Γιατί οι άνθρωποι που πεθαίνουν βλέπου ένα τούνελ που καταλήγει σε φως;
Το φως στο τέλος του τούνελ είναι το κύριο πολιτιστικό σύμβολο του θανάτου…όσοι πεθαίνουν λίγο πριν αναφέρονται σε ένα φως ή σε ένα τούνελ που καταλήγει σε φως…
Παρ΄ όλα αυτά, νέα έρευνα δείχνει ότι οι λεγόμενες εμπειρίες κοντά στον θάνατο ακολουθούν πράγματι κοινά μοτίβα.
Όχι απλώς ένα τούνελ
Περιγραφές ασυνήθιστων εμπειριών κοντά στον θάνατο υπήρχαν πολύ πριν από τη σύγχρονη ιατρική.
Για παράδειγμα, το 1892, ο Ελβετός ορειβάτης και γεωλόγος Albert Heim δημοσίευσε αφηγήσεις ανθρώπων που είχαν επιβιώσει από πτώσεις στα βουνά.
Θυμούνταν ασυνήθιστη ηρεμία, διαύγεια σκέψης και μερικές φορές μια νοερή ανασκόπηση της δικής τους ζωής.
Η εικόνα της σήραγγας ή τούνελ αναδύθηκε και καθιερώθηκε αργότερα.
Έγινε ευρέως γνωστό το 1975, όταν ο Αμερικανός ψυχίατρος Raymond Moody δημοσίευσε το βιβλίο «Life After Life», το οποίο συγκέντρωσε τις αφηγήσεις περίπου 150 ανθρώπων που είχαν βιώσει εμπειρίες που θεωρούσαν σχεδόν επιθανάτιες.
Ο Raymond Moody εντόπισε επαναλαμβανόμενα στοιχεία, όπως η διέλευση από μια μακριά, σκοτεινή σήραγγα, που κατέληγε στο φως.
Το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ και βοήθησε να μετατραπεί αυτή η αφήγηση σε ένα αναγνωρίσιμο μέρος της νεότερης κουλτούρας.
Ωστόσο, δεν περιέγραφαν όλοι συγκεκριμένα μια σήραγγα.
Το βιβλίο του Raymond Moody περιελάμβανε συγκρίσεις με μια σκοτεινή κοιλάδα, ένα στενό πέρασμα, ένα κενό, έναν κύλινδρο και άλλους χώρους.
Ο ίδιος ο ερευνητής σημείωσε την ποικιλομορφία τέτοιων περιγραφών.
Γιατί οι άνθρωποι που πεθαίνουν βλέπου ένα τούνελ;
Υπάρχει μια φυσιολογική υπόθεση που εξηγεί γιατί οι άνθρωποι βλέπουν ένα τούνελ.
Μια απότομη πτώση της ροής του αίματος στον αμφιβληστροειδή ή μια διαταραχή του οπτικού συστήματος μπορεί να προκαλέσει απώλεια της περιφερειακής όρασης.
Το οπτικό πεδίο στενεύει, ενώ το κεντρικό του τμήμα παραμένει ορατό για περισσότερο χρόνο.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι κοιτάμε μέσα από έναν σωλήνα.
Παρόμοιες αλλαγές έχουν περιγραφεί, για παράδειγμα, από πιλότους υπό υψηλές δυνάμεις G.
Αλλά αυτή η υπόθεση δεν εξηγεί όλες τις αναφορές.
Οι συγγραφείς μιας νέας επιστημονικής μελέτης επικεντρώθηκαν στο πώς έβλεπαν τον χώρο οι άνθρωποι που είχαν εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Ασυνήθιστη γεωμετρία
Ερευνητές από το Ισραήλ, τη Βραζιλία και την Κίνα προσπάθησαν να κατανοήσουν τη δομή του χώρου που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια εμπειριών κοντά στον θάνατο.
Για να γίνει αυτό, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες όχι μόνο να περιγράψουν τις εμπειρίες τους λεκτικά, αλλά και να τις απεικονίσουν σε σχέδια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε αυτές τις αναμνήσεις μπορούν να εντοπιστούν πολλά επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά σχήματα, με διαφορετικό κορεσμό χρωμάτων.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Psychology.
Στη μελέτη συμμετείχαν 50 άτομα που είχαν αναφέρει στο παρελθόν εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Αυτά τα άτομα απεικόνισαν τα όρια του χώρου, τη θέση τους μέσα σε αυτόν και την κατεύθυνση της κίνησής τους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 112 ανακατασκευασμένα επεισόδια.
Από αυτά, τα 108 αναλογούσαν σε συγκεκριμένες γεωμετρικές κατηγορίες.
Οι 4 τύποι χώρου
Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές εντόπισαν 4 κύριους τύπους χώρου. 1)Ο πρώτος μοιάζει με κώνο ή αποκλίνουσες γραμμές (κάτι παρόμοιο με το τούνελ).
2)Ο δεύτερος είναι ένα καμπύλο τόξο, παρόμοιο με μέρος ενός κύκλου.
3)Ο τρίτος έχει επίσης σχήμα τόξου, αλλά έχει ασθενέστερη καμπυλότητα.
4)Τέλος, η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει έναν πλήρη ελλειπτικό χώρο, που μοιάζει με κλειστή σφαίρα ή κέλυφος.
Οι συγγραφείς διαπίστωσαν επίσης ότι στις αναμνήσεις ορισμένων συμμετεχόντων, αυτά τα σχήματα εναλλάσσονταν.
Για παράδειγμα, ένας κωνικός χώρος μπορεί να μετατραπεί σε ένα ευρύτερο τόξο και στη συνέχεια σε ένα εντελώς κλειστό σχήμα.
Θάνατος και Χρώμα
Διαφορές εντοπίστηκαν επίσης στις περιγραφές χρωμάτων.
Μεταξύ των επεισοδίων που αφορούσαν έναν κωνικό χώρο, το 79% ήταν αχρωματικά — περιγράφονταν με βάση τις μαύρες, γκρι και λευκές αποχρώσεις.
Αντίθετα, σε χώρους με έντονο ελλειπτικό τόξο, κυριαρχούσαν οι έγχρωμες εικόνες: τέτοιες περιγραφές αντιπροσώπευαν το 87%.
Αναπαράσταση της εμπειρίας του κοντά στον θάνατο από έναν συμμετέχοντα, που δείχνει έναν τεράστιο χώρο χωρισμένο σε περιοχές σκότους και φωτός, με την υποτιθέμενη θέση του να σημειώνεται με έναν σταυρό.
Μερικοί συμμετέχοντες ανέφεραν ζωντανά χρώματα, ασυνήθιστες πηγές φωτός και μια αίσθηση απόλυτης βύθισης στον περιβάλλοντα χώρο.
Ένα άτομο περιέγραψε την κλειστή περιοχή ως μια τεράστια φυσαλίδα φωτός, που τους περιέβαλλε από όλες τις πλευρές.
Άλλοι θυμήθηκαν πολύχρωμα τοπία, φωτεινά μοτίβα και φιγούρες ανθρώπων ή άλλων πλασμάτων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν βρήκαν αξιόπιστη σύνδεση μεταξύ των γεωμετρικών κατηγοριών και της συνολικής έντασης των εμπειριών κοντά στον θάνατο.
«Είναι αναξιόπιστο;»
Το νέο έργο παρουσιάζει ενδιαφέρον κυρίως ως μελέτη της υποκειμενικής χωρικής οργάνωσης ασυνήθιστων καταστάσεων συνείδησης, εξηγεί ο Anton Tsybko, διδάκτορας βιολογίας και ερευνητής στο Εργαστήριο Συμπεριφορικής Νευρογονιδιωματικής στο Ινστιτούτο Κυτταρολογίας και Γενετικής του Σιβηρικού Παραρτήματος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.
«Η μελέτη δεν καθορίζει τον μηχανισμό πίσω από την προέλευση του τούνελ ούτε αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη γεωμετρία οπτικών εικόνων αποτελεί συγκεκριμένο σημάδι επικείμενου θανάτου.
Δεδομένου ότι το μέγεθος του δείγματος είναι μικρό και τα γεγονότα που περιγράφονται συνέβησαν περίπου 20 χρόνια πριν από τη μελέτη, δεν θα κατέληγα σε μακροπρόθεσμα συμπεράσματα.
Οι συγγραφείς δεν μελέτησαν τις ίδιες τις εμπειρίες, αλλά τις αναμνήσεις από αυτές.
Και η μνήμη είναι κάτι αναξιόπιστο», λέει ο επιστήμονας.
Επιπλέον, η μελέτη δεν περιελάμβανε ομάδα ελέγχου που θα είχε ανακατασκευάσει άλλες ασυνήθιστες ή έντονες αναμνήσεις. Επομένως, δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστεί εάν τα γεωμετρικά σχήματα που ανακαλύφθηκαν αφορούν συγκεκριμένα εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν αυτές τις αδυναμίες, αλλά σημειώνουν ότι η μέθοδος που προτείνουν, δηλαδή τα σχέδια και η διαδοχική ανακατασκευή επεισοδίων, θα επιτρέψει μια πιο ακριβή μελέτη των υποκειμενικών χαρακτηριστικών τέτοιων εμπειριών.
www.bankingnews.gr
Παρ΄ όλα αυτά, νέα έρευνα δείχνει ότι οι λεγόμενες εμπειρίες κοντά στον θάνατο ακολουθούν πράγματι κοινά μοτίβα.
Όχι απλώς ένα τούνελ
Περιγραφές ασυνήθιστων εμπειριών κοντά στον θάνατο υπήρχαν πολύ πριν από τη σύγχρονη ιατρική.
Για παράδειγμα, το 1892, ο Ελβετός ορειβάτης και γεωλόγος Albert Heim δημοσίευσε αφηγήσεις ανθρώπων που είχαν επιβιώσει από πτώσεις στα βουνά.
Θυμούνταν ασυνήθιστη ηρεμία, διαύγεια σκέψης και μερικές φορές μια νοερή ανασκόπηση της δικής τους ζωής.
Η εικόνα της σήραγγας ή τούνελ αναδύθηκε και καθιερώθηκε αργότερα.
Έγινε ευρέως γνωστό το 1975, όταν ο Αμερικανός ψυχίατρος Raymond Moody δημοσίευσε το βιβλίο «Life After Life», το οποίο συγκέντρωσε τις αφηγήσεις περίπου 150 ανθρώπων που είχαν βιώσει εμπειρίες που θεωρούσαν σχεδόν επιθανάτιες.
Ο Raymond Moody εντόπισε επαναλαμβανόμενα στοιχεία, όπως η διέλευση από μια μακριά, σκοτεινή σήραγγα, που κατέληγε στο φως.
Το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ και βοήθησε να μετατραπεί αυτή η αφήγηση σε ένα αναγνωρίσιμο μέρος της νεότερης κουλτούρας.
Ωστόσο, δεν περιέγραφαν όλοι συγκεκριμένα μια σήραγγα.
Το βιβλίο του Raymond Moody περιελάμβανε συγκρίσεις με μια σκοτεινή κοιλάδα, ένα στενό πέρασμα, ένα κενό, έναν κύλινδρο και άλλους χώρους.
Ο ίδιος ο ερευνητής σημείωσε την ποικιλομορφία τέτοιων περιγραφών.
Γιατί οι άνθρωποι που πεθαίνουν βλέπου ένα τούνελ;
Υπάρχει μια φυσιολογική υπόθεση που εξηγεί γιατί οι άνθρωποι βλέπουν ένα τούνελ.
Μια απότομη πτώση της ροής του αίματος στον αμφιβληστροειδή ή μια διαταραχή του οπτικού συστήματος μπορεί να προκαλέσει απώλεια της περιφερειακής όρασης.
Το οπτικό πεδίο στενεύει, ενώ το κεντρικό του τμήμα παραμένει ορατό για περισσότερο χρόνο.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι κοιτάμε μέσα από έναν σωλήνα.
Παρόμοιες αλλαγές έχουν περιγραφεί, για παράδειγμα, από πιλότους υπό υψηλές δυνάμεις G.
Αλλά αυτή η υπόθεση δεν εξηγεί όλες τις αναφορές.
Οι συγγραφείς μιας νέας επιστημονικής μελέτης επικεντρώθηκαν στο πώς έβλεπαν τον χώρο οι άνθρωποι που είχαν εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Ασυνήθιστη γεωμετρία
Ερευνητές από το Ισραήλ, τη Βραζιλία και την Κίνα προσπάθησαν να κατανοήσουν τη δομή του χώρου που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια εμπειριών κοντά στον θάνατο.
Για να γίνει αυτό, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες όχι μόνο να περιγράψουν τις εμπειρίες τους λεκτικά, αλλά και να τις απεικονίσουν σε σχέδια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε αυτές τις αναμνήσεις μπορούν να εντοπιστούν πολλά επαναλαμβανόμενα γεωμετρικά σχήματα, με διαφορετικό κορεσμό χρωμάτων.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Psychology.
Στη μελέτη συμμετείχαν 50 άτομα που είχαν αναφέρει στο παρελθόν εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Αυτά τα άτομα απεικόνισαν τα όρια του χώρου, τη θέση τους μέσα σε αυτόν και την κατεύθυνση της κίνησής τους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 112 ανακατασκευασμένα επεισόδια.
Από αυτά, τα 108 αναλογούσαν σε συγκεκριμένες γεωμετρικές κατηγορίες.
Οι 4 τύποι χώρου
Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές εντόπισαν 4 κύριους τύπους χώρου. 1)Ο πρώτος μοιάζει με κώνο ή αποκλίνουσες γραμμές (κάτι παρόμοιο με το τούνελ).
2)Ο δεύτερος είναι ένα καμπύλο τόξο, παρόμοιο με μέρος ενός κύκλου.
3)Ο τρίτος έχει επίσης σχήμα τόξου, αλλά έχει ασθενέστερη καμπυλότητα.
4)Τέλος, η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει έναν πλήρη ελλειπτικό χώρο, που μοιάζει με κλειστή σφαίρα ή κέλυφος.
Οι συγγραφείς διαπίστωσαν επίσης ότι στις αναμνήσεις ορισμένων συμμετεχόντων, αυτά τα σχήματα εναλλάσσονταν.
Για παράδειγμα, ένας κωνικός χώρος μπορεί να μετατραπεί σε ένα ευρύτερο τόξο και στη συνέχεια σε ένα εντελώς κλειστό σχήμα.
Θάνατος και Χρώμα
Διαφορές εντοπίστηκαν επίσης στις περιγραφές χρωμάτων.
Μεταξύ των επεισοδίων που αφορούσαν έναν κωνικό χώρο, το 79% ήταν αχρωματικά — περιγράφονταν με βάση τις μαύρες, γκρι και λευκές αποχρώσεις.
Αντίθετα, σε χώρους με έντονο ελλειπτικό τόξο, κυριαρχούσαν οι έγχρωμες εικόνες: τέτοιες περιγραφές αντιπροσώπευαν το 87%.
Αναπαράσταση της εμπειρίας του κοντά στον θάνατο από έναν συμμετέχοντα, που δείχνει έναν τεράστιο χώρο χωρισμένο σε περιοχές σκότους και φωτός, με την υποτιθέμενη θέση του να σημειώνεται με έναν σταυρό.
Μερικοί συμμετέχοντες ανέφεραν ζωντανά χρώματα, ασυνήθιστες πηγές φωτός και μια αίσθηση απόλυτης βύθισης στον περιβάλλοντα χώρο.
Ένα άτομο περιέγραψε την κλειστή περιοχή ως μια τεράστια φυσαλίδα φωτός, που τους περιέβαλλε από όλες τις πλευρές.
Άλλοι θυμήθηκαν πολύχρωμα τοπία, φωτεινά μοτίβα και φιγούρες ανθρώπων ή άλλων πλασμάτων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν βρήκαν αξιόπιστη σύνδεση μεταξύ των γεωμετρικών κατηγοριών και της συνολικής έντασης των εμπειριών κοντά στον θάνατο.
«Είναι αναξιόπιστο;»
Το νέο έργο παρουσιάζει ενδιαφέρον κυρίως ως μελέτη της υποκειμενικής χωρικής οργάνωσης ασυνήθιστων καταστάσεων συνείδησης, εξηγεί ο Anton Tsybko, διδάκτορας βιολογίας και ερευνητής στο Εργαστήριο Συμπεριφορικής Νευρογονιδιωματικής στο Ινστιτούτο Κυτταρολογίας και Γενετικής του Σιβηρικού Παραρτήματος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.
«Η μελέτη δεν καθορίζει τον μηχανισμό πίσω από την προέλευση του τούνελ ούτε αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη γεωμετρία οπτικών εικόνων αποτελεί συγκεκριμένο σημάδι επικείμενου θανάτου.
Δεδομένου ότι το μέγεθος του δείγματος είναι μικρό και τα γεγονότα που περιγράφονται συνέβησαν περίπου 20 χρόνια πριν από τη μελέτη, δεν θα κατέληγα σε μακροπρόθεσμα συμπεράσματα.
Οι συγγραφείς δεν μελέτησαν τις ίδιες τις εμπειρίες, αλλά τις αναμνήσεις από αυτές.
Και η μνήμη είναι κάτι αναξιόπιστο», λέει ο επιστήμονας.
Επιπλέον, η μελέτη δεν περιελάμβανε ομάδα ελέγχου που θα είχε ανακατασκευάσει άλλες ασυνήθιστες ή έντονες αναμνήσεις. Επομένως, δεν είναι ακόμη δυνατό να προσδιοριστεί εάν τα γεωμετρικά σχήματα που ανακαλύφθηκαν αφορούν συγκεκριμένα εμπειρίες κοντά στον θάνατο.
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν αυτές τις αδυναμίες, αλλά σημειώνουν ότι η μέθοδος που προτείνουν, δηλαδή τα σχέδια και η διαδοχική ανακατασκευή επεισοδίων, θα επιτρέψει μια πιο ακριβή μελέτη των υποκειμενικών χαρακτηριστικών τέτοιων εμπειριών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών