Το εκρηκτικό κοκτέιλ πληθωρισμού, τα υψηλά επιτόκια και ο φόβος μιας νέας κατάρρευσης…
Επικίνδυνα τις παραμονές της μεγαλύτερης σύγχρονης χρηματοπιστωτικής τραγωδίας θυμίζει φέτος το σκηνικό στις διεθνείς αγορές…
Δεκαοκτώ χρόνια μετά την ιστορική κατάρρευση της Lehman Brothers που βύθισε τον πλανήτη σε βαθιά ύφεση, ένα νέο εκρηκτικό κοκτέιλ απειλεί να πυροδοτήσει έναν δεύτερο παγκόσμιο Αρμαγεδδώνα…
Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια, το κύμα πωλήσεων στα κρατικά ομόλογα και οι τριγμοί γύρω από τη χρηματιστηριακή φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης συνθέτουν μια εύθραυστη πραγματικότητα.
Και καθώς οι διαβεβαιώσεις των ηγετών παύουν να καθησυχάζουν τους επενδυτές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα κλιμακώνεται, οι αγορές στέλνουν ξεκάθαρο σήμα κινδύνου: το 2008 μπορεί να μην επαναληφθεί αυτούσιο, αλλά ο φόβος μιας νέας κατάρρευσης είναι πλέον πιο ορατός από ποτέ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αναλυτή Larry Elliot, τα άσχημα πράγματα συμβαίνουν τον Σεπτέμβριο.
Για κάποιον λόγο, είναι ένας μήνας που έχει γνωρίσει πολλές χρηματοπιστωτικές κρίσεις, ίσως επειδή τα προβλήματα που σιγοβράζουν έρχονται πιο έντονα στο προσκήνιο μόλις τελειώσουν οι καλοκαιρινές διακοπές.
Η Βρετανία εγκατέλειψε τον Κανόνα του Χρυσού τον Σεπτέμβριο του 1931.
Η λίρα εκδιώχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών τον Σεπτέμβριο του 1992. Και πριν από 18 χρόνια, αυτή την εβδομάδα, η κατάρρευση της Lehman Brothers βύθισε την παγκόσμια οικονομία σε βαθιά ύφεση.
Αυτόν τον Σεπτέμβριο, συντρέχουν και πάλι λόγοι ανησυχίας.
Υπάρχουν οι εκρηκτικές τιμές του πετρελαίου, οι οποίες μετακυλίονται σε υψηλότερες τιμές βενζίνης και ντίζελ, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το κόστος διαβίωσης.
Υπάρχει ένα παγκόσμιο κύμα πωλήσεων κρατικών ομολόγων.
Υπάρχει η προειδοποίηση των επικεφαλής εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ότι θα ήταν συνετό να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης του κλάδου τους.
Όλα αυτά μαζί αποτελούν τα συστατικά για έναν ακόμη ταραχώδη Σεπτέμβριο.
Βεβαίως, μπορεί να πρόκειται απλώς για false alarm.
Έχουν περάσει πλέον περισσότεροι από έξι μήνες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμό τους εναντίον του Ιράν και, μέχρι στιγμής, οι επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Hormuz είναι πολύ λιγότερο σοβαρές από ό,τι αναμενόταν την άνοιξη.
Είναι πιθανό ο φόβος που έχει κυριεύσει σήμερα τις αγορές ομολόγων να περάσει γρήγορα, ιδίως αν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν τελειώσουν σύντομα.
Οι συνεχείς διαβεβαιώσεις από τον Donald Trump ότι σύντομα τα πετρελαιοφόρα θα διέρχονται και πάλι ανεμπόδιστα από τα Στενά του Hormuz έχει περιορίσει την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Η ανάπτυξη δεν έχει πληγεί ιδιαίτερα και, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αποτελέσει μέρος αυτής της ιστορίας.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει αντίκτυπο, έστω και με μεγαλύτερη χρονική υστέρηση από ό,τι αναμενόταν αρχικά.
Οι αγορές δεν πιστεύουν πλέον τον Trump όταν λέει ότι μια συμφωνία με το Ιράν είναι έτοιμη να κλείσει.
Ως αποτέλεσμα, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου σε πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι τις τελευταίες εβδομάδες έχει εντείνει τους φόβους για επίμονο πληθωρισμό και για υψηλότερα επιτόκια από τις κεντρικές τράπεζες.
Και παρά το γεγονός ότι οι τιμές του αργού δεν έχουν εκτοξευθεί, το κόστος της βενζίνης και του ντίζελ παραμένει υψηλό, εξαιτίας της έλλειψης δυναμικότητας διύλισης.
Για μήνες, οι τιμές των μετοχών στηρίζονταν στην πεποίθηση ότι δεν υπάρχει ανώτατο όριο στην ανάπτυξη των τεχνολογικών μετοχών, ιδιαίτερα εκείνων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Η θεωρία αυτή δοκιμάζεται πλέον και, από την άποψη της Wall Street, η πρόσφατη παρέμβαση των επικεφαλής εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ήρθε σε εξαιρετικά ακατάλληλη στιγμή.
Αυστηρότερη ρύθμιση
Η απόρριψη από τον Trump της ανάγκης για αυστηρότερη ρύθμιση του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης λέει πολλά.
Αυτό σχετίζεται μόνο εν μέρει με τη μάχη ΗΠΑ-Κίνας για την επικράτηση στον τεχνολογικό πόλεμο.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές φαίνονται πλέον τόσο εύθραυστες όσο οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τον Σεπτέμβριο του 2008 και, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος χρειάζεται να αποτρέψει το ενδεχόμενο να σκάσει η χρηματιστηριακή φούσκα που έχει δημιουργηθεί γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς.
Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ του Σεπτεμβρίου του 2026 και του Σεπτεμβρίου του 2008, αλλά υπάρχουν και διαφορές.
Η κατάρρευση του 2008 ήταν αποτέλεσμα της υπερβολικής έκθεσης των τραπεζών στη χρηματοδότηση της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ.
Οι τράπεζες φαίνεται να είναι πολύ λιγότερο εκτεθειμένες αυτή τη φορά και, παρότι ορισμένες από τις επενδύσεις σε τεχνολογικές μετοχές μπορεί να βασίζονταν σε μη ρεαλιστικές παραδοχές σχετικά με τα μελλοντικά κέρδη, είναι σαφές ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα έχει θετικό μακροπρόθεσμο οικονομικό αντίκτυπο, με τρόπο που οι επενδύσεις στην αγορά κατοικίας πριν από το 2008 δεν είχαν.
Είναι λάθος να θεωρούμε ότι όλες οι φούσκες είναι ίδιες.
Ωστόσο, υπάρχουν διδάγματα που πρέπει να αντλήσουμε από τα γεγονότα του 2008.
Ένα από αυτά είναι ότι, αν μια χρηματοπιστωτική κρίση μετατραπεί σε οικονομική ύφεση, όπως συνέβη πριν από 18 χρόνια, τότε η οικονομική ορθοδοξία πηγαίνει περίπατο.
Δεν θα υπάρχει πλέον λόγος για αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες ούτε για την ανάγκη τα υπουργεία Οικονομικών να περικόψουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Πράγματι, οι πρόσφατες επαναγορές ομολόγων από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, οι οποίες σχεδιάστηκαν για να μειώσουν την ανοδική πίεση στα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, στα δάνεια αυτοκινήτων και στο χρέος από πιστωτικές κάρτες, αποτελούν τόσο ένδειξη του πόσο ανήσυχη είναι η κυβέρνηση Trump για την τρέχουσα κατάσταση των χρηματοπιστωτικών αγορών όσο και μια πρόγευση της πιο δυναμικής παρέμβασης που θα προκαλούσε μια πλήρους κλίμακας χρηματοπιστωτική κρίση.
Ένα ακόμη μεγαλύτερο μάθημα είναι η ανάγκη να ελεγχθεί τι συμβαίνει μετά από μια κατάρρευση. Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι πολλές κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις είτε να αυξήσουν τους φόρους είτε να μειώσουν τις δαπάνες στον προϋπολογισμό τους.
Αυτό θα ήταν αυτοκαταστροφικό, γιατί θα σταματούσε ειδικά τη στρατηγική επανεκβιομηχάνισης της ΕΕ.
Αν όχι τώρα, τότε αργά ή γρήγορα θα υπάρξει άλλη μία χρηματοπιστωτική κρίση.
Οι άνθρωποι ξεχνούν. Εφησυχάζουν. Παραβλέπουν τις πιέσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες έχουν αφεθεί να γίνουν υπερβολικά μεγάλες και ισχυρές.
Επομένως, παρότι τα πρόσφατα γεγονότα μπορεί να ξεπεραστούν χωρίς σοβαρές συνέπειες, θα ήταν επίσης συνετό να προετοιμαζόμαστε για μια ακόμη κατάρρευση τον Σεπτέμβριο.
Για κάθε ενδεχόμενο.
www.bankingnews.gr
Δεκαοκτώ χρόνια μετά την ιστορική κατάρρευση της Lehman Brothers που βύθισε τον πλανήτη σε βαθιά ύφεση, ένα νέο εκρηκτικό κοκτέιλ απειλεί να πυροδοτήσει έναν δεύτερο παγκόσμιο Αρμαγεδδώνα…
Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια, το κύμα πωλήσεων στα κρατικά ομόλογα και οι τριγμοί γύρω από τη χρηματιστηριακή φούσκα της Τεχνητής Νοημοσύνης συνθέτουν μια εύθραυστη πραγματικότητα.
Και καθώς οι διαβεβαιώσεις των ηγετών παύουν να καθησυχάζουν τους επενδυτές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα κλιμακώνεται, οι αγορές στέλνουν ξεκάθαρο σήμα κινδύνου: το 2008 μπορεί να μην επαναληφθεί αυτούσιο, αλλά ο φόβος μιας νέας κατάρρευσης είναι πλέον πιο ορατός από ποτέ.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αναλυτή Larry Elliot, τα άσχημα πράγματα συμβαίνουν τον Σεπτέμβριο.
Για κάποιον λόγο, είναι ένας μήνας που έχει γνωρίσει πολλές χρηματοπιστωτικές κρίσεις, ίσως επειδή τα προβλήματα που σιγοβράζουν έρχονται πιο έντονα στο προσκήνιο μόλις τελειώσουν οι καλοκαιρινές διακοπές.
Η Βρετανία εγκατέλειψε τον Κανόνα του Χρυσού τον Σεπτέμβριο του 1931.
Η λίρα εκδιώχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών τον Σεπτέμβριο του 1992. Και πριν από 18 χρόνια, αυτή την εβδομάδα, η κατάρρευση της Lehman Brothers βύθισε την παγκόσμια οικονομία σε βαθιά ύφεση.
Αυτόν τον Σεπτέμβριο, συντρέχουν και πάλι λόγοι ανησυχίας.
Υπάρχουν οι εκρηκτικές τιμές του πετρελαίου, οι οποίες μετακυλίονται σε υψηλότερες τιμές βενζίνης και ντίζελ, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το κόστος διαβίωσης.
Υπάρχει ένα παγκόσμιο κύμα πωλήσεων κρατικών ομολόγων.
Υπάρχει η προειδοποίηση των επικεφαλής εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ότι θα ήταν συνετό να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης του κλάδου τους.
Όλα αυτά μαζί αποτελούν τα συστατικά για έναν ακόμη ταραχώδη Σεπτέμβριο.
Βεβαίως, μπορεί να πρόκειται απλώς για false alarm.
Έχουν περάσει πλέον περισσότεροι από έξι μήνες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμό τους εναντίον του Ιράν και, μέχρι στιγμής, οι επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Hormuz είναι πολύ λιγότερο σοβαρές από ό,τι αναμενόταν την άνοιξη.
Είναι πιθανό ο φόβος που έχει κυριεύσει σήμερα τις αγορές ομολόγων να περάσει γρήγορα, ιδίως αν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν τελειώσουν σύντομα.
Οι συνεχείς διαβεβαιώσεις από τον Donald Trump ότι σύντομα τα πετρελαιοφόρα θα διέρχονται και πάλι ανεμπόδιστα από τα Στενά του Hormuz έχει περιορίσει την άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου. Η ανάπτυξη δεν έχει πληγεί ιδιαίτερα και, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αποτελέσει μέρος αυτής της ιστορίας.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει αντίκτυπο, έστω και με μεγαλύτερη χρονική υστέρηση από ό,τι αναμενόταν αρχικά.
Οι αγορές δεν πιστεύουν πλέον τον Trump όταν λέει ότι μια συμφωνία με το Ιράν είναι έτοιμη να κλείσει.
Ως αποτέλεσμα, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου σε πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι τις τελευταίες εβδομάδες έχει εντείνει τους φόβους για επίμονο πληθωρισμό και για υψηλότερα επιτόκια από τις κεντρικές τράπεζες.
Και παρά το γεγονός ότι οι τιμές του αργού δεν έχουν εκτοξευθεί, το κόστος της βενζίνης και του ντίζελ παραμένει υψηλό, εξαιτίας της έλλειψης δυναμικότητας διύλισης.
Για μήνες, οι τιμές των μετοχών στηρίζονταν στην πεποίθηση ότι δεν υπάρχει ανώτατο όριο στην ανάπτυξη των τεχνολογικών μετοχών, ιδιαίτερα εκείνων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Η θεωρία αυτή δοκιμάζεται πλέον και, από την άποψη της Wall Street, η πρόσφατη παρέμβαση των επικεφαλής εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης ήρθε σε εξαιρετικά ακατάλληλη στιγμή.
Αυστηρότερη ρύθμιση
Η απόρριψη από τον Trump της ανάγκης για αυστηρότερη ρύθμιση του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης λέει πολλά.
Αυτό σχετίζεται μόνο εν μέρει με τη μάχη ΗΠΑ-Κίνας για την επικράτηση στον τεχνολογικό πόλεμο.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές φαίνονται πλέον τόσο εύθραυστες όσο οποιαδήποτε άλλη στιγμή από τον Σεπτέμβριο του 2008 και, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος χρειάζεται να αποτρέψει το ενδεχόμενο να σκάσει η χρηματιστηριακή φούσκα που έχει δημιουργηθεί γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς.
Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ του Σεπτεμβρίου του 2026 και του Σεπτεμβρίου του 2008, αλλά υπάρχουν και διαφορές.
Η κατάρρευση του 2008 ήταν αποτέλεσμα της υπερβολικής έκθεσης των τραπεζών στη χρηματοδότηση της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ.
Οι τράπεζες φαίνεται να είναι πολύ λιγότερο εκτεθειμένες αυτή τη φορά και, παρότι ορισμένες από τις επενδύσεις σε τεχνολογικές μετοχές μπορεί να βασίζονταν σε μη ρεαλιστικές παραδοχές σχετικά με τα μελλοντικά κέρδη, είναι σαφές ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα έχει θετικό μακροπρόθεσμο οικονομικό αντίκτυπο, με τρόπο που οι επενδύσεις στην αγορά κατοικίας πριν από το 2008 δεν είχαν.
Είναι λάθος να θεωρούμε ότι όλες οι φούσκες είναι ίδιες.
Ωστόσο, υπάρχουν διδάγματα που πρέπει να αντλήσουμε από τα γεγονότα του 2008.
Ένα από αυτά είναι ότι, αν μια χρηματοπιστωτική κρίση μετατραπεί σε οικονομική ύφεση, όπως συνέβη πριν από 18 χρόνια, τότε η οικονομική ορθοδοξία πηγαίνει περίπατο.
Δεν θα υπάρχει πλέον λόγος για αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες ούτε για την ανάγκη τα υπουργεία Οικονομικών να περικόψουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Πράγματι, οι πρόσφατες επαναγορές ομολόγων από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, οι οποίες σχεδιάστηκαν για να μειώσουν την ανοδική πίεση στα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, στα δάνεια αυτοκινήτων και στο χρέος από πιστωτικές κάρτες, αποτελούν τόσο ένδειξη του πόσο ανήσυχη είναι η κυβέρνηση Trump για την τρέχουσα κατάσταση των χρηματοπιστωτικών αγορών όσο και μια πρόγευση της πιο δυναμικής παρέμβασης που θα προκαλούσε μια πλήρους κλίμακας χρηματοπιστωτική κρίση.
Ένα ακόμη μεγαλύτερο μάθημα είναι η ανάγκη να ελεγχθεί τι συμβαίνει μετά από μια κατάρρευση. Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι πολλές κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις είτε να αυξήσουν τους φόρους είτε να μειώσουν τις δαπάνες στον προϋπολογισμό τους.
Αυτό θα ήταν αυτοκαταστροφικό, γιατί θα σταματούσε ειδικά τη στρατηγική επανεκβιομηχάνισης της ΕΕ.
Αν όχι τώρα, τότε αργά ή γρήγορα θα υπάρξει άλλη μία χρηματοπιστωτική κρίση.
Οι άνθρωποι ξεχνούν. Εφησυχάζουν. Παραβλέπουν τις πιέσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες έχουν αφεθεί να γίνουν υπερβολικά μεγάλες και ισχυρές.
Επομένως, παρότι τα πρόσφατα γεγονότα μπορεί να ξεπεραστούν χωρίς σοβαρές συνέπειες, θα ήταν επίσης συνετό να προετοιμαζόμαστε για μια ακόμη κατάρρευση τον Σεπτέμβριο.
Για κάθε ενδεχόμενο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών