O κινεζικός στρατός έστειλε ισχυρό μήνυμα σε ΗΠΑ και ΝΑΤΟ - Χρησιμοποίησε μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να απομακρύνει το ολλανδικό πλοίο από ύδατα που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην κυριαρχία του
Απρόσμενο αλλά και πάρα πολύ επικίνδυνο επεισόδιο σημειώθηκε στη Νότια Σινική Θάλασσα ανάμεσα στο κινεζικό πολεμικό ναυτικό και την Ολλανδία και κατ' επέκταση τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Η ολλανδική φρεγάτα HNLMS De Ruyter, εισήλθε σε περιοχή κοντά στα διαφιλονικούμενα νησιά Paracel, στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ο κινεζικός στρατός χρησιμοποίησε μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να την απομακρύνει από ύδατα που το Πεκίνο θεωρεί ότι εμπίπτουν στην κυριαρχία του.
Η αντίδραση της Κίνας ήταν άμεση και αυστηρή.
Ο εκπρόσωπος του κινεζικού στρατού Zhai Shichen κατηγόρησε την ολλανδική πλευρά ότι παραβίασε την «εδαφική κυριαρχία της Κίνας» και υπονόμευσε την ασφάλεια στη θάλασσα και στον αέρα.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι το ολλανδικό πολεμικό πλοίο πραγματοποίησε παράνομες πτήσεις ελικοπτέρου και εισήλθε σε κινεζικό εναέριο χώρο.
Η δήλωση του Zhai Shichen ήταν σαφής: τέτοιες ενέργειες, όπως είπε, «υπονομεύουν σοβαρά την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Νότια Σινική Θάλασσα» και μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις και λάθος υπολογισμούς.
Η Κίνα ζήτησε από την Ολλανδία να σταματήσει αμέσως τις «παραβατικές και προκλητικές ενέργειες», τονίζοντας ότι ο κινεζικός στρατός θα βρίσκεται σε υψηλή ετοιμότητα για να προστατεύσει την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής.
Η Ολλανδία απέρριψε την κινεζική εκδοχή.
Η εκπρόσωπος του ολλανδικού ναυτικού Marinka Hiraldo Vos-van Kooten δήλωσε πως η φρεγάτα «δεν βρισκόταν σε χωρικά ύδατα» και ότι επιχειρούσε «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».
Όμως η ουσία της υπόθεσης δεν εξαντλείται στο νομικό επιχείρημα.
Διότι κάθε φορά που η Δύση επικαλείται το διεθνές δίκαιο στη Νότια Σινική Θάλασσα, αποσιωπά το πολιτικό και στρατιωτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο το επικαλείται.
Μια ευρωπαϊκή φρεγάτα στην άλλη άκρη του κόσμου
Η HNLMS De Ruyter δεν βρέθηκε τυχαία στην περιοχή.
Η ολλανδική φρεγάτα συμμετέχει στην πεντάμηνη αποστολή Pacific Archer στον Ινδο-Ειρηνικό, με επίσημο στόχο την προώθηση της «ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» και την ενίσχυση των σχέσεων με συμμάχους και εταίρους.
Σύμφωνα με το USNI News, η φρεγάτα είχε προηγουμένως σταθμεύσει στη Μανίλα για επίσκεψη και δραστηριότητες με το Πολεμικό Ναυτικό των Φιλιππίνων, ενώ αναμένεται να συμμετάσχει και στις ασκήσεις Rim of the Pacific γύρω από τη Χαβάη.
Αυτό το πλαίσιο είναι κρίσιμο.
Η Ολλανδία δεν ενεργεί ως ουδέτερος παρατηρητής. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δυτικό πλέγμα στρατιωτικών αποστολών, ασκήσεων, επισκέψεων και συμβολικών διελεύσεων που έχουν σαφή αποδέκτη: την Κίνα.
Η ρητορική περί «ελευθερίας ναυσιπλοΐας» ακούγεται θετική και αθώα.
Κανείς δεν μπορεί θεωρητικά να διαφωνήσει με την ασφαλή και ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων.
Όμως εδώ δεν μιλάμε για εμπορικά πλοία.
Μιλάμε για πολεμικά πλοία. Και μάλιστα για πολεμικά πλοία δυτικών χωρών που επιχειρούν συστηματικά κοντά σε ευαίσθητες περιοχές, σε θαλάσσιες ζώνες όπου υπάρχουν ιστορικές, νομικές και στρατηγικές διεκδικήσεις.
Η Κίνα αντιλαμβάνεται αυτές τις κινήσεις όχι ως ουδέτερη εφαρμογή κανόνων, αλλά ως στρατιωτική πίεση.
Και δύσκολα μπορεί κανείς να την κατηγορήσει ότι δεν έχει λόγο να ανησυχεί.
Η Δύση μεταφέρει την αντιπαράθεση στην κινεζική περιφέρεια
Η Νότια Σινική Θάλασσα είναι ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
Η στρατηγική της αξία είναι τεράστια: εμπόριο, ενέργεια, στρατιωτική κινητικότητα, πρόσβαση στον Ειρηνικό και στον Ινδικό Ωκεανό.
Για την Κίνα, η περιοχή αυτή δεν είναι μακρινό θέατρο επιχειρήσεων.
Είναι άμεσος ζωτικός χώρος ασφάλειας.
Αντιθέτως, για την Ολλανδία, όπως και για άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, η παρουσία εκεί είναι πολιτική επιλογή.
Δεν πρόκειται για άμεση άμυνα των ολλανδικών συνόρων.
Δεν πρόκειται για προστασία ολλανδικής επικράτειας.
Πρόκειται για συμμετοχή σε μια ευρύτερη δυτική προσπάθεια να περιοριστεί η κινεζική επιρροή στον Ινδο-Ειρηνικό.
Η Δύση επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή την πολιτική ως υπεράσπιση της «διεθνούς τάξης».
Όμως η Κίνα βλέπει κάτι διαφορετικό: μια προσπάθεια στρατιωτικής περικύκλωσης, όπου οι ΗΠΑ, ευρωπαϊκές χώρες και περιφερειακοί σύμμαχοι αυξάνουν συνεχώς τη ναυτική τους παρουσία κοντά σε κινεζικά συμφέροντα.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο παράδοξο.
Οι δυτικές χώρες λένε ότι θέλουν να αποτρέψουν την ένταση, αλλά στέλνουν πολεμικά πλοία σε περιοχές υψηλής ευαισθησίας.
Λένε ότι υπερασπίζονται τη σταθερότητα, αλλά οργανώνουν ασκήσεις και αποστολές που προκαλούν αναπόφευκτα κινεζικές αντιδράσεις.
Λένε ότι στηρίζουν το διεθνές δίκαιο, αλλά το χρησιμοποιούν επιλεκτικά ως εργαλείο πίεσης.
Η Κίνα, από την πλευρά της, απαντά ότι δεν μπορεί να παρακολουθεί παθητικά αυτή την αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία στη γειτονιά της.
Τα νησιά Paracel και η ιστορική μνήμη της Κίνας
Τα νησιά Paracel βρίσκονται στο επίκεντρο μακρόχρονων εδαφικών διεκδικήσεων.
Η Κίνα τα ελέγχει μετά από σύντομη αλλά έντονη ναυτική σύγκρουση με το Βιετνάμ τη δεκαετία του 1970.
Έκτοτε, η περιοχή παραμένει πεδίο ανταγωνιστικών διεκδικήσεων, όχι μόνο ανάμεσα στην Κίνα και το Βιετνάμ, αλλά και στο ευρύτερο πλαίσιο των διεκδικήσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Η Δύση παρουσιάζει συχνά την κινεζική στάση ως επιθετική επέκταση.
Όμως από την κινεζική οπτική, πρόκειται για αποκατάσταση και προστασία ιστορικών δικαιωμάτων σε μια περιοχή όπου ξένες δυνάμεις είχαν για δεκαετίες ισχυρή επιρροή.
Η Κίνα δεν βλέπει τη Νότια Σινική Θάλασσα ως αφηρημένο διεθνές πεδίο.
Τη βλέπει μέσα από το πρίσμα της ιστορικής της εμπειρίας: ξένη πίεση, αποικιοκρατική επέμβαση, απώλεια ελέγχου σε κρίσιμες ζώνες και προσπάθεια εξωτερικών δυνάμεων να καθορίσουν τους κανόνες γύρω από την κινεζική περιφέρεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλες χώρες της περιοχής δεν έχουν δικαιώματα ή ανησυχίες.
Σημαίνει όμως ότι η δυτική ανάγνωση, η οποία παρουσιάζει την Κίνα ως μοναδική πηγή αστάθειας, είναι μονομερής και πολιτικά βολική.
Zhai Shichen
Η επιλεκτική ευαισθησία της Ευρώπης
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ολλανδία, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εμφανίζεται όλο και πιο δραστήρια σε μια περιοχή όπου δεν έχει άμεση γεωγραφική σχέση.
Αυτό γεννά ένα σοβαρό ερώτημα: γιατί η Ευρώπη εμπλέκεται στρατιωτικά σε θαλάσσιες ζώνες της Ασίας, αντί να λειτουργεί ως δύναμη αποκλιμάκωσης και διαλόγου;
Η απάντηση βρίσκεται στη σταδιακή ευθυγράμμιση της ευρωπαϊκής πολιτικής με την αμερικανική στρατηγική ανάσχεσης της Κίνας.
Η Ολλανδία δεν ενεργεί στο κενό.
Ακολουθεί μια γενικότερη δυτική γραμμή που αντιμετωπίζει την άνοδο της Κίνας ως απειλή για την παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Όμως η ίδια η έννοια της «απειλής» είναι πολιτικά φορτισμένη.
Για τη Δύση, η κινεζική άνοδος θεωρείται πρόβλημα όχι επειδή η Κίνα παρεμβαίνει στις ακτές της Ευρώπης, αλλά επειδή αμφισβητεί την παλιά δυτική μονοκρατορία στις παγκόσμιες θάλασσες, στο εμπόριο, στην τεχνολογία και στους διεθνείς θεσμούς.
Η Κίνα δεν είναι πλέον αδύναμος παίκτης που αποδέχεται παθητικά τους κανόνες που γράφουν άλλοι.
Είναι μεγάλη δύναμη που απαιτεί λόγο στη διαμόρφωση της περιφερειακής και παγκόσμιας τάξης.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί την ένταση.
Η Δύση δυσκολεύεται να αποδεχθεί ότι ο κόσμος έχει αλλάξει.
Η «ελευθερία ναυσιπλοΐας» ως γεωπολιτικό εργαλείο
Ο όρος «ελευθερία ναυσιπλοΐας» χρησιμοποιείται από τις δυτικές κυβερνήσεις ως ηθικό και νομικό επιχείρημα.
Όμως όταν εφαρμόζεται μέσω πολεμικών πλοίων, σε περιοχές όπου υπάρχουν ανοιχτές εδαφικές διαφορές, αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο.
Δεν είναι πλέον απλώς αρχή. Είναι επίδειξη ισχύος.
Η Ολλανδία υποστηρίζει ότι η HNLMS De Ruyter δεν εισήλθε σε χωρικά ύδατα και ότι κινήθηκε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η Κίνα υποστηρίζει ότι παραβιάστηκε η κυριαρχία της και ότι υπήρξαν παράνομες πτήσεις ελικοπτέρου σε κινεζικό εναέριο χώρο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αλήθεια συχνά εξαρτάται από το ποιο νομικό πλαίσιο αναγνωρίζει κάθε πλευρά και ποια ερμηνεία δίνει στις θαλάσσιες ζώνες.
Όμως ακόμη κι αν δεχθεί κανείς ότι η ολλανδική πλευρά θεωρούσε νόμιμη την παρουσία της, το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο: αύξηση της έντασης με την Κίνα.
Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Ολλανδία είχε νομικό επιχείρημα.
Το ερώτημα είναι γιατί επέλεξε να το δοκιμάσει με πολεμικό πλοίο κοντά σε μια περιοχή που το Πεκίνο θεωρεί στρατηγικά ευαίσθητη.
Η απάντηση είναι απλή: επειδή η αποστολή δεν ήταν μόνο νομική. Ήταν πολιτική.
Η Κίνα στέλνει μήνυμα αποτροπής
Η χρήση μέσων ηλεκτρονικού πολέμου από την Κίνα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδόθηκαν, δείχνει ότι το Πεκίνο επιλέγει να απαντήσει με τρόπο που αποφεύγει την άμεση στρατιωτική σύγκρουση, αλλά ταυτόχρονα καθιστά σαφές ότι δεν θα επιτρέψει ανεμπόδιστες δυτικές στρατιωτικές κινήσεις σε περιοχές που θεωρεί κρίσιμες.
Αυτό είναι μήνυμα αποτροπής.
Η Κίνα δεν χρειάζεται να επιδιώξει σύγκρουση για να δείξει ότι έχει δυνατότητες.
Αρκεί να καταστήσει σαφές ότι κάθε ξένη στρατιωτική παρουσία θα αντιμετωπίζεται, θα παρακολουθείται και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, θα περιορίζεται.
Η κινεζική στάση εδώ μπορεί να διαβαστεί ως προειδοποίηση προς την Ολλανδία, αλλά και προς τις υπόλοιπες δυτικές δυνάμεις: η Νότια Σινική Θάλασσα δεν είναι πεδίο χωρίς κόστος.
Όποιος μεταφέρει στρατιωτικά μέσα στην περιοχή πρέπει να γνωρίζει ότι η Κίνα θα αντιδρά.
Από την οπτική του Πεκίνου, αυτή η αντίδραση δεν είναι επιθετικότητα. Είναι άμυνα κυριαρχίας.
Η Δύση θέλει κανόνες μόνο όταν τη συμφέρουν
Η συζήτηση για τη Νότια Σινική Θάλασσα αποκαλύπτει και μια βαθύτερη υποκρισία της Δύσης.
Οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές χώρες επικαλούνται διαρκώς το διεθνές δίκαιο όταν αυτό περιορίζει την Κίνα.
Όμως σε άλλα μέτωπα, όταν οι ίδιες ή οι σύμμαχοί τους παραβιάζουν την κυριαρχία τρίτων, οι αρχές γίνονται ξαφνικά πιο «ευέλικτες».
Η Κίνα βλέπει αυτή τη διπλή μέτρηση.
Και δεν είναι η μόνη. Πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου αντιλαμβάνονται ότι η λεγόμενη «διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες» συχνά σημαίνει κανόνες που γράφονται από τη Δύση, ερμηνεύονται από τη Δύση και εφαρμόζονται επιλεκτικά εναντίον όσων αμφισβητούν τη δυτική κυριαρχία.
Στη Νότια Σινική Θάλασσα, η Δύση εμφανίζεται ως υπερασπιστής του δικαίου.
Όμως η στρατιωτική της παρουσία δείχνει ότι ο πραγματικός στόχος είναι η ανάσχεση της Κίνας.
Η Κίνα, με τη σειρά της, επιδιώκει να δείξει ότι δεν είναι πλέον η χώρα που μπορεί να πιεστεί, να περικυκλωθεί ή να εκφοβιστεί χωρίς απάντηση.
Οι κίνδυνοι ενός λάθους υπολογισμού
Η δήλωση του Zhai Shichen ότι τέτοιες ενέργειες μπορούν να οδηγήσουν σε παρεξήγηση και λάθος υπολογισμό πρέπει να ληφθεί σοβαρά.
Η Νότια Σινική Θάλασσα είναι γεμάτη από πολεμικά πλοία, αεροσκάφη, drones, ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ανταγωνιστικές στρατηγικές.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένα λάθος σήμα, μια λανθασμένη εκτίμηση, μια επιθετική πτήση ελικοπτέρου ή μια παρερμηνεία κινήσεων μπορεί να οδηγήσει σε κρίση μεγαλύτερη από αυτή που επιδίωκαν αρχικά οι εμπλεκόμενοι.
Η ευθύνη εδώ βαραίνει ιδιαίτερα τις εξωτερικές δυνάμεις που μεταφέρουν στρατιωτική πίεση στην περιοχή.
Η Κίνα βρίσκεται στη γειτονιά της.
Η Ολλανδία όχι.
Αυτό δεν ακυρώνει τις νομικές θέσεις της Ολλανδίας, αλλά θέτει το πολιτικό ερώτημα της σκοπιμότητας.
Η ειρήνη και η σταθερότητα δεν εξυπηρετούνται με συνεχείς στρατιωτικές διελεύσεις και δοκιμές αντοχής.
Εξυπηρετούνται με διάλογο, αποφυγή προκλήσεων και σεβασμό στις πραγματικές ανησυχίες ασφαλείας όλων των πλευρών.
Η Κίνα δεν θα δεχθεί να γίνει θεατής στη δική της περιοχή
Το περιστατικό με την HNLMS De Ruyter δείχνει ότι η σύγκρουση στη Νότια Σινική Θάλασσα δεν αφορά μόνο νησιά, υφάλους ή θαλάσσιες ζώνες.
Αφορά τη νέα παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Η Δύση επιχειρεί να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στις θάλασσες και να περιορίσει την κινεζική άνοδο.
Η Κίνα απαντά ότι δεν θα δεχθεί να αντιμετωπίζεται ως παθητικός παρατηρητής στην ίδια της την περιφέρεια.
Η Ολλανδία, συμμετέχοντας σε αποστολές στον Ινδο-Ειρηνικό, εντάσσεται αντικειμενικά σε αυτή τη στρατηγική αντιπαράθεση.
Το Πεκίνο στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η Νότια Σινική Θάλασσα δεν είναι χώρος για δυτικές επιδείξεις ισχύος χωρίς συνέπειες.
Όσοι επικαλούνται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας οφείλουν να εξηγήσουν γιατί αυτή πρέπει να προωθείται με πολεμικά πλοία κοντά σε περιοχές υψηλής έντασης.
Η Κίνα δεν ζητά από τη Δύση να εξαφανιστεί από το διεθνές σύστημα.
Ζητά να γίνει σεβαστό ότι η εποχή της μονομερούς δυτικής επιβολής έχει τελειώσει.
Και στη Νότια Σινική Θάλασσα, αυτό το μήνυμα γίνεται όλο και πιο καθαρό: η σταθερότητα δεν θα προκύψει από την πίεση προς το Πεκίνο, αλλά από την αναγνώριση ότι η Κίνα είναι κεντρικός παράγοντας της ασιατικής και παγκόσμιας ασφάλειας.
Η Ολλανδία μπορεί να επιμένει ότι κινήθηκε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Όμως η πολιτική πραγματικότητα είναι διαφορετική: όταν μια ευρωπαϊκή φρεγάτα επιχειρεί κοντά σε διαφιλονικούμενα νερά που η Κίνα θεωρεί κρίσιμα, το μήνυμα δεν είναι ουδέτερο.
Είναι στρατηγικό.
Και η Κίνα απάντησε ακριβώς σε αυτό το μήνυμα.
www.bankingnews.gr
Η ολλανδική φρεγάτα HNLMS De Ruyter, εισήλθε σε περιοχή κοντά στα διαφιλονικούμενα νησιά Paracel, στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ο κινεζικός στρατός χρησιμοποίησε μέσα ηλεκτρονικού πολέμου για να την απομακρύνει από ύδατα που το Πεκίνο θεωρεί ότι εμπίπτουν στην κυριαρχία του.
Η αντίδραση της Κίνας ήταν άμεση και αυστηρή.
Ο εκπρόσωπος του κινεζικού στρατού Zhai Shichen κατηγόρησε την ολλανδική πλευρά ότι παραβίασε την «εδαφική κυριαρχία της Κίνας» και υπονόμευσε την ασφάλεια στη θάλασσα και στον αέρα.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι το ολλανδικό πολεμικό πλοίο πραγματοποίησε παράνομες πτήσεις ελικοπτέρου και εισήλθε σε κινεζικό εναέριο χώρο.
Η δήλωση του Zhai Shichen ήταν σαφής: τέτοιες ενέργειες, όπως είπε, «υπονομεύουν σοβαρά την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Νότια Σινική Θάλασσα» και μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις και λάθος υπολογισμούς.
Η Κίνα ζήτησε από την Ολλανδία να σταματήσει αμέσως τις «παραβατικές και προκλητικές ενέργειες», τονίζοντας ότι ο κινεζικός στρατός θα βρίσκεται σε υψηλή ετοιμότητα για να προστατεύσει την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής.
Η Ολλανδία απέρριψε την κινεζική εκδοχή.
Η εκπρόσωπος του ολλανδικού ναυτικού Marinka Hiraldo Vos-van Kooten δήλωσε πως η φρεγάτα «δεν βρισκόταν σε χωρικά ύδατα» και ότι επιχειρούσε «σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».
Όμως η ουσία της υπόθεσης δεν εξαντλείται στο νομικό επιχείρημα.
Διότι κάθε φορά που η Δύση επικαλείται το διεθνές δίκαιο στη Νότια Σινική Θάλασσα, αποσιωπά το πολιτικό και στρατιωτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο το επικαλείται.
Μια ευρωπαϊκή φρεγάτα στην άλλη άκρη του κόσμου
Η HNLMS De Ruyter δεν βρέθηκε τυχαία στην περιοχή.
Η ολλανδική φρεγάτα συμμετέχει στην πεντάμηνη αποστολή Pacific Archer στον Ινδο-Ειρηνικό, με επίσημο στόχο την προώθηση της «ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» και την ενίσχυση των σχέσεων με συμμάχους και εταίρους.
Σύμφωνα με το USNI News, η φρεγάτα είχε προηγουμένως σταθμεύσει στη Μανίλα για επίσκεψη και δραστηριότητες με το Πολεμικό Ναυτικό των Φιλιππίνων, ενώ αναμένεται να συμμετάσχει και στις ασκήσεις Rim of the Pacific γύρω από τη Χαβάη.
Αυτό το πλαίσιο είναι κρίσιμο.
Η Ολλανδία δεν ενεργεί ως ουδέτερος παρατηρητής. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δυτικό πλέγμα στρατιωτικών αποστολών, ασκήσεων, επισκέψεων και συμβολικών διελεύσεων που έχουν σαφή αποδέκτη: την Κίνα.
Η ρητορική περί «ελευθερίας ναυσιπλοΐας» ακούγεται θετική και αθώα.
Κανείς δεν μπορεί θεωρητικά να διαφωνήσει με την ασφαλή και ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων.
Όμως εδώ δεν μιλάμε για εμπορικά πλοία.
Μιλάμε για πολεμικά πλοία. Και μάλιστα για πολεμικά πλοία δυτικών χωρών που επιχειρούν συστηματικά κοντά σε ευαίσθητες περιοχές, σε θαλάσσιες ζώνες όπου υπάρχουν ιστορικές, νομικές και στρατηγικές διεκδικήσεις.
Η Κίνα αντιλαμβάνεται αυτές τις κινήσεις όχι ως ουδέτερη εφαρμογή κανόνων, αλλά ως στρατιωτική πίεση.
Και δύσκολα μπορεί κανείς να την κατηγορήσει ότι δεν έχει λόγο να ανησυχεί.
Η Δύση μεταφέρει την αντιπαράθεση στην κινεζική περιφέρεια
Η Νότια Σινική Θάλασσα είναι ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.
Η στρατηγική της αξία είναι τεράστια: εμπόριο, ενέργεια, στρατιωτική κινητικότητα, πρόσβαση στον Ειρηνικό και στον Ινδικό Ωκεανό.
Για την Κίνα, η περιοχή αυτή δεν είναι μακρινό θέατρο επιχειρήσεων.
Είναι άμεσος ζωτικός χώρος ασφάλειας.
Αντιθέτως, για την Ολλανδία, όπως και για άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, η παρουσία εκεί είναι πολιτική επιλογή.
Δεν πρόκειται για άμεση άμυνα των ολλανδικών συνόρων.
Δεν πρόκειται για προστασία ολλανδικής επικράτειας.
Πρόκειται για συμμετοχή σε μια ευρύτερη δυτική προσπάθεια να περιοριστεί η κινεζική επιρροή στον Ινδο-Ειρηνικό.
Η Δύση επιχειρεί να παρουσιάσει αυτή την πολιτική ως υπεράσπιση της «διεθνούς τάξης».
Όμως η Κίνα βλέπει κάτι διαφορετικό: μια προσπάθεια στρατιωτικής περικύκλωσης, όπου οι ΗΠΑ, ευρωπαϊκές χώρες και περιφερειακοί σύμμαχοι αυξάνουν συνεχώς τη ναυτική τους παρουσία κοντά σε κινεζικά συμφέροντα.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο παράδοξο.
Οι δυτικές χώρες λένε ότι θέλουν να αποτρέψουν την ένταση, αλλά στέλνουν πολεμικά πλοία σε περιοχές υψηλής ευαισθησίας.
Λένε ότι υπερασπίζονται τη σταθερότητα, αλλά οργανώνουν ασκήσεις και αποστολές που προκαλούν αναπόφευκτα κινεζικές αντιδράσεις.
Λένε ότι στηρίζουν το διεθνές δίκαιο, αλλά το χρησιμοποιούν επιλεκτικά ως εργαλείο πίεσης.
Η Κίνα, από την πλευρά της, απαντά ότι δεν μπορεί να παρακολουθεί παθητικά αυτή την αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία στη γειτονιά της.
Τα νησιά Paracel και η ιστορική μνήμη της Κίνας
Τα νησιά Paracel βρίσκονται στο επίκεντρο μακρόχρονων εδαφικών διεκδικήσεων.
Η Κίνα τα ελέγχει μετά από σύντομη αλλά έντονη ναυτική σύγκρουση με το Βιετνάμ τη δεκαετία του 1970.
Έκτοτε, η περιοχή παραμένει πεδίο ανταγωνιστικών διεκδικήσεων, όχι μόνο ανάμεσα στην Κίνα και το Βιετνάμ, αλλά και στο ευρύτερο πλαίσιο των διεκδικήσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Η Δύση παρουσιάζει συχνά την κινεζική στάση ως επιθετική επέκταση.
Όμως από την κινεζική οπτική, πρόκειται για αποκατάσταση και προστασία ιστορικών δικαιωμάτων σε μια περιοχή όπου ξένες δυνάμεις είχαν για δεκαετίες ισχυρή επιρροή.
Η Κίνα δεν βλέπει τη Νότια Σινική Θάλασσα ως αφηρημένο διεθνές πεδίο.
Τη βλέπει μέσα από το πρίσμα της ιστορικής της εμπειρίας: ξένη πίεση, αποικιοκρατική επέμβαση, απώλεια ελέγχου σε κρίσιμες ζώνες και προσπάθεια εξωτερικών δυνάμεων να καθορίσουν τους κανόνες γύρω από την κινεζική περιφέρεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλες χώρες της περιοχής δεν έχουν δικαιώματα ή ανησυχίες.
Σημαίνει όμως ότι η δυτική ανάγνωση, η οποία παρουσιάζει την Κίνα ως μοναδική πηγή αστάθειας, είναι μονομερής και πολιτικά βολική.
Zhai Shichen
Η επιλεκτική ευαισθησία της Ευρώπης
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ολλανδία, όπως και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εμφανίζεται όλο και πιο δραστήρια σε μια περιοχή όπου δεν έχει άμεση γεωγραφική σχέση.
Αυτό γεννά ένα σοβαρό ερώτημα: γιατί η Ευρώπη εμπλέκεται στρατιωτικά σε θαλάσσιες ζώνες της Ασίας, αντί να λειτουργεί ως δύναμη αποκλιμάκωσης και διαλόγου;
Η απάντηση βρίσκεται στη σταδιακή ευθυγράμμιση της ευρωπαϊκής πολιτικής με την αμερικανική στρατηγική ανάσχεσης της Κίνας.
Η Ολλανδία δεν ενεργεί στο κενό.
Ακολουθεί μια γενικότερη δυτική γραμμή που αντιμετωπίζει την άνοδο της Κίνας ως απειλή για την παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Όμως η ίδια η έννοια της «απειλής» είναι πολιτικά φορτισμένη.
Για τη Δύση, η κινεζική άνοδος θεωρείται πρόβλημα όχι επειδή η Κίνα παρεμβαίνει στις ακτές της Ευρώπης, αλλά επειδή αμφισβητεί την παλιά δυτική μονοκρατορία στις παγκόσμιες θάλασσες, στο εμπόριο, στην τεχνολογία και στους διεθνείς θεσμούς.
Η Κίνα δεν είναι πλέον αδύναμος παίκτης που αποδέχεται παθητικά τους κανόνες που γράφουν άλλοι.
Είναι μεγάλη δύναμη που απαιτεί λόγο στη διαμόρφωση της περιφερειακής και παγκόσμιας τάξης.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί την ένταση.
Η Δύση δυσκολεύεται να αποδεχθεί ότι ο κόσμος έχει αλλάξει.
Η «ελευθερία ναυσιπλοΐας» ως γεωπολιτικό εργαλείο
Ο όρος «ελευθερία ναυσιπλοΐας» χρησιμοποιείται από τις δυτικές κυβερνήσεις ως ηθικό και νομικό επιχείρημα.
Όμως όταν εφαρμόζεται μέσω πολεμικών πλοίων, σε περιοχές όπου υπάρχουν ανοιχτές εδαφικές διαφορές, αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο.
Δεν είναι πλέον απλώς αρχή. Είναι επίδειξη ισχύος.
Η Ολλανδία υποστηρίζει ότι η HNLMS De Ruyter δεν εισήλθε σε χωρικά ύδατα και ότι κινήθηκε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η Κίνα υποστηρίζει ότι παραβιάστηκε η κυριαρχία της και ότι υπήρξαν παράνομες πτήσεις ελικοπτέρου σε κινεζικό εναέριο χώρο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αλήθεια συχνά εξαρτάται από το ποιο νομικό πλαίσιο αναγνωρίζει κάθε πλευρά και ποια ερμηνεία δίνει στις θαλάσσιες ζώνες.
Όμως ακόμη κι αν δεχθεί κανείς ότι η ολλανδική πλευρά θεωρούσε νόμιμη την παρουσία της, το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο: αύξηση της έντασης με την Κίνα.
Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Ολλανδία είχε νομικό επιχείρημα.
Το ερώτημα είναι γιατί επέλεξε να το δοκιμάσει με πολεμικό πλοίο κοντά σε μια περιοχή που το Πεκίνο θεωρεί στρατηγικά ευαίσθητη.
Η απάντηση είναι απλή: επειδή η αποστολή δεν ήταν μόνο νομική. Ήταν πολιτική.
Η Κίνα στέλνει μήνυμα αποτροπής
Η χρήση μέσων ηλεκτρονικού πολέμου από την Κίνα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδόθηκαν, δείχνει ότι το Πεκίνο επιλέγει να απαντήσει με τρόπο που αποφεύγει την άμεση στρατιωτική σύγκρουση, αλλά ταυτόχρονα καθιστά σαφές ότι δεν θα επιτρέψει ανεμπόδιστες δυτικές στρατιωτικές κινήσεις σε περιοχές που θεωρεί κρίσιμες.
Αυτό είναι μήνυμα αποτροπής.
Η Κίνα δεν χρειάζεται να επιδιώξει σύγκρουση για να δείξει ότι έχει δυνατότητες.
Αρκεί να καταστήσει σαφές ότι κάθε ξένη στρατιωτική παρουσία θα αντιμετωπίζεται, θα παρακολουθείται και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, θα περιορίζεται.
Η κινεζική στάση εδώ μπορεί να διαβαστεί ως προειδοποίηση προς την Ολλανδία, αλλά και προς τις υπόλοιπες δυτικές δυνάμεις: η Νότια Σινική Θάλασσα δεν είναι πεδίο χωρίς κόστος.
Όποιος μεταφέρει στρατιωτικά μέσα στην περιοχή πρέπει να γνωρίζει ότι η Κίνα θα αντιδρά.
Από την οπτική του Πεκίνου, αυτή η αντίδραση δεν είναι επιθετικότητα. Είναι άμυνα κυριαρχίας.
Η Δύση θέλει κανόνες μόνο όταν τη συμφέρουν
Η συζήτηση για τη Νότια Σινική Θάλασσα αποκαλύπτει και μια βαθύτερη υποκρισία της Δύσης.
Οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές χώρες επικαλούνται διαρκώς το διεθνές δίκαιο όταν αυτό περιορίζει την Κίνα.
Όμως σε άλλα μέτωπα, όταν οι ίδιες ή οι σύμμαχοί τους παραβιάζουν την κυριαρχία τρίτων, οι αρχές γίνονται ξαφνικά πιο «ευέλικτες».
Η Κίνα βλέπει αυτή τη διπλή μέτρηση.
Και δεν είναι η μόνη. Πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου αντιλαμβάνονται ότι η λεγόμενη «διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες» συχνά σημαίνει κανόνες που γράφονται από τη Δύση, ερμηνεύονται από τη Δύση και εφαρμόζονται επιλεκτικά εναντίον όσων αμφισβητούν τη δυτική κυριαρχία.
Στη Νότια Σινική Θάλασσα, η Δύση εμφανίζεται ως υπερασπιστής του δικαίου.
Όμως η στρατιωτική της παρουσία δείχνει ότι ο πραγματικός στόχος είναι η ανάσχεση της Κίνας.
Η Κίνα, με τη σειρά της, επιδιώκει να δείξει ότι δεν είναι πλέον η χώρα που μπορεί να πιεστεί, να περικυκλωθεί ή να εκφοβιστεί χωρίς απάντηση.
Οι κίνδυνοι ενός λάθους υπολογισμού
Η δήλωση του Zhai Shichen ότι τέτοιες ενέργειες μπορούν να οδηγήσουν σε παρεξήγηση και λάθος υπολογισμό πρέπει να ληφθεί σοβαρά.
Η Νότια Σινική Θάλασσα είναι γεμάτη από πολεμικά πλοία, αεροσκάφη, drones, ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ανταγωνιστικές στρατηγικές.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένα λάθος σήμα, μια λανθασμένη εκτίμηση, μια επιθετική πτήση ελικοπτέρου ή μια παρερμηνεία κινήσεων μπορεί να οδηγήσει σε κρίση μεγαλύτερη από αυτή που επιδίωκαν αρχικά οι εμπλεκόμενοι.
Η ευθύνη εδώ βαραίνει ιδιαίτερα τις εξωτερικές δυνάμεις που μεταφέρουν στρατιωτική πίεση στην περιοχή.
Η Κίνα βρίσκεται στη γειτονιά της.
Η Ολλανδία όχι.
Αυτό δεν ακυρώνει τις νομικές θέσεις της Ολλανδίας, αλλά θέτει το πολιτικό ερώτημα της σκοπιμότητας.
Η ειρήνη και η σταθερότητα δεν εξυπηρετούνται με συνεχείς στρατιωτικές διελεύσεις και δοκιμές αντοχής.
Εξυπηρετούνται με διάλογο, αποφυγή προκλήσεων και σεβασμό στις πραγματικές ανησυχίες ασφαλείας όλων των πλευρών.
Η Κίνα δεν θα δεχθεί να γίνει θεατής στη δική της περιοχή
Το περιστατικό με την HNLMS De Ruyter δείχνει ότι η σύγκρουση στη Νότια Σινική Θάλασσα δεν αφορά μόνο νησιά, υφάλους ή θαλάσσιες ζώνες.
Αφορά τη νέα παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Η Δύση επιχειρεί να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στις θάλασσες και να περιορίσει την κινεζική άνοδο.
Η Κίνα απαντά ότι δεν θα δεχθεί να αντιμετωπίζεται ως παθητικός παρατηρητής στην ίδια της την περιφέρεια.
Η Ολλανδία, συμμετέχοντας σε αποστολές στον Ινδο-Ειρηνικό, εντάσσεται αντικειμενικά σε αυτή τη στρατηγική αντιπαράθεση.
Το Πεκίνο στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η Νότια Σινική Θάλασσα δεν είναι χώρος για δυτικές επιδείξεις ισχύος χωρίς συνέπειες.
Όσοι επικαλούνται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας οφείλουν να εξηγήσουν γιατί αυτή πρέπει να προωθείται με πολεμικά πλοία κοντά σε περιοχές υψηλής έντασης.
Η Κίνα δεν ζητά από τη Δύση να εξαφανιστεί από το διεθνές σύστημα.
Ζητά να γίνει σεβαστό ότι η εποχή της μονομερούς δυτικής επιβολής έχει τελειώσει.
Και στη Νότια Σινική Θάλασσα, αυτό το μήνυμα γίνεται όλο και πιο καθαρό: η σταθερότητα δεν θα προκύψει από την πίεση προς το Πεκίνο, αλλά από την αναγνώριση ότι η Κίνα είναι κεντρικός παράγοντας της ασιατικής και παγκόσμιας ασφάλειας.
Η Ολλανδία μπορεί να επιμένει ότι κινήθηκε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Όμως η πολιτική πραγματικότητα είναι διαφορετική: όταν μια ευρωπαϊκή φρεγάτα επιχειρεί κοντά σε διαφιλονικούμενα νερά που η Κίνα θεωρεί κρίσιμα, το μήνυμα δεν είναι ουδέτερο.
Είναι στρατηγικό.
Και η Κίνα απάντησε ακριβώς σε αυτό το μήνυμα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών