Το Βέλγιο ο μεγάλος παίχτης...
Περισσότερα από €200 δισ. ρωσικών περιουσιακών στοιχείων βρίσκονται δεσμευμένα στην Ευρώπη, όμως η μετάβαση από το «πάγωμα» στην πραγματική αξιοποίηση ή κατάσχεση του κεφαλαίου παραμένει μία από τις πιο επικίνδυνες οικονομικές και νομικές εξισώσεις που έχει κληθεί να λύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Βέλγιο εξακολουθεί να πατά φρένο, το Euroclear βρίσκεται στο επίκεντρο και, παρά τις πιέσεις ορισμένων κρατών για επαναφορά της συζήτησης, στις Βρυξέλλες δεν διαφαίνεται σήμερα η πολιτική συναίνεση που θα απαιτούνταν για το μεγάλο βήμα.
Η συζήτηση για τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία επιστρέφει στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα, αλλά όχι απαραίτητα και στο επίσημο τραπέζι των αποφάσεων.
Σύμφωνα με σημερινή ενημέρωση του Euractiv, υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο να ανοίξει εκ νέου ουσιαστικά η συζήτηση για τη χρήση του ίδιου του ρωσικού κεφαλαίου, τονίζοντας ότι οι αντιρρήσεις ορισμένων κρατών-μελών «δεν έχουν αλλάξει».
Η φράση είναι λιτή.
Το μήνυμα, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο.
Γιατί πίσω από τη διαμάχη δεν βρίσκονται απλώς €200 δισ. που παραμένουν δεσμευμένα.
Βρίσκεται το ερώτημα εάν η ΕΕ είναι διατεθειμένη να δημιουργήσει ένα νομικό και χρηματοπιστωτικό προηγούμενο χωρίς σαφή έξοδο κινδύνου.
Άλλο το πάγωμα, άλλο η κατάσχεση
Στον δημόσιο διάλογο οι δύο έννοιες συχνά συγχέονται.
Η δέσμευση των ρωσικών assets σημαίνει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει ή να τα μετακινήσει όσο ισχύουν οι σχετικές κυρώσεις.
Δεν σημαίνει όμως ότι η κυριότητά τους έχει μεταβιβαστεί στην ΕΕ.
Η οριστική δήμευση του κεφαλαίου είναι νομικά πολύ πιο επιθετική πράξη. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Η Ευρώπη έχει ήδη επιλέξει έναν ενδιάμεσο δρόμο: χρησιμοποιεί τα έκτακτα κέρδη που δημιουργούνται από τα δεσμευμένα assets, χωρίς να αγγίζει ευθέως το ίδιο το αρχικό κεφάλαιο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι το υφιστάμενο Μηχανισμό δανειοδότησης για την Ουκρανία χρηματοδοτείται από έκτακτα έσοδα που προκύπτουν από τα ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, υποστηρίζοντας παράλληλα το δανειακό πρόγραμμα της G7 προς την Ουκρανία.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη έχει βρει τρόπο να χρησιμοποιεί τον οικονομικό καρπό του παγωμένου ρωσικού κεφαλαίου.
Αυτό που δεν έχει βρει είναι ασφαλή τρόπο να πάρει το ίδιο το κεφάλαιο.
Το Euroclear κρατά το κλειδί – και μαζί του τον κίνδυνο
Η γεωγραφία των assets εξηγεί γιατί το Βέλγιο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντίστασης.
Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ευρώπη είναι συγκεντρωμένο στο Euroclear, τον χρηματοπιστωτικό θεματοφύλακα με έδρα τις Βρυξέλλες.
Τα τελευταία επίσημα στοιχεία του ίδιου του οργανισμού είναι αποκαλυπτικά: στα τέλη Ιουνίου 2026 το Euroclear Bank είχε στον ισολογισμό του περίπου €202 δισ. περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Η συγκέντρωση ενός τόσο τεράστιου ποσού σε έναν θεσμό και, ουσιαστικά, σε μία χώρα δημιουργεί μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική πραγματικότητα.
Εάν υπάρξει νομική προσφυγή.
Εάν προκύψει απαίτηση επιστροφής χρημάτων.
Εάν υπάρξουν αντίποινα από τη Μόσχα.
Εάν η όλη κατασκευή κριθεί μη συμβατή με διεθνείς υποχρεώσεις.
Το πρώτο κράτος που θα βρεθεί εκτεθειμένο δεν θα είναι θεωρητικά «η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Θα είναι το Βέλγιο.
Ο Bart De Wever δεν θέλει μια βελγική «βόμβα» €200 δισ.
Ο Βέλγος πρωθυπουργός Bart De Wever έχει καταστήσει σαφές εδώ και μήνες ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί μια συμφωνία στην οποία το Βέλγιο θα φέρει δυσανάλογο μέρος του οικονομικού και νομικού κινδύνου.
Η ένστασή του δεν είναι ότι η Ukraine δεν πρέπει να χρηματοδοτηθεί.
Η ένσταση είναι ποιος πληρώνει εάν το σχέδιο καταρρεύσει.
Ο Bart De Wever είχε χαρακτηρίσει την προηγούμενη ευρωπαϊκή πρόταση για αξιοποίηση των ρωσικών assets «θεμελιωδώς λανθασμένη», προειδοποιώντας για σοβαρές νομικές, χρηματοπιστωτικές και γεωπολιτικές συνέπειες και για δυσανάλογη έκθεση του Euroclear και του Belgium.
Η βελγική θέση μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
Εάν η Ευρώπη θέλει να αναλάβει τον κίνδυνο, τότε πρέπει να τον αναλάβει ολόκληρη η Ευρώπη.
Όχι οι Brussels μόνες τους.
Η Μόσχα έχει ήδη περάσει στα αντίποινα
Οι βελγικοί φόβοι δεν είναι πλέον αποκλειστικά θεωρητικοί.
Το Euroclear αντιμετωπίζει ήδη δικαστικές κινήσεις στη Ρωσία σχετικά με τα ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία.
Τον Μάιο του 2026 ρωσικό δικαστήριο δικαίωσε σε πρώτο βαθμό την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας σε υπόθεσή της κατά του Euroclear. Το Euroclear άσκησε έφεση, η οποία απορρίφθηκε τον Ιούλιο, ενώ ο οργανισμός δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία των ρωσικών δικαστηρίων και ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν αναγνωρίζονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Παράλληλα, η Μόσχα έχει δημιουργήσει από το 2022 τους ειδικούς λογαριασμούς Type C, μέσω των οποίων περιουσιακά στοιχεία και πληρωμές προς επενδυτές από χώρες που η Ρωσία χαρακτηρίζει «μη φιλικές» έχουν τεθεί υπό αυστηρούς περιορισμούς.
Παρά ορισμένες εξαιρέσεις που θεσπίστηκαν τον Αύγουστο του 2026, σημαντικοί περιορισμοί σε παλαιά assets παραμένουν σε ισχύ.
Το μήνυμα από τη ρωσική πλευρά είναι επομένως ξεκάθαρο:
Εάν η Δύση επιχειρήσει να μετατρέψει το πάγωμα σε κατάσχεση, η Ρωσία έχει μηχανισμούς με τους οποίους μπορεί να απαντήσει σε δυτικά κεφάλαια που βρίσκονται υπό τη δική της δικαιοδοσία.
Ο φόβος για το ευρώ και το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα
Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα.
Τι θα συμβεί εάν τρίτες χώρες αρχίσουν να θεωρούν ότι τα κρατικά αποθεματικά τους σε ευρώ μπορεί, υπό συγκεκριμένες πολιτικές συνθήκες, να πάψουν να θεωρούνται απολύτως ασφαλή;
Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ επιχείρημα όσων αντιτίθενται στην πλήρη κατάσχεση.
Ο Βέλγος ΥΠΕΞ Minister Maxime Prévot έχει προειδοποιήσει ότι μια πολιτικά αποφασισμένη κατάσχεση ρωσικών κρατικών assets θα μπορούσε να προκαλέσει «συστημικό σοκ» στις ευρωπαϊκές αγορές και να βλάψει την αξιοπιστία του ευρώ.
Το ζήτημα υπερβαίνει τη Ρωσία.
Αφορά την εικόνα που σχηματίζουν οι κεντρικές τράπεζες τρίτων χωρών για τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Κίνα.
Κράτη του Κόλπου.
Ασιατικές οικονομίες.
Χώρες με μεγάλες συναλλαγματικές τοποθετήσεις.
Εάν δημιουργηθεί η εντύπωση ότι πολιτικές διαφορές μπορούν, υπό ακραίες συνθήκες, να οδηγήσουν στην οριστική απώλεια κρατικών αποθεμάτων, τότε το ερώτημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα κερδίσει σήμερα για την Ουκρανία.
Είναι τι τίμημα θα μπορούσε να πληρώσει αύριο στην εμπιστοσύνη προς το ευρώ.
www.bankignnews.gr
Το Βέλγιο εξακολουθεί να πατά φρένο, το Euroclear βρίσκεται στο επίκεντρο και, παρά τις πιέσεις ορισμένων κρατών για επαναφορά της συζήτησης, στις Βρυξέλλες δεν διαφαίνεται σήμερα η πολιτική συναίνεση που θα απαιτούνταν για το μεγάλο βήμα.
Η συζήτηση για τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία επιστρέφει στην ευρωπαϊκή επικαιρότητα, αλλά όχι απαραίτητα και στο επίσημο τραπέζι των αποφάσεων.
Σύμφωνα με σημερινή ενημέρωση του Euractiv, υψηλόβαθμος αξιωματούχος της ΕΕ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο να ανοίξει εκ νέου ουσιαστικά η συζήτηση για τη χρήση του ίδιου του ρωσικού κεφαλαίου, τονίζοντας ότι οι αντιρρήσεις ορισμένων κρατών-μελών «δεν έχουν αλλάξει».
Η φράση είναι λιτή.
Το μήνυμα, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερο.
Γιατί πίσω από τη διαμάχη δεν βρίσκονται απλώς €200 δισ. που παραμένουν δεσμευμένα.
Βρίσκεται το ερώτημα εάν η ΕΕ είναι διατεθειμένη να δημιουργήσει ένα νομικό και χρηματοπιστωτικό προηγούμενο χωρίς σαφή έξοδο κινδύνου.
Άλλο το πάγωμα, άλλο η κατάσχεση
Στον δημόσιο διάλογο οι δύο έννοιες συχνά συγχέονται.
Η δέσμευση των ρωσικών assets σημαίνει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει ή να τα μετακινήσει όσο ισχύουν οι σχετικές κυρώσεις.
Δεν σημαίνει όμως ότι η κυριότητά τους έχει μεταβιβαστεί στην ΕΕ.
Η οριστική δήμευση του κεφαλαίου είναι νομικά πολύ πιο επιθετική πράξη. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Η Ευρώπη έχει ήδη επιλέξει έναν ενδιάμεσο δρόμο: χρησιμοποιεί τα έκτακτα κέρδη που δημιουργούνται από τα δεσμευμένα assets, χωρίς να αγγίζει ευθέως το ίδιο το αρχικό κεφάλαιο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι το υφιστάμενο Μηχανισμό δανειοδότησης για την Ουκρανία χρηματοδοτείται από έκτακτα έσοδα που προκύπτουν από τα ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, υποστηρίζοντας παράλληλα το δανειακό πρόγραμμα της G7 προς την Ουκρανία.
Με άλλα λόγια, η Ευρώπη έχει βρει τρόπο να χρησιμοποιεί τον οικονομικό καρπό του παγωμένου ρωσικού κεφαλαίου.
Αυτό που δεν έχει βρει είναι ασφαλή τρόπο να πάρει το ίδιο το κεφάλαιο.
Το Euroclear κρατά το κλειδί – και μαζί του τον κίνδυνο
Η γεωγραφία των assets εξηγεί γιατί το Βέλγιο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντίστασης.
Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ευρώπη είναι συγκεντρωμένο στο Euroclear, τον χρηματοπιστωτικό θεματοφύλακα με έδρα τις Βρυξέλλες.
Τα τελευταία επίσημα στοιχεία του ίδιου του οργανισμού είναι αποκαλυπτικά: στα τέλη Ιουνίου 2026 το Euroclear Bank είχε στον ισολογισμό του περίπου €202 δισ. περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Η συγκέντρωση ενός τόσο τεράστιου ποσού σε έναν θεσμό και, ουσιαστικά, σε μία χώρα δημιουργεί μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική πραγματικότητα.
Εάν υπάρξει νομική προσφυγή.
Εάν προκύψει απαίτηση επιστροφής χρημάτων.
Εάν υπάρξουν αντίποινα από τη Μόσχα.
Εάν η όλη κατασκευή κριθεί μη συμβατή με διεθνείς υποχρεώσεις.
Το πρώτο κράτος που θα βρεθεί εκτεθειμένο δεν θα είναι θεωρητικά «η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Θα είναι το Βέλγιο.
Ο Bart De Wever δεν θέλει μια βελγική «βόμβα» €200 δισ.
Ο Βέλγος πρωθυπουργός Bart De Wever έχει καταστήσει σαφές εδώ και μήνες ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί μια συμφωνία στην οποία το Βέλγιο θα φέρει δυσανάλογο μέρος του οικονομικού και νομικού κινδύνου.
Η ένστασή του δεν είναι ότι η Ukraine δεν πρέπει να χρηματοδοτηθεί.
Η ένσταση είναι ποιος πληρώνει εάν το σχέδιο καταρρεύσει.
Ο Bart De Wever είχε χαρακτηρίσει την προηγούμενη ευρωπαϊκή πρόταση για αξιοποίηση των ρωσικών assets «θεμελιωδώς λανθασμένη», προειδοποιώντας για σοβαρές νομικές, χρηματοπιστωτικές και γεωπολιτικές συνέπειες και για δυσανάλογη έκθεση του Euroclear και του Belgium.
Η βελγική θέση μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
Εάν η Ευρώπη θέλει να αναλάβει τον κίνδυνο, τότε πρέπει να τον αναλάβει ολόκληρη η Ευρώπη.
Όχι οι Brussels μόνες τους.
Η Μόσχα έχει ήδη περάσει στα αντίποινα
Οι βελγικοί φόβοι δεν είναι πλέον αποκλειστικά θεωρητικοί.
Το Euroclear αντιμετωπίζει ήδη δικαστικές κινήσεις στη Ρωσία σχετικά με τα ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία.
Τον Μάιο του 2026 ρωσικό δικαστήριο δικαίωσε σε πρώτο βαθμό την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας σε υπόθεσή της κατά του Euroclear. Το Euroclear άσκησε έφεση, η οποία απορρίφθηκε τον Ιούλιο, ενώ ο οργανισμός δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία των ρωσικών δικαστηρίων και ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις δεν αναγνωρίζονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Παράλληλα, η Μόσχα έχει δημιουργήσει από το 2022 τους ειδικούς λογαριασμούς Type C, μέσω των οποίων περιουσιακά στοιχεία και πληρωμές προς επενδυτές από χώρες που η Ρωσία χαρακτηρίζει «μη φιλικές» έχουν τεθεί υπό αυστηρούς περιορισμούς.
Παρά ορισμένες εξαιρέσεις που θεσπίστηκαν τον Αύγουστο του 2026, σημαντικοί περιορισμοί σε παλαιά assets παραμένουν σε ισχύ.
Το μήνυμα από τη ρωσική πλευρά είναι επομένως ξεκάθαρο:
Εάν η Δύση επιχειρήσει να μετατρέψει το πάγωμα σε κατάσχεση, η Ρωσία έχει μηχανισμούς με τους οποίους μπορεί να απαντήσει σε δυτικά κεφάλαια που βρίσκονται υπό τη δική της δικαιοδοσία.
Ο φόβος για το ευρώ και το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα
Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα.
Τι θα συμβεί εάν τρίτες χώρες αρχίσουν να θεωρούν ότι τα κρατικά αποθεματικά τους σε ευρώ μπορεί, υπό συγκεκριμένες πολιτικές συνθήκες, να πάψουν να θεωρούνται απολύτως ασφαλή;
Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ επιχείρημα όσων αντιτίθενται στην πλήρη κατάσχεση.
Ο Βέλγος ΥΠΕΞ Minister Maxime Prévot έχει προειδοποιήσει ότι μια πολιτικά αποφασισμένη κατάσχεση ρωσικών κρατικών assets θα μπορούσε να προκαλέσει «συστημικό σοκ» στις ευρωπαϊκές αγορές και να βλάψει την αξιοπιστία του ευρώ.
Το ζήτημα υπερβαίνει τη Ρωσία.
Αφορά την εικόνα που σχηματίζουν οι κεντρικές τράπεζες τρίτων χωρών για τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Κίνα.
Κράτη του Κόλπου.
Ασιατικές οικονομίες.
Χώρες με μεγάλες συναλλαγματικές τοποθετήσεις.
Εάν δημιουργηθεί η εντύπωση ότι πολιτικές διαφορές μπορούν, υπό ακραίες συνθήκες, να οδηγήσουν στην οριστική απώλεια κρατικών αποθεμάτων, τότε το ερώτημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα κερδίσει σήμερα για την Ουκρανία.
Είναι τι τίμημα θα μπορούσε να πληρώσει αύριο στην εμπιστοσύνη προς το ευρώ.
www.bankignnews.gr
Σχόλια αναγνωστών