Για αιώνες, το κυρίαρχο αφήγημα γύρω από την Πομπηία παρέμενε ακλόνητο: μια πόλη παγωμένη στον χρόνο, όπου η φονική οργή του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. δεν άφησε κανέναν ζωντανό.
Κι όμως, μια προσεκτικότερη ματιά στα αρχαιολογικά ευρήματα έρχεται να ανατρέψει πλήρως τον απόλυτο αυτόν μύθο. Η παντελής απουσία συγκεκριμένων αντικειμένων από τον χώρο της καταστροφής αποκάλυψε ένα προφανές στοιχείο που διέφευγε από τους ερευνητές για γενιές, αποδεικνύοντας ότι εκατοντάδες -αν όχι χιλιάδες- κάτοικοι κατάφεραν να δραπετεύσουν την τελευταία στιγμή.
Oι επισκέψεις του Δρ Steven Tuck (καθηγητής και επικεφαλής του τμήματος κλασικών σπουδών στο Miami University in Oxford) στην Πομπηία με την πάροδο των ετών αποκάλυψαν αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «αποδείξεις μέσω της απουσίας», δηλαδή στοιχεία από αντικείμενα που έλειπαν εκείνη τη μοιραία ημέρα, όπως άδεια οικιακά ιερά και στάβλοι.
«Όταν κοιτάξεις πιο προσεκτικά, συνειδητοποιείς ότι λείπουν πολλά πράγματα που θα έπρεπε να βρίσκονται εκεί», δήλωσε ο Tuck στο CNN. «Δεν υπάρχουν βάρκες δεμένες στην προβλήτα, και όλα τα σεντούκια όπου οι άνθρωποι φύλαγαν τα μετρητά τους στον ρωμαϊκό κόσμο είναι άδεια. Τελικά, μου πέρασε από το μυαλό ότι αυτό δεν συνάδει με την ιστορία ότι πέθαναν όλοι».
Την τελευταία δεκαετία, ο Tuck εργάζεται στο πρόγραμμα Pompeii Survivors Project, μια εξαντλητική έρευνα για όσους κατάφεραν να διαφύγουν πριν καταστραφούν η Πομπηία και το γειτονικό Ηράκλειο (Herculaneum). Τα ευρήματά του δημοσιεύθηκαν στο βιβλίο του 2025 «Escape From Pompeii: The Great Eruption of Mount Vesuvius and its Survivors» (Απόδραση από την Πομπηία: Η μεγάλη έκρηξη του όρους Βεζούβιος και οι επιζώντες της).
Σάρωσε διαδικτυακές βάσεις δεδομένων που δημιούργησαν διεθνείς ομάδες επιστημόνων για την αναζήτηση λατινικών επιγραφών ονομάτων και από τις δύο πόλεις, τα οποία είχαν χαραχθεί σε λαξευμένες πέτρινες πλάκες πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια. Στη συνέχεια, ο Tuck εντόπισε τα ίχνη των ονομάτων για να δει αν οι ιστορίες τους τελείωσαν την ημέρα της έκρηξης.
Τα ταξίδια τριών από τους ανθρώπους που αναζήτησε ο Tuck κυριαρχούν στη νέα σειρά ντοκιμαντέρ «Pompeii: Out of Time», σε εκτελεστική παραγωγή και παρουσίαση του ηθοποιού Tom Hiddleston, ο οποίος σπούδασε κλασικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο και επισκέφθηκε για πρώτη φορά την πόλη το 1998, ως ένας 17χρονος γοητευμένος από την ιστορία.
Πού πήγαν οι επιζώντες
Ο εντοπισμός ονομάτων από περίπου 20.000 επιγραφές οδήγησε τον Tuck κατά μήκος της διαδρομής των επιζώντων σε 48 ρωμαϊκές πόλεις.
Οι επιζώντες παρέμειναν σε ακτίνα περίπου 20 μιλίων (32 χιλιομέτρων) από την Πομπηία και το Ηράκλειο, αναζητώντας κοινότητες που παρουσίαζαν παρόμοια αίσθηση. Πολλοί ήταν απελεύθεροι δούλοι και μέλη της εμπορικής τάξης.
Ωστόσο, υπάρχουν βασικές διαφορές μεταξύ των επιζώντων, σημείωσε ο Tuck. Οι κάτοικοι από το Ηράκλειο παρέμειναν πιο κοντά στα όρια της καταστροφής. Αυτά τα άτομα ήταν φτωχότερα και σύναπταν γάμους εντός της δικής τους κοινότητας προσφύγων.
Ο Tuck μπόρεσε να ανασυνθέσει την ιστορία μιας γυναίκας που έχασε τον σύζυγό της, αλλά κατάφερε να διαφύγει από την Πομπηία με τη νεογέννητη κόρη της. Έφτασαν στην Όστια, το λιμάνι της αρχαίας Ρώμης, όπου ξαναπαντρεύτηκε έναν γιατρό του αυτοκράτορα. Ο καθηγητής βρήκε επίσης στοιχεία ότι η κόρη της παντρεύτηκε αργότερα και απέκτησε παιδιά.
«Οι άνθρωποι από την Πομπηία σκορπίστηκαν περισσότερο», δήλωσε ο Tuck. «Φαίνεται να είχαν καλύτερα περιουσιακά στοιχεία και καλύτερες διασυνδέσεις. Επανέκτησαν τις επιχειρήσεις τους. Τα παιδιά τους έβαλαν υποψηφιότητα για δημόσια αξιώματα. Έκαναν θρησκευτικές αφιερώσεις για θεότητες που δεν υπάρχουν στοιχεία ότι λατρεύονταν στην Πομπηία. Φαίνεται πραγματικά να προσαρμόστηκαν στις νέες τους κοινότητες».
Ο Tuck ανέφερε πως πιστεύει ότι οι κάτοικοι του Ηρακλείου παρέμειναν κοντά επειδή προέρχονταν από μια μικρότερη, πιο κλειστή κοινότητα, ενώ οι Πομπηιανοί ήταν πιο συνδεδεμένοι με τον ευρύτερο αρχαίο ρωμαϊκό κόσμο και διέθεταν έναν ποικιλόμορφο πληθυσμό ξένων.
Η εργασία στο πρόγραμμα για τους επιζώντες, που επέτρεψε στον Tuck να παρακολουθήσει ορισμένα οικογενειακά δέντρα για μερικές εκατοντάδες χρόνια, άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την ιστορία της Πομπηίας.
«Μετατοπίζει την αφήγηση σε μια ιστορία επιβίωσης, ελπίδας και σε κάτι που αποτελεί μια πραγματικά διαφορετική, ανθρωποκεντρική ιστορία που συνεχίζεται», είπε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών