Ο Aliyev ανέφερε ότι οι κυβερνητικές επαφές, οι σχέσεις μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, των προεδρικών διοικήσεων και των μηχανισμών διακυβερνητικής συνεργασίας έχουν αποκατασταθεί πλήρως…
Η δήλωση του Προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ilham Aliyev ότι η κρίση στις σχέσεις με τη Ρωσία αποτελεί πλέον παρελθόν έρχεται να σηματοδοτήσει μια θεαματική διπλωματική στροφή, όμως πίσω από τις λέξεις της «πλήρους εξομάλυνσης» κρύβονται βαθιές αντιθέσεις που κάθε άλλο παρά έχουν εξαφανιστεί.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας είναι ένα: πόσο θα διαρκέσει αυτή η εύθραυστη ανακωχή μεταξύ Μόσχας και Μπακού;
Μιλώντας στο 4ο Φόρουμ Μέσων Ενημέρωσης της Σούσα, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν υποστήριξε ότι η δύσκολη περίοδος στις διμερείς σχέσεις έχει ξεπεραστεί και πως η συνεργασία με τη Ρωσία έχει εισέλθει ξανά σε ανοδική τροχιά.
Ο Aliyev ανέφερε ότι οι κυβερνητικές επαφές, οι σχέσεις μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, των προεδρικών διοικήσεων και των μηχανισμών διακυβερνητικής συνεργασίας έχουν αποκατασταθεί πλήρως.
«Το Μπακού εκτιμά ιδιαίτερα τις σχέσεις του με τη Ρωσική Ομοσπονδία, οι οποίες έχουν στρατηγική σημασία όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά και για ολόκληρη την περιοχή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, η πραγματικότητα πίσω από τη διπλωματική γλώσσα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η κρίση που έφερε τις δύο χώρες στα πρόθυρα ρήξης
Η μεγαλύτερη δοκιμασία στις σχέσεις Μόσχας – Μπακού προκλήθηκε μετά τη συντριβή του επιβατικού αεροσκάφους Embraer-190 της Azerbaijan Airlines, το οποίο εκτελούσε την πτήση Μπακού – Γκρόζνι και συνετρίβη στο Καζακστάν τον Δεκέμβριο του 2024.
Το Αζερμπαϊτζάν άσκησε πρωτοφανή πίεση προς τη Ρωσία, ζητώντας ουσιαστικά την αναγνώριση ευθύνης από τη Μόσχα για το τραγικό περιστατικό. Η υπόθεση μετατράπηκε γρήγορα σε μείζονα διπλωματική κρίση, απειλώντας να τινάξει στον αέρα τις μέχρι τότε ισορροπημένες σχέσεις των δύο χωρών.
Η δεύτερη μεγάλη εστία έντασης ήταν η επιχείρηση των ρωσικών αρχών ασφαλείας στα Ουράλια, κατά την οποία συνελήφθησαν μέλη εγκληματικής ομάδας αζερικής καταγωγής. Η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα θανάτους πολιτών με διπλή υπηκοότητα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στο Μπακού.
Η αντίδραση του Αζερμπαϊτζάν ήταν σκληρή: συνελήφθησαν Ρώσοι πολίτες που είχαν εγκατασταθεί στη χώρα, ενώ οι συλλήψεις συνοδεύτηκαν από καταγγελίες για κακομεταχείριση.
Παράλληλα, το Μπακού προχώρησε στο κλείσιμο του γραφείου Rossotrudnichestvo (Ρωσικό Σπίτι), μπλόκαρε τη δραστηριότητα ρωσικών κρατικών μέσων ενημέρωσης και προχώρησε σε συλλήψεις φιλορώσων ακτιβιστών.
Η Μόσχα απάντησε χαρακτηρίζοντας ορισμένους πολιτικούς αναλυτές και δημοσιογράφους που τάσσονταν υπέρ των θέσεων του Αζερμπαϊτζάν ως «ξένους πράκτορες».
