Η τριμερής συμφωνία προβλέπει ρήτρα συλλογικής άμυνας ανάλογη με το Άρθρο 5 του NATO και διαμορφώνει έναν νέο στρατηγικό άξονα στον σουνιτικό κόσμο, με φόντο τον πόλεμο με το Ιράν και την αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολή
Ανώτατοι αξιωματούχοι της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν θα συναντηθούν τη Δευτέρα 30 Αυγούστου στην Κωνσταντινούπολη για την πρώτη συνεδρίαση της επιτροπής που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της κοινής αμυντικής συμφωνίας που υπέγραψαν οι τρεις χώρες νωρίτερα τον Αύγουστο, σύμφωνα με πηγή του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
Η «Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας», που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου, φέρνει πιο κοντά τρεις σημαντικές σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες, οι οποίες παράλληλα διατηρούν στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και τη γενικότερη αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Η σύγκρουση έχει ήδη οδηγήσει σε ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις κατά πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Κόλπου και έχει προκαλέσει βαθιά αναστάτωση στις ενεργειακές αγορές.
Ρήτρα συλλογικής άμυνας στα πρότυπα του NATO
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της νέας συμφωνίας είναι η πρόβλεψη ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η λογική παραπέμπει ευθέως στη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 του NATO και έχει στόχο, σύμφωνα με τις τρεις κυβερνήσεις, την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής απέναντι σε οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας.
Στη σύνοδο της Κωνσταντινούπολης θα συμμετάσχουν οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, καθώς και οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν.
Σύμφωνα με την τουρκική διπλωματική πηγή, στην ατζέντα θα βρεθούν ευρύτερα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.
Οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των τριών χωρών, στην αύξηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ενόπλων δυνάμεών τους και στη βαθύτερη συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε προγράμματα κοινής παραγωγής και ανάπτυξης οπλικών συστημάτων.
Νέος στρατηγικός άξονας στον σουνιτικό κόσμο
Η δημιουργία του τριμερούς σχήματος αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία λόγω της διαφορετικής ισχύος που φέρνει κάθε χώρα στη συμμαχία.
Η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του NATO, σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία και αυξανόμενη εμπειρία σε μη επανδρωμένα συστήματα, πυραύλους και ναυτικές πλατφόρμες.
Το Πακιστάν, από την άλλη πλευρά, αποτελεί πυρηνική δύναμη, διαθέτει μεγάλο στρατό και έχει μακρά ιστορία στρατιωτικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.
Το Riyadh εισέρχεται στο σχήμα με το τεράστιο οικονομικό και ενεργειακό του βάρος, αλλά και με την επιθυμία του να ενισχύσει την αμυντική του αυτονομία σε μια εποχή κατά την οποία οι παραδοσιακές εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ εμφανίζονται λιγότερο απόλυτες.
Ο συνδυασμός αυτών των τριών χαρακτηριστικών — τουρκική στρατιωτική και βιομηχανική ισχύς, πακιστανική πυρηνική αποτροπή και σαουδαραβική οικονομική δύναμη — δίνει στη συμφωνία πολύ μεγαλύτερο βάρος από μια συμβατική διμερή αμυντική συνεργασία.
Ιράν και Ισραήλ στο επίκεντρο των ανησυχιών
Οι τρεις χώρες συμμερίζονται ανησυχίες τόσο για τη στρατιωτική στάση του Ισραήλ όσο και για την επαναστατική, σιιτική Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.
Η αντιπαράθεση αυτή αποκτά μεγαλύτερη ένταση σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται να περιορίσουν την περιφερειακή κρίση.
Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο και η κυβέρνηση του Donald Trump έχει στραφεί όλο και περισσότερο στην οικονομική πίεση.
Η Ουάσιγτον έχει χαρακτηρίσει τη νέα της εκστρατεία κυρώσεων και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού ως «οικονομική D-Day», επιχειρώντας να πλήξει τις ιρανικές εξαγωγές, το τραπεζικό σύστημα και τις πηγές εσόδων της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η παρατεταμένη σύγκρουση έχει ενισχύσει την αίσθηση στις περιφερειακές δυνάμεις ότι δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.
Αυτό ακριβώς είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναδύεται το νέο τριμερές σύμφωνο.
Η Τουρκία θέλει διεύρυνση – Στο τραπέζι και η Αίγυπτος
Η Άγκυρα έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η συμφωνία δεν θεωρείται κλειστό σχήμα.
Η Τουρκία έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξης και άλλων κρατών, με την Αίγυπτο να αναφέρεται ως πιθανός υποψήφιος.
Μια ενδεχόμενη συμμετοχή του Καϊρου θα άλλαζε σημαντικά την ισορροπία του σχήματος, καθώς θα πρόσθετε ακόμη μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του αραβικού κόσμου και θα συνέδεε περισσότερο τη Μέση Ανατολή με την Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Η Άγκυρα επιμένει πάντως ότι η νέα συμφωνία δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση υφιστάμενων συμμαχιών, όπως το NATO ή οι διμερείς σχέσεις ασφαλείας των χωρών με τις ΗΠΑ.
Στην πράξη, όμως, η δημιουργία ενός σχήματος με ρήτρα αμοιβαίας άμυνας δείχνει ότι οι περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν να αποκτήσουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας
Η πρώτη σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη θα αποτελέσει ουσιαστικά το πρώτο τεστ για το εάν η συμφωνία της Μέκκας θα παραμείνει πολιτική διακήρυξη ή θα εξελιχθεί σε πραγματικό στρατιωτικό μηχανισμό.
Η διαλειτουργικότητα, η κοινή παραγωγή οπλικών συστημάτων, ο συντονισμός επιτελείων και η επιχειρησιακή εφαρμογή της ρήτρας συλλογικής άμυνας θα κρίνουν το πραγματικό της βάρος.
Εάν το σχήμα εδραιωθεί και διευρυνθεί, μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους νέους πόλους ασφαλείας στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
Σε μια Μέση Ανατολή που αναδιατάσσεται υπό την πίεση του πολέμου με το Ιράν, της αβεβαιότητας γύρω από τον αμερικανικό ρόλο και της αυξανόμενης στρατιωτικής αυτονομίας των περιφερειακών δυνάμεων, η συνεργασία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμη αμυντική συμφωνία.
Μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
www.bankingnews.gr
Η «Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας», που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου, φέρνει πιο κοντά τρεις σημαντικές σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες, οι οποίες παράλληλα διατηρούν στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και τη γενικότερη αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Η σύγκρουση έχει ήδη οδηγήσει σε ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις κατά πετρελαιοπαραγωγών κρατών του Κόλπου και έχει προκαλέσει βαθιά αναστάτωση στις ενεργειακές αγορές.
Ρήτρα συλλογικής άμυνας στα πρότυπα του NATO
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της νέας συμφωνίας είναι η πρόβλεψη ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η λογική παραπέμπει ευθέως στη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 του NATO και έχει στόχο, σύμφωνα με τις τρεις κυβερνήσεις, την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής απέναντι σε οποιαδήποτε πράξη επιθετικότητας.
Στη σύνοδο της Κωνσταντινούπολης θα συμμετάσχουν οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, καθώς και οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν.
Σύμφωνα με την τουρκική διπλωματική πηγή, στην ατζέντα θα βρεθούν ευρύτερα ζητήματα διεθνούς ασφάλειας.
Οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των τριών χωρών, στην αύξηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ενόπλων δυνάμεών τους και στη βαθύτερη συνεργασία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε προγράμματα κοινής παραγωγής και ανάπτυξης οπλικών συστημάτων.
Νέος στρατηγικός άξονας στον σουνιτικό κόσμο
Η δημιουργία του τριμερούς σχήματος αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία λόγω της διαφορετικής ισχύος που φέρνει κάθε χώρα στη συμμαχία.
Η Τουρκία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του NATO, σημαντική εγχώρια αμυντική βιομηχανία και αυξανόμενη εμπειρία σε μη επανδρωμένα συστήματα, πυραύλους και ναυτικές πλατφόρμες.
Το Πακιστάν, από την άλλη πλευρά, αποτελεί πυρηνική δύναμη, διαθέτει μεγάλο στρατό και έχει μακρά ιστορία στρατιωτικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία.
Το Riyadh εισέρχεται στο σχήμα με το τεράστιο οικονομικό και ενεργειακό του βάρος, αλλά και με την επιθυμία του να ενισχύσει την αμυντική του αυτονομία σε μια εποχή κατά την οποία οι παραδοσιακές εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ εμφανίζονται λιγότερο απόλυτες.
Ο συνδυασμός αυτών των τριών χαρακτηριστικών — τουρκική στρατιωτική και βιομηχανική ισχύς, πακιστανική πυρηνική αποτροπή και σαουδαραβική οικονομική δύναμη — δίνει στη συμφωνία πολύ μεγαλύτερο βάρος από μια συμβατική διμερή αμυντική συνεργασία.
Ιράν και Ισραήλ στο επίκεντρο των ανησυχιών
Οι τρεις χώρες συμμερίζονται ανησυχίες τόσο για τη στρατιωτική στάση του Ισραήλ όσο και για την επαναστατική, σιιτική Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.
Η αντιπαράθεση αυτή αποκτά μεγαλύτερη ένταση σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δυσκολεύονται να περιορίσουν την περιφερειακή κρίση.
Έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο και η κυβέρνηση του Donald Trump έχει στραφεί όλο και περισσότερο στην οικονομική πίεση.
Η Ουάσιγτον έχει χαρακτηρίσει τη νέα της εκστρατεία κυρώσεων και χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού ως «οικονομική D-Day», επιχειρώντας να πλήξει τις ιρανικές εξαγωγές, το τραπεζικό σύστημα και τις πηγές εσόδων της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η παρατεταμένη σύγκρουση έχει ενισχύσει την αίσθηση στις περιφερειακές δυνάμεις ότι δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.
Αυτό ακριβώς είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναδύεται το νέο τριμερές σύμφωνο.
Η Τουρκία θέλει διεύρυνση – Στο τραπέζι και η Αίγυπτος
Η Άγκυρα έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η συμφωνία δεν θεωρείται κλειστό σχήμα.
Η Τουρκία έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξης και άλλων κρατών, με την Αίγυπτο να αναφέρεται ως πιθανός υποψήφιος.
Μια ενδεχόμενη συμμετοχή του Καϊρου θα άλλαζε σημαντικά την ισορροπία του σχήματος, καθώς θα πρόσθετε ακόμη μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του αραβικού κόσμου και θα συνέδεε περισσότερο τη Μέση Ανατολή με την Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Η Άγκυρα επιμένει πάντως ότι η νέα συμφωνία δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση υφιστάμενων συμμαχιών, όπως το NATO ή οι διμερείς σχέσεις ασφαλείας των χωρών με τις ΗΠΑ.
Στην πράξη, όμως, η δημιουργία ενός σχήματος με ρήτρα αμοιβαίας άμυνας δείχνει ότι οι περιφερειακές δυνάμεις επιδιώκουν να αποκτήσουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας
Η πρώτη σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη θα αποτελέσει ουσιαστικά το πρώτο τεστ για το εάν η συμφωνία της Μέκκας θα παραμείνει πολιτική διακήρυξη ή θα εξελιχθεί σε πραγματικό στρατιωτικό μηχανισμό.
Η διαλειτουργικότητα, η κοινή παραγωγή οπλικών συστημάτων, ο συντονισμός επιτελείων και η επιχειρησιακή εφαρμογή της ρήτρας συλλογικής άμυνας θα κρίνουν το πραγματικό της βάρος.
Εάν το σχήμα εδραιωθεί και διευρυνθεί, μπορεί να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους νέους πόλους ασφαλείας στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
Σε μια Μέση Ανατολή που αναδιατάσσεται υπό την πίεση του πολέμου με το Ιράν, της αβεβαιότητας γύρω από τον αμερικανικό ρόλο και της αυξανόμενης στρατιωτικής αυτονομίας των περιφερειακών δυνάμεων, η συνεργασία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ακόμη αμυντική συμφωνία.
Μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών