θαλάσσια περάσματα να ακολουθήσουν την ίδια πρακτική.
Την ίδια στιγμή, οι κυρώσεις των ΗΠΑ, της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου κατά της Ρωσίας και του Ιράν έχουν προκαλέσει την ταχεία ανάπτυξη ενός «σκιώδους» στόλου πετρελαιοφόρων, ο οποίος πλέον αριθμεί περισσότερα από 1.500 πλοία, σύμφωνα με το TankerTrackers.com, σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων.
Σχεδόν όλα αυτά τα πλοία στερούνται των παραδοσιακών ασφαλιστηρίων συμβολαίων.
Το καλοκαίρι, το Caroline Bezengi, ένα πλοίο του «σκιώδους» στόλου που μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού πετρελαίου, προσέκρουσε σε νάρκη στα ανοικτά των ακτών του Ομάν, χωρίς παραδοσιακή ασφάλιση προστασίας και αποζημίωσης (P&I), αφήνοντας ενδεχομένως την κυβέρνηση του Ομάν αντιμέτωπη με κόστος εκατομμυρίων δολαρίων για τις εργασίες καθαρισμού.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών