Η διαμάχη με την Ελλάδα γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» αναθερμάνθηκε στις 12 Μαΐου...
Τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται έντονη κινητικότητα στην τουρκική εξωτερική πολιτική τόσο στο δυτικό μέτωπο, δηλαδή στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και στο ανατολικό μέτωπο, το οποίο διαμορφώνεται από τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και το Ισραήλ.
Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου Tayyip Erdogan με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, μετά τις συναντήσεις του υπουργού Εξωτερικών Hakan Fidan στο Ηνωμένο Βασίλειο τον περασμένο μήνα και στη Γερμανία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Murat Yetkin, ο χρονισμός αυτών των επαφών παρέχει επίσης ένα σημαντικό πλαίσιο, καθώς έλαβαν χώρα ενόψει της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε σήμερα (20 Μαΐου) στηΓαλάζιας Πατρίδας, όπου θα συζητηθεί η ατζέντα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα διεξαχθεί στην Άγκυρα στις 7–8 Ιουλίου.
Οι συνομιλίες αυτές συνδέονται αναμφίβολα με τα ευρύτερα ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας που συζητούνται σήμερα σε διεθνές επίπεδο μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας.
Μέσα σε αυτή τη «μεγάλη εικόνα», έχει επίσης αναζωπυρωθεί μια νέα συζήτηση σχετικά με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Αναζωπύρωση της συζήτησης για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Η διαμάχη με την Ελλάδα γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» αναθερμάνθηκε στις 12 Μαΐου, όταν ο Moustapha Baskara, επικεφαλής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Άγκυρας (DEHUKAM), παρουσίασε δημόσια σε συνέντευξη Τύπου ένα προτεινόμενο «Νόμο για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας».
Η συμμετοχή του Cagri Erhan, αντιπροέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας και Εξωτερικής Πολιτικής της Προεδρίας και ήδη γνωστού για την εμπλοκή του σε εργασίες πάνω σε αυτό το ζήτημα την τελευταία δεκαετία, ερμηνεύθηκε ως ένδειξη πολιτικής στήριξης.
Αν και το πλήρες κείμενο του σχεδίου νόμου, το οποίο φέρεται να έχει καταρτιστεί με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από το υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, χάρτες και επιχειρήματα σχετικά με την κυριότητα διαφόρων νησιών έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις τόσο στην τουρκική όσο και στην ελληνική πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης.
Στην Τουρκία, η συζήτηση έχει σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη βοήθεια της αρχικής στήριξης από το CHP. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να κατατεθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά τη διακοπή των εννέα ημερών για τη γιορτή του Kurban Bayramı.
Το ερώτημα «Γιατί τώρα;» και το Ισραήλ
Σύμφωνα με τον Murat Yetkin, «όταν φτάσαμε στην Αθήνα στις 17 Μαΐου για τις συναντήσεις του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ, του οποίου είμαι μέλος, έγινε αμέσως σαφές ότι το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας κυριαρχούσε στην ατζέντα.
Τόσο οι αξιωματούχοι του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών όσο και οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις μας κατά τις επόμενες δύο ημέρες επαναλάμβαναν συνεχώς την ίδια ερώτηση: “Γιατί τώρα;”»
Ένα άλλο επαναλαμβανόμενο ερώτημα ήταν: «Δεν είχαμε συμφωνήσει να σταματήσουμε να αιφνιδιάζουμε ο ένας τον άλλον;»
Η Αθήνα φέρεται να ανέμενε ότι η Άγκυρα θα συμβουλευόταν την Ελλάδα πριν παρουσιάσει το σχέδιο νόμου για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας.
Η απάντηση της Άγκυρας («Μας συμβουλευτήκατε όταν στρατιωτικοποιούσατε τα νησιά του Αιγαίου κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης;») αντιμετωπίστηκε με την απάντηση: «Αυτό είναι διαφορετικό ζήτημα».
Η Αθήνα πιστεύει επίσης ότι οι λεπτομέρειες που εμφανίστηκαν στον Τύπο, ιδιαίτερα στο Bloomberg, διέρρευσαν από την τουρκική κυβέρνηση.
Οι Έλληνες αξιωματούχοι φαίνεται να μην επιθυμούν να αναγνωρίσουν την αυξανόμενη κινητικότητα κατά μήκος των πολιτικών ρηγμάτων στην περιοχή.
Μεταξύ αυτών των εξελίξεων περιλαμβάνεται και η διευρυνόμενη συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ —με τη συμμετοχή και της ελληνοκυπριακής πλευράς— σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ κατηγορείται ότι επιχειρεί να εξαφανίσει τους Παλαιστινίους από τον χάρτη.
Την ίδια στιγμή, Τούρκοι αξιωματούχοι προσπαθούν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους του κυβερνώντος AKP ότι «η κυβέρνηση δεν μένει άπρακτη», επιμένοντας παράλληλα ότι αυτές οι κινήσεις «δεν στρέφονται κατά της Τουρκίας».
Παρανοήσεις και πραγματικότητες
Ο ισραηλινός παράγοντας σίγουρα δεν αποτελεί το πρωτεύον ζήτημα.
Το πιο θεμελιώδες σημείο είναι ότι η Τουρκία εξακολουθεί να στερείται ενός ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου που να καθορίζει τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, παρά τις πολυάριθμες εξελίξεις από το 1982.
Ο νομικός ακαδημαϊκός Yücel Atser, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία του σχεδίου νόμου και είναι ο ίδιος μέλος του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που γνωρίζουν το πλήρες κείμενο. Σύμφωνα με τον Atser:
1. Ούτε ο τίτλος ούτε το κείμενο του σχεδίου νόμου περιέχουν τη φράση «Γαλάζια Πατρίδα».
2. Το σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει χάρτες.
3. Οι «γκρίζες ζώνες», δηλαδή περιοχές αμφισβητούμενης κυριαρχίας, δεν περιλαμβάνονται. Η πρόταση δεν αφορά διεκδικήσεις κυριαρχίας, αλλά λειτουργεί ως νόμος-πλαίσιο.
4. Αναφορές όπως «152 νησιά» ή παρόμοιοι αριθμητικοί ισχυρισμοί δεν εμφανίζονται στο σχέδιο. Δεν πρόκειται για έγγραφο που ορίζει περιοχές κυριαρχίας.
5. Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου νόμου.
6. Στην πραγματικότητα, η πρόταση δεν εισάγει κάτι θεμελιωδώς νέο, αλλά επιδιώκει να κωδικοποιήσει και να θεσμοθετήσει την υπάρχουσα κατάσταση.
Μια ακόμη ανησυχία στην Αθήνα είναι ότι το σχέδιο νόμου θα παραχωρούσε πρόσθετες αρμοδιότητες στον Πρόεδρο σε ζητήματα που σχετίζονται με το θαλάσσιο δίκαιο.
Ωστόσο, βάσει του ισχύοντος Συντάγματος, όλη η εκτελεστική εξουσία είναι ήδη συγκεντρωμένη στον Πρόεδρο.
Χρονισμός και ΝΑΤΟ
Η Αθήνα ενδέχεται είτε να επιδιώξει να μπλοκάρει πλήρως τον νόμο είτε τουλάχιστον να καθυστερήσει την ψήφισή του αρκετά ώστε να πιέσει την Άγκυρα για αναθεωρήσεις μέσω της επιρροής των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα ίσως προτιμήσει το ζήτημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» να παραμείνει ουσιαστικά παγωμένο μέχρι τις ελληνικές εκλογές του 2027.
Το διαπραγματευτικό χαρτί της Άγκυρας στο θέμα αυτό φαίνεται να είναι η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Με τη στήριξη του CHP ήδη εξασφαλισμένη, η κυβέρνηση ενδέχεται να επιδιώξει την ψήφιση της νομοθεσίας με ισχυρή κοινοβουλευτική υποστήριξη πριν από τη σύνοδο, ακολουθώντας τη λογική της τουρκικής παροιμίας «χτύπα το σίδερο όσο είναι ζεστό».
Από την οπτική της Άγκυρας, αυτό φαίνεται να αποτελεί μια ορθολογική πορεία δράσης.
Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η πολιτική ενεργητικής ουδετερότητας της Τουρκίας αρχικά στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και αργότερα στην αντιπαράθεση ΗΠΑ/Ισραήλ–Ιράν φαίνεται να έχει ενισχύσει τον ολοένα και πιο «ευρωπαϊκό» προσανατολισμό του ΝΑΤΟ, παρά τις προσπάθειες του άξονα Γαλλίας–Ελλάδας να τον περιορίσει.
Αν ζητήματα όπως η Μέση Ανατολή, η Μαύρη Θάλασσα και η αμυντική βιομηχανία παραμείνουν ψηλά στην ατζέντα του ΝΑΤΟ, η θέση της Τουρκίας θα μπορούσε να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Και αυτό είναι απαίτηση του Erdogan...
Το ΝΑΤΟ ως οδός προς την ΕΕ;
Αν ο Erdogan σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ως ευκαιρία για να υπερβεί αυτές τις διαμάχες και να επιδιώξει στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση —και αν αυτό δεν αποτελεί απλώς έναν τακτικό ελιγμό— τότε θα πρόκειται για μια ορθή στρατηγική.
Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων ή στρατιωτικο-βιομηχανικής ισχύος.
Απαιτούνται δύο βήματα εκδημοκρατισμού που θα συμβάλουν επίσης στην εσωτερική ειρήνη της Τουρκίας:
1. Εύρεση πολιτικής λύσης στο κουρδικό ζήτημα υπό τη στέγη του Κοινοβουλίου μέσω του αφοπλισμού του PKK, διασφαλίζοντας την επιτυχία της διαδικασίας για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»•
2. Εφαρμογή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παράλληλα με δικαστική μεταρρύθμιση που θα τερματίσει την αντίληψη ότι η Δικαιοσύνη χρησιμοποιείται εναντίον της αντιπολίτευσης.
Αν η συζήτηση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» τελικά ενισχύσει την πολιτική διατήρησης «ήρεμων νερών» με την Ελλάδα, τότε, παρά τις σημερινές σκληρές αντιπαραθέσεις, θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να ωφελήσει και τις δύο χώρες.
Ο Μητσοτάκης κατανοεί, αλλά…
Στην πραγματικότητα, λέει ο Murat Yetkin, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να αντιλαμβάνεται αυτή την πραγματικότητα.
Η απόφασή του, που ελήφθη εν μέσω της διαμάχης για τη «Γαλάζια Πατρίδα», να αποσύρει δύο συστοιχίες πυραύλων Patriot από τα νησιά που είχαν μετατραπεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης (σ.σ. είχε δοθεί τελεσίγραφο από την τουρκική κυβέρνηση) μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη αυτής της αντίληψης.
Ωστόσο, η ελληνική εσωτερική πολιτική εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αφήγημα της «απειλής από την Τουρκία», το οποίο παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για πραγματικά πιο ήρεμες σχέσεις.
Πρέπει να προστεθεί και ένα τελευταίο σημείο: από όσα μπορώ να παρατηρήσω, η ελληνική κοινή γνώμη δεν στηρίζει την πολιτική συμμαχίας της κυβέρνησής της με το Ισραήλ.
Οι συμπάθειες του κοινού βρίσκονται στο πλευρό του παλαιστινιακού λαού που δέχεται επίθεση.
Οι επιθετικές πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης κινδυνεύουν να δηλητηριάσουν όχι μόνο τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, αλλά ενδεχομένως και τις ευρύτερες περιφερειακές της σχέσεις μακροπρόθεσμα, καταλήγει ο Murat Yetkin.
www.bankingnews.gr
Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία του Προέδρου Tayyip Erdogan με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen, μετά τις συναντήσεις του υπουργού Εξωτερικών Hakan Fidan στο Ηνωμένο Βασίλειο τον περασμένο μήνα και στη Γερμανία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Murat Yetkin, ο χρονισμός αυτών των επαφών παρέχει επίσης ένα σημαντικό πλαίσιο, καθώς έλαβαν χώρα ενόψει της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ που πραγματοποιήθηκε σήμερα (20 Μαΐου) στηΓαλάζιας Πατρίδας, όπου θα συζητηθεί η ατζέντα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα διεξαχθεί στην Άγκυρα στις 7–8 Ιουλίου.
Οι συνομιλίες αυτές συνδέονται αναμφίβολα με τα ευρύτερα ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας που συζητούνται σήμερα σε διεθνές επίπεδο μεταξύ των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας.
Μέσα σε αυτή τη «μεγάλη εικόνα», έχει επίσης αναζωπυρωθεί μια νέα συζήτηση σχετικά με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Αναζωπύρωση της συζήτησης για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Η διαμάχη με την Ελλάδα γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» αναθερμάνθηκε στις 12 Μαΐου, όταν ο Moustapha Baskara, επικεφαλής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Άγκυρας (DEHUKAM), παρουσίασε δημόσια σε συνέντευξη Τύπου ένα προτεινόμενο «Νόμο για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας».
Η συμμετοχή του Cagri Erhan, αντιπροέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας και Εξωτερικής Πολιτικής της Προεδρίας και ήδη γνωστού για την εμπλοκή του σε εργασίες πάνω σε αυτό το ζήτημα την τελευταία δεκαετία, ερμηνεύθηκε ως ένδειξη πολιτικής στήριξης.
Αν και το πλήρες κείμενο του σχεδίου νόμου, το οποίο φέρεται να έχει καταρτιστεί με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων από το υπουργείο Εξωτερικών και το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, χάρτες και επιχειρήματα σχετικά με την κυριότητα διαφόρων νησιών έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις τόσο στην τουρκική όσο και στην ελληνική πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης.
Στην Τουρκία, η συζήτηση έχει σε μεγάλο βαθμό περιοριστεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τη βοήθεια της αρχικής στήριξης από το CHP. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να κατατεθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά τη διακοπή των εννέα ημερών για τη γιορτή του Kurban Bayramı.
Το ερώτημα «Γιατί τώρα;» και το Ισραήλ
Σύμφωνα με τον Murat Yetkin, «όταν φτάσαμε στην Αθήνα στις 17 Μαΐου για τις συναντήσεις του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ, του οποίου είμαι μέλος, έγινε αμέσως σαφές ότι το ζήτημα της Γαλάζιας Πατρίδας κυριαρχούσε στην ατζέντα.
Τόσο οι αξιωματούχοι του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών όσο και οι συμμετέχοντες στις συζητήσεις μας κατά τις επόμενες δύο ημέρες επαναλάμβαναν συνεχώς την ίδια ερώτηση: “Γιατί τώρα;”»
Ένα άλλο επαναλαμβανόμενο ερώτημα ήταν: «Δεν είχαμε συμφωνήσει να σταματήσουμε να αιφνιδιάζουμε ο ένας τον άλλον;»
Η Αθήνα φέρεται να ανέμενε ότι η Άγκυρα θα συμβουλευόταν την Ελλάδα πριν παρουσιάσει το σχέδιο νόμου για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας.
Η απάντηση της Άγκυρας («Μας συμβουλευτήκατε όταν στρατιωτικοποιούσατε τα νησιά του Αιγαίου κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης;») αντιμετωπίστηκε με την απάντηση: «Αυτό είναι διαφορετικό ζήτημα».
Η Αθήνα πιστεύει επίσης ότι οι λεπτομέρειες που εμφανίστηκαν στον Τύπο, ιδιαίτερα στο Bloomberg, διέρρευσαν από την τουρκική κυβέρνηση.
Οι Έλληνες αξιωματούχοι φαίνεται να μην επιθυμούν να αναγνωρίσουν την αυξανόμενη κινητικότητα κατά μήκος των πολιτικών ρηγμάτων στην περιοχή.
Μεταξύ αυτών των εξελίξεων περιλαμβάνεται και η διευρυνόμενη συμμαχία της Ελλάδας με το Ισραήλ —με τη συμμετοχή και της ελληνοκυπριακής πλευράς— σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ κατηγορείται ότι επιχειρεί να εξαφανίσει τους Παλαιστινίους από τον χάρτη.
Την ίδια στιγμή, Τούρκοι αξιωματούχοι προσπαθούν να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους του κυβερνώντος AKP ότι «η κυβέρνηση δεν μένει άπρακτη», επιμένοντας παράλληλα ότι αυτές οι κινήσεις «δεν στρέφονται κατά της Τουρκίας».
Παρανοήσεις και πραγματικότητες
Ο ισραηλινός παράγοντας σίγουρα δεν αποτελεί το πρωτεύον ζήτημα.
Το πιο θεμελιώδες σημείο είναι ότι η Τουρκία εξακολουθεί να στερείται ενός ολοκληρωμένου νομικού πλαισίου που να καθορίζει τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της, παρά τις πολυάριθμες εξελίξεις από το 1982.
Ο νομικός ακαδημαϊκός Yücel Atser, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία του σχεδίου νόμου και είναι ο ίδιος μέλος του Τουρκο-Ελληνικού Φόρουμ, συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που γνωρίζουν το πλήρες κείμενο. Σύμφωνα με τον Atser:
1. Ούτε ο τίτλος ούτε το κείμενο του σχεδίου νόμου περιέχουν τη φράση «Γαλάζια Πατρίδα».
2. Το σχέδιο νόμου δεν περιλαμβάνει χάρτες.
3. Οι «γκρίζες ζώνες», δηλαδή περιοχές αμφισβητούμενης κυριαρχίας, δεν περιλαμβάνονται. Η πρόταση δεν αφορά διεκδικήσεις κυριαρχίας, αλλά λειτουργεί ως νόμος-πλαίσιο.
4. Αναφορές όπως «152 νησιά» ή παρόμοιοι αριθμητικοί ισχυρισμοί δεν εμφανίζονται στο σχέδιο. Δεν πρόκειται για έγγραφο που ορίζει περιοχές κυριαρχίας.
5. Οι Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του σχεδίου νόμου.
6. Στην πραγματικότητα, η πρόταση δεν εισάγει κάτι θεμελιωδώς νέο, αλλά επιδιώκει να κωδικοποιήσει και να θεσμοθετήσει την υπάρχουσα κατάσταση.
Μια ακόμη ανησυχία στην Αθήνα είναι ότι το σχέδιο νόμου θα παραχωρούσε πρόσθετες αρμοδιότητες στον Πρόεδρο σε ζητήματα που σχετίζονται με το θαλάσσιο δίκαιο.
Ωστόσο, βάσει του ισχύοντος Συντάγματος, όλη η εκτελεστική εξουσία είναι ήδη συγκεντρωμένη στον Πρόεδρο.
Χρονισμός και ΝΑΤΟ
Η Αθήνα ενδέχεται είτε να επιδιώξει να μπλοκάρει πλήρως τον νόμο είτε τουλάχιστον να καθυστερήσει την ψήφισή του αρκετά ώστε να πιέσει την Άγκυρα για αναθεωρήσεις μέσω της επιρροής των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα ίσως προτιμήσει το ζήτημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» να παραμείνει ουσιαστικά παγωμένο μέχρι τις ελληνικές εκλογές του 2027.
Το διαπραγματευτικό χαρτί της Άγκυρας στο θέμα αυτό φαίνεται να είναι η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Με τη στήριξη του CHP ήδη εξασφαλισμένη, η κυβέρνηση ενδέχεται να επιδιώξει την ψήφιση της νομοθεσίας με ισχυρή κοινοβουλευτική υποστήριξη πριν από τη σύνοδο, ακολουθώντας τη λογική της τουρκικής παροιμίας «χτύπα το σίδερο όσο είναι ζεστό».
Από την οπτική της Άγκυρας, αυτό φαίνεται να αποτελεί μια ορθολογική πορεία δράσης.
Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η πολιτική ενεργητικής ουδετερότητας της Τουρκίας αρχικά στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και αργότερα στην αντιπαράθεση ΗΠΑ/Ισραήλ–Ιράν φαίνεται να έχει ενισχύσει τον ολοένα και πιο «ευρωπαϊκό» προσανατολισμό του ΝΑΤΟ, παρά τις προσπάθειες του άξονα Γαλλίας–Ελλάδας να τον περιορίσει.
Αν ζητήματα όπως η Μέση Ανατολή, η Μαύρη Θάλασσα και η αμυντική βιομηχανία παραμείνουν ψηλά στην ατζέντα του ΝΑΤΟ, η θέση της Τουρκίας θα μπορούσε να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Και αυτό είναι απαίτηση του Erdogan...
Το ΝΑΤΟ ως οδός προς την ΕΕ;
Αν ο Erdogan σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ως ευκαιρία για να υπερβεί αυτές τις διαμάχες και να επιδιώξει στενότερες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση —και αν αυτό δεν αποτελεί απλώς έναν τακτικό ελιγμό— τότε θα πρόκειται για μια ορθή στρατηγική.
Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων ή στρατιωτικο-βιομηχανικής ισχύος.
Απαιτούνται δύο βήματα εκδημοκρατισμού που θα συμβάλουν επίσης στην εσωτερική ειρήνη της Τουρκίας:
1. Εύρεση πολιτικής λύσης στο κουρδικό ζήτημα υπό τη στέγη του Κοινοβουλίου μέσω του αφοπλισμού του PKK, διασφαλίζοντας την επιτυχία της διαδικασίας για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»•
2. Εφαρμογή των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παράλληλα με δικαστική μεταρρύθμιση που θα τερματίσει την αντίληψη ότι η Δικαιοσύνη χρησιμοποιείται εναντίον της αντιπολίτευσης.
Αν η συζήτηση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» τελικά ενισχύσει την πολιτική διατήρησης «ήρεμων νερών» με την Ελλάδα, τότε, παρά τις σημερινές σκληρές αντιπαραθέσεις, θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να ωφελήσει και τις δύο χώρες.
Ο Μητσοτάκης κατανοεί, αλλά…
Στην πραγματικότητα, λέει ο Murat Yetkin, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να αντιλαμβάνεται αυτή την πραγματικότητα.
Η απόφασή του, που ελήφθη εν μέσω της διαμάχης για τη «Γαλάζια Πατρίδα», να αποσύρει δύο συστοιχίες πυραύλων Patriot από τα νησιά που είχαν μετατραπεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης (σ.σ. είχε δοθεί τελεσίγραφο από την τουρκική κυβέρνηση) μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη αυτής της αντίληψης.
Ωστόσο, η ελληνική εσωτερική πολιτική εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αφήγημα της «απειλής από την Τουρκία», το οποίο παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για πραγματικά πιο ήρεμες σχέσεις.
Πρέπει να προστεθεί και ένα τελευταίο σημείο: από όσα μπορώ να παρατηρήσω, η ελληνική κοινή γνώμη δεν στηρίζει την πολιτική συμμαχίας της κυβέρνησής της με το Ισραήλ.
Οι συμπάθειες του κοινού βρίσκονται στο πλευρό του παλαιστινιακού λαού που δέχεται επίθεση.
Οι επιθετικές πολιτικές της ισραηλινής κυβέρνησης κινδυνεύουν να δηλητηριάσουν όχι μόνο τις σχέσεις της Ελλάδας με την Τουρκία, αλλά ενδεχομένως και τις ευρύτερες περιφερειακές της σχέσεις μακροπρόθεσμα, καταλήγει ο Murat Yetkin.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών