Σχετικά Άρθρα
Εφιάλτης - Η μάχη των Rafale με τα Su-57 στην Ουκρανία φέρνει την απόλυτη κόλαση - Γιατί παρακολουθεί έντρομη η Ελλάδα
Πανίσχυρα αλλά... ευάλωτα - Τα πανάκριβα Rafale απέναντι στους S400 - Το τεστ στην Ουκρανία που αφορά Ελλάδα και Τουρκία
Απέναντι σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον δίλημμα σχετικά με τα μαχητικά πέμπτης γενιάς και τα Rafale βρίσκεται η Ινδία, με την απόφαση του Νέου Δελχί να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα. Έξι αμερικανικά F-35 συμμετέχουν στην άσκηση Tarang Shakti 2026 στην Ινδία, δίνοντας στην Ινδική Πολεμική Αεροπορία μια σπάνια ευκαιρία να αξιολογήσει από κοντά τις δυνατότητες του κορυφαίου αμερικανικού stealth μαχητικού και να το «δοκιμάσει» απέναντι σε αεροσκάφη όπως τα Rafale και Su-30MKI.
Η Ινδία, ωστόσο, δεν εμφανίζεται έτοιμη να ανοίξει την πόρτα στα F-35. Παρά την αμερικανική πίεση για την απόκτηση του μαχητικού, Ινδοί αναλυτές και βετεράνοι της IAF προβάλλουν σοβαρές ενστάσεις για το κόστος, την εξάρτηση από τις ΗΠΑ, την περιορισμένη μεταφορά τεχνολογίας και τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια τέτοια αγορά στο εγχώριο πρόγραμμα AMCA. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την Τουρκία, όπως η συνύπαρξη των αμερικανικών F-35 με τα ρωσικά συστήματα S-400.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς η Ινδία διαθέτει ήδη γαλλικά Rafale, ενώ η Αθήνα έχει επενδύσει σημαντικά στο ίδιο μαχητικό. Έτσι, η ινδική συζήτηση γύρω από το F-35, τα Rafale και τους S-400 δημιουργεί ένα ενδιαφέρον τρίγωνο που αγγίζει ταυτόχρονα την αμερικανική τεχνολογία, τη ρωσική αεράμυνα και τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στην περιοχή.
Η άσκηση Tarang Shakti
Η Ινδία φιλοξενεί την άσκηση Tarang Shakti, στην οποία συμμετέχουν έξι μαχητικά F-35. Ινδοί ειδικοί χαρακτηρίζουν την παρουσία τους μια μοναδική ευκαιρία για την Ινδική Πολεμική Αεροπορία (IAF) να αξιολογήσει τα αμερικανικά stealth μαχητικά και να διαπιστώσει πώς τα ινδικά επίγεια και εναέρια ραντάρ μπορούν να τα εντοπίσουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που F-35 συμμετέχουν σε ασκήσεις με ινδικά μαχητικά σε ινδικό έδαφος.
Πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για μια ιστορική ευκαιρία να εκπαιδευτούν μαζί με, κατά πολλούς, τα καλύτερα μαχητικά του κόσμου και να δώσουν πραγματική επιχειρησιακή έκθεση στα Rafale, Su-30MKI και Tejas της IAF. Ακόμη και επικριτές της IAF που δεν τάσσονται υπέρ μιας πιθανής πώλησης F-35 στην Ινδία θεωρούν ότι πρόκειται για μια ιστορική ευκαιρία.
Νωρίτερα, δημοσίευμα των EurAsian Times ανέφερε ότι το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 την προτεινόμενη πώληση μαχητικών F-35 Lightning II και σχετικού εξοπλισμού στη Σαουδική Αραβία. Η προτεινόμενη πώληση αναμένεται να περιλαμβάνει 48 αεροσκάφη F-35 και 49 κινητήρες Pratt & Whitney F135-PW-100, καθώς και εξοπλισμό επικοινωνιών, εκπαίδευση, ανταλλακτικά και άλλη υποστήριξη που έχει ζητήσει το Ριάντ.
Η έγκριση ήρθε έπειτα από χρόνια πιέσεων του σαουδαραβικού βασιλείου για την απόκτηση των περιζήτητων stealth μαχητικών. Νωρίτερα, η κυβέρνηση Obama είχε αποκλείσει ρητά το ενδεχόμενο στα τέλη του 2015, δηλώνοντας ότι το Ισραήλ θα παρέμενε ο μοναδικός αποδέκτης των F-35 στην περιοχή, προκειμένου να διατηρηθεί το ποιοτικό στρατιωτικό του πλεονέκτημα (Qualitative Military Edge - QME).
Αργότερα, η κυβέρνηση Biden εξέτασε το ενδεχόμενο να συνδέσει μια πιθανή συμφωνία για τα F-35 με την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ, όμως οι συνομιλίες σταμάτησαν μετά την επίθεση της Hamas στις 7 Οκτωβρίου.
Η προτεινόμενη πώληση από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι η αγορά των F-35 από τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να συναντήσει εμπόδια λόγω ανησυχιών για τις σχέσεις του Ριάντ με την Κίνα, καθώς και λόγω της αντίθεσης του Ισραήλ στη συμφωνία.
Οι S-400
Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία ήταν ιδρυτικό μέλος του προγράμματος F-35 και είχε πραγματοποιήσει σημαντική οικονομική επένδυση σε αυτό, οι ΗΠΑ απέβαλαν την Τουρκία από την κοινοπραξία και της επέβαλαν κυρώσεις βάσει του CAATSA, επειδή αγόρασε τα ρωσικής κατασκευής συστήματα S-400, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις. Η Άγκυρα ακολουθεί ενεργά μια στρατηγική για να απαλλαγεί από τα ρωσικής κατασκευής S-400 και να τα πουλήσει σε έναν πιθανό τρίτο αγοραστή.
Νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος, Donald Trump, είχε απαντήσει με παρόμοιο τρόπο σε ερωτήσεις σχετικά με την άρση των κυρώσεων CAATSA σε βάρος της Τουρκίας, λέγοντας: «Θα μιλάω πάντα με τον πρόεδρο Erdogan. Είναι φίλος μου, όπως γνωρίζετε. Και πάντα θα τον κάνω ευτυχισμένο».
Προς το παρόν, ο δρόμος της Τουρκίας για την απόκτηση των F-35 εξακολουθεί να είναι γεμάτος εμπόδια, τα οποία τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Άγκυρα μπορεί να δυσκολευτούν να ξεπεράσουν, μεταξύ αυτών και η έντονη αντίθεση του Ισραήλ, όπως έχει εξηγήσει στο παρελθόν το EurAsian Times.
Όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία, αρκετές χώρες έχουν επιχειρήσει ανεπιτυχώς να αποκτήσουν το F-35, το οποίο θεωρείται ευρέως το κορυφαίο μαχητικό πολλαπλών ρόλων πέμπτης γενιάς, χάρη στις προηγμένες δυνατότητες stealth χαμηλής παρατηρησιμότητας και την πρωτοποριακή σύντηξη δεδομένων από αισθητήρες.
Λειτουργώντας ως ένας άκρως δικτυωμένος εναέριος κόμβος διοίκησης, που συχνά περιγράφεται ως ο «quarterback των αιθέρων», μοιράζεται απρόσκοπτα δεδομένα με φιλικές πλατφόρμες. Μάλιστα, αναλυτές εκτιμούν ότι είναι το πιο ικανό μαχητικό πέμπτης γενιάς που βρίσκεται σήμερα σε υπηρεσία οπουδήποτε στον κόσμο.
Παρά τα παραπάνω, η Ινδία, μια χώρα που αντιμετωπίζει τη διπλή απειλή της Κίνας και του Πακιστάν στα σύνορά της, έχει δείξει μέχρι σήμερα σχετικά περιορισμένο ενδιαφέρον για αυτό που πολλοί θεωρούν τα καλύτερα μαχητικά του κόσμου.
Η αμερικανική πρόταση για τα F-35
Ο Donald Trump παρουσίασε ανεπίσημα την πρόταση για τα F-35 στην Ινδία κατά τη συνάντησή του με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι τον Φεβρουάριο του 2025.
«Από φέτος, θα αυξήσουμε τις στρατιωτικές πωλήσεις προς την Ινδία κατά πολλά δισεκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, ανοίγουμε τον δρόμο για να παράσχουμε τελικά στην Ινδία τα stealth μαχητικά F-35», είχε δηλώσει τότε. Τα F-35 παρουσιάστηκαν επίσης στην Aero India 2025 τον ίδιο μήνα, όπου συναντήθηκαν για πρώτη φορά στην πίστα με το ρωσικό Su-57.
Κατά την επίσκεψή του στην Ινδία τον Απρίλιο του 2025, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Vance, φάνηκε να επαναλαμβάνει την προσφορά.
«Φυσικά, θέλουμε να συνεργαστούμε περισσότερο. Θέλουμε να δουλέψουμε περισσότερο μαζί. Και θέλουμε η χώρα σας να αγοράσει περισσότερο από τον στρατιωτικό μας εξοπλισμό, τον οποίο θεωρούμε κορυφαίο στον κόσμο. Τα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35, για παράδειγμα, θα έδιναν στην Ινδική Πολεμική Αεροπορία τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εναέριο χώρο της και να προστατεύσει τον λαό της όπως ποτέ άλλοτε», δήλωσε, διατυπώνοντας μια πιο άμεση έκκληση.
Αν και οι ΗΠΑ δεν υπέβαλαν ποτέ επίσημη προσφορά, η προφορική πρόταση για τα F-35 και η προοπτική απόκτησης ενός υπερσύγχρονου stealth μαχητικού έδειχναν ελκυστικές στα χαρτιά, ιδιαίτερα καθώς η Κίνα διαθέτει δύο αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, τα J-20 και J-35A, ενώ φέρεται να εξάγει το J-35A στο Πακιστάν.
Ωστόσο, η ινδική αμυντική κοινότητα και βετεράνοι της Ινδικής Πολεμικής Αεροπορίας εμφανίστηκαν μη εντυπωσιασμένοι από την πρόταση για τα F-35, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζουν τις σημαντικές δυνατότητες του αεροσκάφους. Η στάση αυτή επαναλήφθηκε πρόσφατα, καθώς έξι F-35 πραγματοποίησαν την πρώτη τους εμφάνιση στην Ινδία, συμμετέχοντας στην άσκηση Tarang Shakti 2026 που φιλοξενείται στο Τζοντπούρ του Ρατζαστάν.
Επτά λόγοι για τους οποίους οι βετεράνοι της IAF αντιτίθενται στα F-35
Πρώτον, Ινδοί αναλυτές και ειδικοί θεωρούν ότι η αγορά ενός ακριβού stealth μαχητικού «από το ράφι» από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα αποτελούσε μειονέκτημα, καθώς δεν θα προσέφερε τίποτα στον ινδικό αμυντικό βιομηχανικό τομέα και θα συνοδευόταν από τεράστιο κόστος.
Κάθε F-35 αναμένεται να κοστίζει από 80 έως 120 εκατομμύρια δολάρια, με ακόμη υψηλότερο κόστος σε όλη τη διάρκεια ζωής του. Ως εκ τούτου, ένας στόλος F-35 θα δημιουργούσε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για την Ινδική Πολεμική Αεροπορία, η οποία θα προτιμούσε να κατευθύνει τους πόρους της σε εγχώρια προγράμματα και πιο ευέλικτες και διαφοροποιημένες αγορές.
Δεύτερον, αναλυτές και βετεράνοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα παραχωρούσαν ποτέ την τεχνολογία τους, γεγονός που θα απέκλειε την εγχώρια παραγωγή. Εκτιμούν ότι η προμήθεια F-35 θα ερχόταν σε αντίθεση με τις πολιτικές «Make in India» και «Aatmanirbhar Bharat».
Ο απόστρατος Air Marshal Anil Khosla, πρώην αντιπρόεδρος του Επιτελείου Αεροπορίας (VCAS), είχε τονίσει νωρίτερα ότι ακόμη και με την έγκριση περιορισμένης μεταφοράς τεχνολογίας και τοπικής παραγωγής, θα παρέμεναν σημαντικές προκλήσεις. Τότε είχε επισημάνει τους κινδύνους που σχετίζονται με την παραγωγή λόγω της σύνθετης παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας του F-35, σημειώνοντας ότι η Lockheed Martin προμηθεύεται εξαρτήματα από πολλές χώρες. Προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε διακοπή ή καθυστέρηση στην παράδοση αυτών των εξαρτημάτων θα μπορούσε να σταματήσει ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής.
Ο Air Marshal Khosla σημείωσε επίσης ότι η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ινδίας από ξένους προμηθευτές θα περιόριζε την πραγματική εγχώρια παραγωγή και ότι η IAF θα δυσκολευόταν να διαχειριστεί τέτοιου είδους διαταραχές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανησυχία αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η παράδοση των μαχητικών Tejas Mk-1A στην Ινδική Πολεμική Αεροπορία έχει καθυστερήσει λόγω καθυστερήσεων στην παράδοση των στροβιλοκινητήρων F404-IN20, επηρεάζοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα της υπηρεσίας.
Τρίτον, υπάρχει ανησυχία ότι η διοχέτευση πόρων στην απόκτηση του F-35 θα επηρέαζε αναπόφευκτα το εγχώριο πρόγραμμα πέμπτης γενιάς Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) της Ινδίας, το οποίο έχει ως στόχο να προσφέρει μια πλατφόρμα πέμπτης γενιάς με προηγμένους αισθητήρες, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και δικτυωμένες δυνατότητες μάχης, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει την εγχώρια αεροδιαστημική βιομηχανία.
Οι ειδικοί έχουν καλέσει την IAF να επικεντρωθεί στα εγχώρια προγράμματά της αντί να εγκλωβιστεί σε έναν ακόμη κύκλο εισαγωγών.
Τέταρτον, αναλυτές έχουν επίσης επισημάνει τις υλικοτεχνικές προκλήσεις και την επιχειρησιακή ασυμβατότητα με τον πολυσύνθετο στόλο της Ινδίας, ο οποίος περιλαμβάνει ρωσικά Su-30MKI, γαλλικά Rafale και Mirage 2000, καθώς και Tejas. Θεωρούν ότι η προσθήκη ενός ακόμη τύπου μαχητικού θα περιέπλεκε περαιτέρω τη συντήρηση, την εκπαίδευση και την υλικοτεχνική υποστήριξη ενός ήδη πολυποίκιλου στόλου.
Πέμπτον, η Ινδία διαθέτει ρωσικής προέλευσης συστήματα S-400, τα οποία στο παρελθόν προκάλεσαν τριβές μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας.
«Μια συμφωνία για F-35A πιθανότατα θα συνοδευόταν από όρους, με κυριότερο την απαίτηση των ΗΠΑ η Ινδία να εγκαταλείψει τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας S-400 υπέρ των αμερικανικών THAAD», είχε δηλώσει νωρίτερα ο βετεράνος της IAF και σχολιαστής Squadron Leader Vijainder K. Thakur.
Οι S-400 είναι βαθιά ενσωματωμένοι στο πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας της Ινδίας και το Νέο Δελχί εξετάζει το ενδεχόμενο μιας επιπλέον παραγγελίας, γεγονός που αναπόφευκτα θα αποτελούσε σημείο αντιπαράθεσης σε οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία.
Έκτον, οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηριστεί ως αναξιόπιστος εταίρος.
«Το να τοποθετήσει κανείς πάρα πολλά αβγά στρατιωτικής αεροπορίας στο αναξιόπιστο αμερικανικό καλάθι θα αποτελέσει επίσης πρόβλημα. Οι Αμερικανοί μπορεί να είναι “πολύ αναξιόπιστοι” όταν πρόκειται για την επιβολή κυρώσεων και το πάγωμα της προμήθειας ανταλλακτικών και της υποστήριξης συντήρησης», είχε γράψει νωρίτερα ο βετεράνος της IAF και αναλυτής αεροπορικών θεμάτων Air Marshal Anil Chopra σε αναλυτικό άρθρο του EurAsian Times.
Η προσθήκη των επανειλημμένων απειλών για κυρώσεις από τις ΗΠΑ και ενός ταχέως μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού περιβάλλοντος περιπλέκει ακόμη περισσότερο την αγορά.
Έβδομον, το F-35 είναι ενσωματωμένο σε δίκτυα που ελέγχονται από τις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων το Operational Data Integrated Network (ODIN), το οποίο μεταδίδει πληροφορίες σε αμερικανικούς διακομιστές. Ινδοί ειδικοί θεωρούν ότι αυτό αποτελεί παραβίαση της επιχειρησιακής ανεξαρτησίας.
Επιπλέον, έχουν προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ επιβάλλουν αυστηρούς επιχειρησιακούς περιορισμούς στα συστήματά τους και θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να περιορίσουν τη χρήση των F-35 σε επιχειρήσεις μάχης, ιδιαίτερα εναντίον του Πακιστάν.
Επικριτές σε όλο τον κόσμο έχουν επίσης υπογραμμίσει ότι μια απρόβλεπτη αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να περιορίσει την ελεύθερη επιχειρησιακή χρήση των F-35 περιορίζοντας την παροχή υλικού και λογισμικού, κάτι που συχνά αποκαλείται «kill switch». Μάλιστα, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χώρες όπως ο Καναδάς και η Πορτογαλία αποφάσισαν να αναζητήσουν εναλλακτική λύση στο αμερικανικό stealth μαχητικό.
Οι στρατηγικές συζητήσεις στην Ινδία δίνουν γενικά προτεραιότητα στην επιτάχυνση της παραγωγής των Tejas, στην προώθηση του AMCA και στην εξερεύνηση επιλογών εγχώριας παραγωγής για πλατφόρμες όπως το Rafale. Εάν τελικά εξεταστεί ένα ξένο μαχητικό πέμπτης γενιάς, πολλοί ειδικοί έχουν εκφράσει προτίμηση στο ρωσικό Su-57, λόγω της μεταφοράς τεχνολογίας, της τοπικής παραγωγής και της διθέσιας έκδοσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών