Σοκ στο ΝΑΤΟ, αξιωματικοί αποκαλύπτουν: «Γυμνή» η αεράμυνα στον επόμενο μεγάλο πόλεμο - Τα drones αλλάζουν τους κανόνες

Ο πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από μια δοκιμασία στρατιωτικής αντοχής.
Έχει μετατραπεί σε ένα πραγματικό εργαστήριο σύγχρονου πολέμου, αποκαλύπτοντας πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν τα όπλα, οι τακτικές και οι τεχνολογίες του πεδίου μάχης, ενώ παράλληλα εγείρει δύσκολα ερωτήματα για το κατά πόσο το ΝΑΤΟ είναι προετοιμασμένο για την επόμενη μεγάλη σύγκρουση.
Πέντε Ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι άμυνας αποκάλυψαν στο Reuters ότι ο ρυθμός των αλλαγών στο πεδίο των επιχειρήσεων δημιουργεί προκλήσεις για μια συμμαχία της οποίας τα οπλικά συστήματα συχνά χρειάζονται χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες για να αναπτυχθούν και να τεθούν σε υπηρεσία.
Η Ουκρανία, αν και δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αναγκάστηκε να προσαρμοστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, καθώς η Ρωσία άλλαζε τακτικές και εισήγαγε νέες τεχνολογίες.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται την ώρα που τα μέλη του ΝΑΤΟ αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και υπό την πίεση του Αμερικανού προέδρου Donald Trump προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλειά τους. Παράλληλα, το Πεντάγωνο επανεξετάζει τη στρατιωτική του παρουσία στην Ευρώπη, προσθέτοντας νέα αβεβαιότητα για το πόσο μπορεί η ήπειρος να συνεχίσει να βασίζεται στις αμερικανικές δυνατότητες.

Τα drones αλλάζουν τους κανόνες του πολέμου

Ένα από τα πιο ξεκάθαρα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι η αυξανόμενη σημασία των φθηνών drones.
Ο Denys Shtilerman, συνιδιοκτήτης και επικεφαλής σχεδιαστής της ουκρανικής εταιρείας πυραύλων και drones Fire Point, υποστήριξε ότι ο ρόλος των παραδοσιακών τεθωρακισμένων οχημάτων στο πεδίο της μάχης έχει μειωθεί δραματικά, καθώς σχετικά φθηνά drones μπορούν να καταστρέψουν πολύ ακριβότερο στρατιωτικό εξοπλισμό.
Παρόλα αυτά, οι ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζουν να επενδύουν σημαντικά ποσά σε άρματα μάχης.
Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως τα άρματα έχουν καταστεί ξεπερασμένα, καθώς εξακολουθούν να προσφέρουν προστατευμένη κινητικότητα, ισχυρή ισχύ πυρός και δυνατότητα επίθεσης σε οχυρωμένες θέσεις.
Ωστόσο, η Ουκρανία απέδειξε ότι η χρήση τους πρέπει πλέον να λαμβάνει υπόψη τη διαρκή επιτήρηση και απειλή από drones.
Τα drones έχουν αλλάξει και τον τρόπο μετακίνησης και συγκέντρωσης στρατευμάτων.
Μεγάλες στρατιωτικές συγκεντρώσεις, φάλαγγες οχημάτων και ομάδες στρατιωτών μπορούν πλέον να εντοπιστούν εύκολα, καθιστώντας ολοένα και πιο επικίνδυνες τις παραδοσιακές τακτικές μαζικής ανάπτυξης δυνάμεων.
Ο Oleksandr Pivnenko, διοικητής της Εθνικής Φρουράς της Ουκρανίας, δήλωσε ότι οι διεθνείς στρατιωτικοί που εκπαιδεύτηκαν μαζί με ουκρανικές μονάδες διαθέτουν υψηλές επιχειρησιακές δυνατότητες, αλλά χρειάζεται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου τα drones παρακολουθούν συνεχώς το πεδίο της μάχης.
Για το ΝΑΤΟ, το συμπέρασμα είναι σαφές: στρατιωτικοί σχηματισμοί που σχεδιάστηκαν για μια προηγούμενη εποχή ενδέχεται να αποδειχθούν ευάλωτοι χωρίς επαρκή μέσα εντοπισμού drones, ηλεκτρονικού πολέμου και αεράμυνας.

Μπορεί το ΝΑΤΟ να προστατεύσει τις δυνάμεις του;

Η πρόκληση δεν περιορίζεται στα όπλα πρώτης γραμμής.
Τον Ιούνιο, το ΝΑΤΟ πραγματοποίησε στρατιωτική άσκηση κοντά στο Paldiski της Εσθονίας, όπου αμερικανικές και ευρωπαϊκές δυνάμεις διαχειρίζονταν προσομοιωμένα περιστατικά τραυματιών σε εκστρατευτικά νοσοκομεία. Η άσκηση βασιζόταν στην παραδοχή ότι η Συμμαχία θα είχε τον έλεγχο του εναέριου χώρου γύρω από τις εγκαταστάσεις.
Η εμπειρία της Ουκρανίας δείχνει ότι αυτή η παραδοχή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Drones μεγάλου βεληνεκούς και ολοένα πιο εξελιγμένα μπορούν να επιχειρούν πολύ πίσω από τις γραμμές του μετώπου, ενώ ο ηλεκτρονικός πόλεμος μπορεί να διαταράξει επικοινωνίες και συστήματα πλοήγησης. Η προστασία κέντρων διοίκησης, εφοδιαστικών κόμβων, νοσοκομείων και συγκεντρώσεων στρατευμάτων απαιτεί πλέον μια πολύ ευρύτερη προσέγγιση στην αεράμυνα.
Ο πόλεμος έχει επίσης αποδείξει πόσο γρήγορα εξελίσσονται οι τακτικές.
Οι ουκρανικές δυνάμεις τροποποιούν διαρκώς drones, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και διαδικασίες μάχης για να αντιμετωπίσουν τα ρωσικά αντίμετρα.
Αυτός ο ρυθμός προσαρμογής παραμένει δύσκολο να αναπαραχθεί από μεγάλους στρατιωτικούς οργανισμούς.
Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ολοένα και περισσότερο ότι η χώρα τους δεν είναι μόνο αποδέκτης δυτικής στρατιωτικής βοήθειας, αλλά και πηγή πολύτιμης επιχειρησιακής γνώσης για το ΝΑΤΟ.
Η Ουκρανία έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία σε επιχειρήσεις drones, ηλεκτρονικό πόλεμο, πυραυλικά συστήματα και προσαρμογή στρατιωτικής τεχνολογίας υπό πραγματικές συνθήκες μάχης.
Ωστόσο, επισημαίνουν και σημαντικά θεσμικά εμπόδια.
Ουκρανός αξιωματικός που παρακολούθησε εκπαίδευση ψυχολογικών επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ στη Ρουμανία δήλωσε στο Reuters ότι ορισμένα εκπαιδευτικά εγχειρίδια εξακολουθούν να βασίζονται σε παραδείγματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η κριτική αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη πρόκληση: κατά πόσο οι μεγάλοι στρατιωτικοί οργανισμοί μπορούν να προσαρμόσουν το δόγμα, την εκπαίδευση και τις διαδικασίες τους με την ταχύτητα που απαιτεί η τεχνολογική εξέλιξη.

Η αεράμυνα παραμένει το μεγάλο «αγκάθι»

Ίσως το σημαντικότερο δίδαγμα του πολέμου αφορά την αεράμυνα και την αντιπυραυλική προστασία.
Οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις της Ρωσίας με πυραύλους και drones κατά ουκρανικών πόλεων ανέδειξαν τη σημασία πολυεπίπεδων συστημάτων άμυνας που μπορούν να αντιμετωπίσουν από φθηνά drones έως βαλλιστικούς πυραύλους.
Η Ουκρανία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε προηγμένα δυτικά συστήματα, μεταξύ των οποίων και το αμερικανικό Patriot, το οποίο χρησιμοποιήθηκε επιχειρησιακά για πρώτη φορά στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991.
Το πρόβλημα είναι ότι οι πύραυλοι αναχαίτισης του Patriot είναι ακριβοί και διαθέσιμοι σε περιορισμένους αριθμούς. Η Ουκρανία έχει επανειλημμένα βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις, ενώ προσπαθεί να προστατεύσει πόλεις και κρίσιμες υποδομές από τις ρωσικές επιθέσεις.
Για τις ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, η εμπειρία αυτή ανέδειξε τον κίνδυνο υπερβολικής εξάρτησης από έναν μικρό αριθμό προηγμένων συστημάτων, ειδικά σε μια μεγάλη σύγκρουση όπου η ζήτηση για πυραύλους αναχαίτισης μπορεί να εκτοξευθεί.



Η Ευρώπη αναζητά δικές της λύσεις

Οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν να απαντήσουν επενδύοντας σε εναλλακτικές δυνατότητες αεράμυνας.
Η Ουκρανία αναμένει την ανάπτυξη του γαλλοϊταλικού συστήματος SAMP/T-NG, το οποίο έχει σχεδιαστεί για την αναχαίτιση βαλλιστικών πυραύλων. Η Γαλλία έχει δεσμευθεί να επιταχύνει την παράδοσή του.
Τον Ιούλιο, η Ουκρανία και εννέα ευρωπαϊκοί σύμμαχοι εγκαινίασαν μια συμμαχία αεράμυνας με στόχο την από κοινού ανάπτυξη ενός νέου αντιβαλλιστικού συστήματος με την ονομασία Freyja.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει περίπου δώδεκα εταιρείες, με τη Fire Point να έχει κεντρικό ρόλο. Στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος αεράμυνας που θα μπορεί να παράγεται ταχύτερα και με χαμηλότερο κόστος από τα υπάρχοντα συστήματα, διατηρώντας παράλληλα την παραγωγή υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες, αλλά και τη στρατηγική αυτονομία.

Το μεγάλο δίλημμα του ΝΑΤΟ

Το βασικό συμπέρασμα από την Ουκρανία δεν είναι απαραίτητα ότι τα υφιστάμενα οπλικά συστήματα του ΝΑΤΟ έχουν καταστεί παρωχημένα. Ο πόλεμος, όμως, απέδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει το σύγχρονο πεδίο μάχης.
Τα άρματα μάχης παραμένουν χρήσιμα, αλλά η επιβίωσή τους εξαρτάται όλο και περισσότερο από τα συστήματα αντιμετώπισης drones, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και την αεράμυνα. Οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις εξακολουθούν να είναι αναγκαίες, αλλά αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους από τη συνεχή επιτήρηση. Τα προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας παραμένουν κρίσιμα, αλλά η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το αν μπορούν να παραχθούν επαρκείς ποσότητες πυραύλων αναχαίτισης.
Για το ΝΑΤΟ, η πρόκληση είναι να μετατρέψει τα διδάγματα του ουκρανικού πολέμου σε νέο δόγμα, νέες προμήθειες και νέα εκπαίδευση πριν ξεσπάσει η επόμενη μεγάλη σύγκρουση.
Καθώς η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτά τα χρήματα θα δημιουργήσουν ένοπλες δυνάμεις ικανές να προσαρμόζονται με την ταχύτητα που απαιτεί ο σύγχρονος πόλεμος.

www.bankingnews.gr