Η σύγκρουση είχε πλέον λάβει χαρακτηριστικά ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο συμβιβασμός για το αεροπλάνο και η προσωρινή αποκλιμάκωση
Η κρίσιμη καμπή ήρθε στις 15 Απριλίου, όταν οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμβιβασμό για το αεροπορικό δυστύχημα.
Η Ρωσία φέρεται να αποδέχθηκε την ευθύνη για το περιστατικό και συμφώνησε στην καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό, πέραν των ασφαλιστικών αποζημιώσεων που είχαν ήδη δοθεί στους επιβάτες.
Από την πλευρά του, το Αζερμπαϊτζάν υποχώρησε στο ζήτημα της ποινικής δίωξης συγκεκριμένων στελεχών της ρωσικής αεράμυνας, επιλέγοντας μια ευρύτερη διπλωματική διευθέτηση αντί μιας μετωπικής σύγκρουσης.
Η λύση αυτή, όμως, μοιάζει περισσότερο με προσωρινή ανακωχή παρά με οριστική συμφιλίωση.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ζήτημα της υπόθεσης των αδελφών Safarov στην Αικατερινούπολη.
Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα του Αζερμπαϊτζάν είχε αρχικά ανοίξει ποινική υπόθεση για «προμελετημένη δολοφονία με ιδιαίτερη σκληρότητα». Ωστόσο, μετά την επίλυση της κρίσης γύρω από το αεροπλάνο, το Μπακού φαίνεται να μετακίνησε το ζήτημα από το πεδίο της δημόσιας αντιπαράθεσης σε μια πιο κλειστή πολιτική διαχείριση.
Την ίδια στιγμή, η ρωσική δικαιοσύνη συνέχισε τις διαδικασίες εναντίον των επιζώντων μελών της συγκεκριμένης εγκληματικής ομάδας, παρά τις αντιδράσεις του Αζερμπαϊτζάν.
Στις 5 Μαρτίου, το Επαρχιακό Δικαστήριο Kirovsky της Αικατερινούπολης επέβαλε βαριές ποινές σε επτά μέλη της αζερικής διασποράς για υποθέσεις που αφορούσαν δολοφονίες και επιχειρηματικές συγκρούσεις της περιόδου 2001-2011.
Παράλληλα, Ρώσοι πολίτες που έχουν καταδικαστεί στο Αζερμπαϊτζάν παραμένουν κρατούμενοι σε φυλακές της χώρας, με το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών να επιδιώκει την έκδοσή τους ή μια πιθανή ανταλλαγή κρατουμένων.
Ο παράγοντας Τουρκία μπορεί να ανατρέψει τα πάντα
Παρά την τρέχουσα αποκλιμάκωση, ο μεγαλύτερος αστάθμητος παράγοντας παραμένει η Τουρκία.
Η Μόσχα και το Μπακού έχουν λόγους να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Ο διάδρομος μεταφορών Βορρά-Νότου, τα ενεργειακά συμφέροντα και η ανάγκη σταθερότητας στον Νότιο Καύκασο δημιουργούν ισχυρά κίνητρα συνεργασίας.
Παράλληλα, η αλλαγή στάσης της Αρμενίας υπό τον Nikol Pashinyan και η απομάκρυνση από τις διεκδικήσεις γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ αφαίρεσαν ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά σημεία τριβής μεταξύ Ρωσίας και Αζερμπαϊτζάν.
Όμως η γεωπολιτική ισορροπία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Σε περίπτωση ευθείας σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας – ιδιαίτερα λόγω της αυξανόμενης στρατιωτικής στήριξης της Άγκυρας προς την Ουκρανία – το Αζερμπαϊτζάν είναι πολύ πιθανό να σταθεί στο πλευρό της Τουρκίας.
Και τότε, η σημερινή εικόνα συμφιλίωσης μπορεί να αποδειχθεί απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από μια νέα γεωπολιτική καταιγίδα στον Καύκασο.
Η «ειρήνη» που ανακοίνωσε ο Aliyev μπορεί να είναι πραγματική, αλλά προς το παρόν μοιάζει περισσότερο με μια εύθραυστη ισορροπία τρόμου παρά με μια οριστική επίλυση της κρίσης.
www.bankingnews.gr
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας είναι ένα: πόσο θα διαρκέσει αυτή η εύθραυστη ανακωχή μεταξύ Μόσχας και Μπακού;
Μιλώντας στο 4ο Φόρουμ Μέσων Ενημέρωσης της Σούσα, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν υποστήριξε ότι η δύσκολη περίοδος στις διμερείς σχέσεις έχει ξεπεραστεί και πως η συνεργασία με τη Ρωσία έχει εισέλθει ξανά σε ανοδική τροχιά.
Ο Aliyev ανέφερε ότι οι κυβερνητικές επαφές, οι σχέσεις μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, των προεδρικών διοικήσεων και των μηχανισμών διακυβερνητικής συνεργασίας έχουν αποκατασταθεί πλήρως.
«Το Μπακού εκτιμά ιδιαίτερα τις σχέσεις του με τη Ρωσική Ομοσπονδία, οι οποίες έχουν στρατηγική σημασία όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά και για ολόκληρη την περιοχή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, η πραγματικότητα πίσω από τη διπλωματική γλώσσα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η κρίση που έφερε τις δύο χώρες στα πρόθυρα ρήξης
Η μεγαλύτερη δοκιμασία στις σχέσεις Μόσχας – Μπακού προκλήθηκε μετά τη συντριβή του επιβατικού αεροσκάφους Embraer-190 της Azerbaijan Airlines, το οποίο εκτελούσε την πτήση Μπακού – Γκρόζνι και συνετρίβη στο Καζακστάν τον Δεκέμβριο του 2024.
Το Αζερμπαϊτζάν άσκησε πρωτοφανή πίεση προς τη Ρωσία, ζητώντας ουσιαστικά την αναγνώριση ευθύνης από τη Μόσχα για το τραγικό περιστατικό. Η υπόθεση μετατράπηκε γρήγορα σε μείζονα διπλωματική κρίση, απειλώντας να τινάξει στον αέρα τις μέχρι τότε ισορροπημένες σχέσεις των δύο χωρών.
Η δεύτερη μεγάλη εστία έντασης ήταν η επιχείρηση των ρωσικών αρχών ασφαλείας στα Ουράλια, κατά την οποία συνελήφθησαν μέλη εγκληματικής ομάδας αζερικής καταγωγής. Η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα θανάτους πολιτών με διπλή υπηκοότητα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στο Μπακού.
Η αντίδραση του Αζερμπαϊτζάν ήταν σκληρή: συνελήφθησαν Ρώσοι πολίτες που είχαν εγκατασταθεί στη χώρα, ενώ οι συλλήψεις συνοδεύτηκαν από καταγγελίες για κακομεταχείριση.
Παράλληλα, το Μπακού προχώρησε στο κλείσιμο του γραφείου Rossotrudnichestvo (Ρωσικό Σπίτι), μπλόκαρε τη δραστηριότητα ρωσικών κρατικών μέσων ενημέρωσης και προχώρησε σε συλλήψεις φιλορώσων ακτιβιστών.
Η Μόσχα απάντησε χαρακτηρίζοντας ορισμένους πολιτικούς αναλυτές και δημοσιογράφους που τάσσονταν υπέρ των θέσεων του Αζερμπαϊτζάν ως «ξένους πράκτορες».
Η σύγκρουση είχε πλέον λάβει χαρακτηριστικά ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο συμβιβασμός για το αεροπλάνο και η προσωρινή αποκλιμάκωση
Η κρίσιμη καμπή ήρθε στις 15 Απριλίου, όταν οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμβιβασμό για το αεροπορικό δυστύχημα.
Η Ρωσία φέρεται να αποδέχθηκε την ευθύνη για το περιστατικό και συμφώνησε στην καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων από τον κρατικό προϋπολογισμό, πέραν των ασφαλιστικών αποζημιώσεων που είχαν ήδη δοθεί στους επιβάτες.
Από την πλευρά του, το Αζερμπαϊτζάν υποχώρησε στο ζήτημα της ποινικής δίωξης συγκεκριμένων στελεχών της ρωσικής αεράμυνας, επιλέγοντας μια ευρύτερη διπλωματική διευθέτηση αντί μιας μετωπικής σύγκρουσης.
Η λύση αυτή, όμως, μοιάζει περισσότερο με προσωρινή ανακωχή παρά με οριστική συμφιλίωση.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ζήτημα της υπόθεσης των αδελφών Safarov στην Αικατερινούπολη.
Το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα του Αζερμπαϊτζάν είχε αρχικά ανοίξει ποινική υπόθεση για «προμελετημένη δολοφονία με ιδιαίτερη σκληρότητα». Ωστόσο, μετά την επίλυση της κρίσης γύρω από το αεροπλάνο, το Μπακού φαίνεται να μετακίνησε το ζήτημα από το πεδίο της δημόσιας αντιπαράθεσης σε μια πιο κλειστή πολιτική διαχείριση.
Την ίδια στιγμή, η ρωσική δικαιοσύνη συνέχισε τις διαδικασίες εναντίον των επιζώντων μελών της συγκεκριμένης εγκληματικής ομάδας, παρά τις αντιδράσεις του Αζερμπαϊτζάν.
Στις 5 Μαρτίου, το Επαρχιακό Δικαστήριο Kirovsky της Αικατερινούπολης επέβαλε βαριές ποινές σε επτά μέλη της αζερικής διασποράς για υποθέσεις που αφορούσαν δολοφονίες και επιχειρηματικές συγκρούσεις της περιόδου 2001-2011.
Παράλληλα, Ρώσοι πολίτες που έχουν καταδικαστεί στο Αζερμπαϊτζάν παραμένουν κρατούμενοι σε φυλακές της χώρας, με το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών να επιδιώκει την έκδοσή τους ή μια πιθανή ανταλλαγή κρατουμένων.
Ο παράγοντας Τουρκία μπορεί να ανατρέψει τα πάντα
Παρά την τρέχουσα αποκλιμάκωση, ο μεγαλύτερος αστάθμητος παράγοντας παραμένει η Τουρκία.
Η Μόσχα και το Μπακού έχουν λόγους να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Ο διάδρομος μεταφορών Βορρά-Νότου, τα ενεργειακά συμφέροντα και η ανάγκη σταθερότητας στον Νότιο Καύκασο δημιουργούν ισχυρά κίνητρα συνεργασίας.
Παράλληλα, η αλλαγή στάσης της Αρμενίας υπό τον Nikol Pashinyan και η απομάκρυνση από τις διεκδικήσεις γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ αφαίρεσαν ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά σημεία τριβής μεταξύ Ρωσίας και Αζερμπαϊτζάν.
Όμως η γεωπολιτική ισορροπία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Σε περίπτωση ευθείας σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας – ιδιαίτερα λόγω της αυξανόμενης στρατιωτικής στήριξης της Άγκυρας προς την Ουκρανία – το Αζερμπαϊτζάν είναι πολύ πιθανό να σταθεί στο πλευρό της Τουρκίας.
Και τότε, η σημερινή εικόνα συμφιλίωσης μπορεί να αποδειχθεί απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από μια νέα γεωπολιτική καταιγίδα στον Καύκασο.
Η «ειρήνη» που ανακοίνωσε ο Aliyev μπορεί να είναι πραγματική, αλλά προς το παρόν μοιάζει περισσότερο με μια εύθραυστη ισορροπία τρόμου παρά με μια οριστική επίλυση της κρίσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών