Η κεντρική αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής είναι ότι επιδιώκει να επιβάλει την ασφάλεια μέσω στρατιωτικής υπεροχής, ενώ η πραγματικότητα δείχνει πως η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν επαρκεί για να εξασφαλίσει σταθερότητα
(upd) Η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στον Κόλπο του Ομάν, η δραματική συρρίκνωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz και το πολύνεκρο χτύπημα των Houthis στην καρδιά της Σαουδικής Αραβίας αποκαλύπτουν μια εξαιρετικά επικίνδυνη περιφερειακή δυναμική.
Ενώ ο Donald Trump εξετάζει νέα στρατιωτική εμπλοκή στην Υεμένη, η Σαουδική Αραβία αναζητά διπλωματική συνδρομή από την Κίνα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η πολιτική στρατιωτικής πίεσης της Ουάσιγκτον οδηγεί πράγματι σε μεγαλύτερη ασφάλεια ή εάν τροφοδοτεί έναν πόλεμο που εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, με την αμερικανική στρατιωτική στρατηγική να βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας ολοένα ευρύτερης περιφερειακής αντιπαράθεσης.
Μέσα σε λίγες ώρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν εμπορικό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, η Σαουδική Αραβία βρέθηκε αντιμέτωπη με μία από τις φονικότερες επιθέσεις στο έδαφός της την τελευταία δεκαετία και η διεθνής ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz περιορίστηκε σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα στρατιωτικά περιστατικά.
Συνθέτουν μια εικόνα γεωπολιτικής αποσταθεροποίησης, στην οποία οι στρατιωτικές επιλογές της Ουάσιγκτον και οι επιθέσεις των αντιπάλων της αλληλοτροφοδοτούνται, επιβαρύνοντας την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, την παγκόσμια οικονομία και τους πληθυσμούς της περιοχής.
Η κεντρική αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής είναι ότι επιδιώκει να επιβάλει την ασφάλεια μέσω στρατιωτικής υπεροχής, ενώ η πραγματικότητα δείχνει πως η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν επαρκεί για να εξασφαλίσει σταθερότητα.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν προχωρούσε σε εκτόξευση 30 βαλλιστικών πυραύλων σε μία εντυπωσιακή επίδειξη ισχύος απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ.
Συναγερμός στη Μέση Ανατολή: Το Ιράν εκτόξευσε 30 βαλλιστικούς πυραύλους – Επίδειξη ισχύος απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ
Σε μια νέα επίδειξη στρατιωτικής ισχύος φέρεται να προχώρησε το Ιράν, με πληροφορίες της 11ης Οκτωβρίου να κάνουν λόγο για 30 δοκιμαστικές εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές, στις ασκήσεις χρησιμοποιήθηκαν πύραυλοι της οικογένειας Emad και πιθανώς Kheibar Shekan.
Επίσης αναφέρονται οι Khorramshahr.
Ο Kheibar Shekan είναι βαλλιστικός πύραυλος στερεών καυσίμων, με δηλωμένη εμβέλεια περίπου 1.450 χιλιομέτρων, ενώ ο Emad ανήκει στα συστήματα μεσαίου βεληνεκούς του ιρανικού οπλοστασίου.
Η χρονική συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η ένταση μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ παραμένει υψηλή.
Εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες, η μαζική πυραυλική άσκηση θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως μήνυμα στρατηγικής αποτροπής προς την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, με την Τεχεράνη να επιχειρεί να αναδείξει τις εναπομείνασες πυραυλικές της δυνατότητες.
Οι ΗΠΑ χτύπησαν εμπορικό πλοίο: Η ναυτική ασφάλεια μετατρέπεται σε πεδίο πολέμου
H αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, ανακοίνωσε ότι αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος έπληξε το εμπορικό πλοίο Ocean Molica, γνωστό και ως Arika Sun, το οποίο έφερε σημαία Παναμά.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, το πλοίο είχε αναχωρήσει από ιρανικό λιμάνι και αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις να συμμορφωθεί με τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Το πλήγμα πραγματοποιήθηκε στο πρυμναίο τμήμα, προκαλώντας ακινητοποίηση του συστήματος πρόωσης, χωρίς να αναφερθούν τραυματισμοί στο πλήρωμα.
Η CENTCOM υποστηρίζει ότι, κατά τη διάρκεια τριών μηνών εφαρμογής του αποκλεισμού, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ακινητοποιήσει τέσσερα εμπορικά πλοία, έχουν αναγκάσει 135 άλλα να αλλάξουν πορεία και έχουν καταστρέψει δέκα δεξαμενόπλοια που, σύμφωνα με την ίδια, συνδέονταν με οικονομικά δίκτυα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC).
Αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν την έκταση της αμερικανικής επιχείρησης, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα.
Από πότε η προσπάθεια επιβολής ενός ναυτικού αποκλεισμού συνεπάγεται αυτομάτως απεριόριστο δικαίωμα στρατιωτικής προσβολής εμπορικών πλοίων;
Η νομιμότητα ενός ναυτικού αποκλεισμού εξαρτάται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις του διεθνούς δικαίου των ενόπλων συγκρούσεων.
Η εφαρμογή του δεν απαλλάσσει τις εμπλεκόμενες δυνάμεις από τις υποχρεώσεις προστασίας των αμάχων, αναλογικότητας και προφύλαξης.
Το χτύπημα στην καρδιά της Σαουδικής Αραβίας και η αποτυχία της αποτροπής
Ενώ η ένταση αυξανόταν στον Κόλπο του Ομάν, μια ακόμη κρίσιμη εξέλιξη συγκλόνισε τη Σαουδική Αραβία.
Στις 10 Οκτωβρίου, πυραυλική επίθεση στο διεθνές αεροδρόμιο King Khalid προκάλεσε τον θάνατο 12 ανθρώπων και τον τραυματισμό 309, σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές.
Μεταξύ των νεκρών περιλαμβάνονταν πολίτες της Σαουδικής Αραβίας, του Μπαγκλαντές, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αιγύπτου και άλλων χωρών.
Το αεροδρόμιο ανέστειλε τις λειτουργίες του, ενώ η κρίση επηρέασε την αεροπορική κίνηση και δημιούργησε σοβαρές ανησυχίες για νέες επιθέσεις.
Η σαουδαραβική πλευρά αποδίδει την επίθεση στους Houthis της Υεμένης, οι οποίοι διαθέτουν δεσμούς και στρατιωτική υποστήριξη από το Ιράν.
Η επίθεση εναντίον πολιτικού αεροδρομίου, με δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, αποτελεί σοβαρό πλήγμα στην προστασία των αμάχων και έχει προκαλέσει δικαιολογημένες διεθνείς καταδίκες.
Ωστόσο, η κρίση αναδεικνύει επίσης τα όρια της στρατηγικής αποτροπής στην οποία στηρίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους σύμμαχοι.
Παρά τους μεγάλους εξοπλιστικούς προϋπολογισμούς και την πρόσβαση σε προηγμένα δυτικά συστήματα αεράμυνας, η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.
Η πραγματικότητα αυτή δεν συνεπάγεται ότι τα συστήματα αεράμυνας είναι άχρηστα.
Δείχνει, όμως, ότι η στρατιωτική υπεροχή δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτη προστασία απέναντι σε έναν αντίπαλο που διαθέτει τη δυνατότητα επαναλαμβανόμενων επιθέσεων.
Η απάντηση του Donald Trump στην επίθεση κατά του σαουδαραβικού αεροδρομίου ενίσχυσε την ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να συμμετάσχουν σε σαουδαραβικές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Houthi.
Εάν μια τέτοια απόφαση ληφθεί, η Ουάσιγκτον θα αναλάβει τον κίνδυνο βαθύτερης στρατιωτικής εμπλοκής σε ένα ακόμη μέτωπο, ενώ η ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές αναταράξεις.
Η Υεμένη διαθέτει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία εξαιτίας της εγγύτητάς της στο Bab el-Mandeb, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα που συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Μια περαιτέρω επέκταση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να αυξήσει τους κινδύνους τόσο για τη ναυσιπλοΐα όσο και για τις ενεργειακές μεταφορές.
Το παράδοξο είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες ενός περιφερειακού πολέμου που έχει ήδη προκαλέσει σοβαρή διατάραξη της διεθνούς οικονομίας.
Η επιλογή νέων βομβαρδισμών μπορεί να επιφέρει προσωρινά στρατιωτικά αποτελέσματα, αλλά δεν εγγυάται ότι θα αποδυναμώσει τη δυνατότητα των Houthi να συνεχίσουν τις επιθέσεις.
Η εμπειρία της Υεμένης έχει δείξει επανειλημμένα πόσο δύσκολο είναι να επιβληθεί μια διαρκής πολιτική λύση αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα.
Η ξεχασμένη ανθρωπιστική τραγωδία της Υεμένης
Η διεθνής προσοχή στράφηκε δικαιολογημένα στους νεκρούς και τραυματίες της επίθεσης στη Σαουδική Αραβία.
Όμως, την ίδια στιγμή, η Υεμένη συνεχίζει να βιώνει τις καταστροφικές συνέπειες των πολεμικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές που ελέγχονται από τους Houthis, τουλάχιστον 91 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 168 τραυματίστηκαν από επιθέσεις του σαουδαραβικού συνασπισμού μέσα σε πέντε εβδομάδες.
Οι ίδιες αρχές υποστηρίζουν ότι μεγάλο ποσοστό των νεκρών ήταν γυναίκες και παιδιά.
Η ανθρωπιστική διάσταση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της σύγκρουσης.
Η προστασία των αμάχων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποια πλευρά πραγματοποιεί μια επίθεση.
Οι επιθέσεις κατά πολιτικών αεροδρομίων και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που προκαλούν απώλειες αμάχων πρέπει να αξιολογούνται με τα ίδια κριτήρια διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η Ουάσιγκτον έχει κάθε λόγο να καταδικάζει επιθέσεις που σκοτώνουν αμάχους στη Σαουδική Αραβία.
Η αξιοπιστία της, όμως, εξαρτάται επίσης από το κατά πόσο ασκεί πραγματική πίεση για την προστασία των αμάχων στην Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία στρέφεται στην Κίνα: Το όριο της αμερικανικής ισχύος
Ίσως η σημαντικότερη διπλωματική διάσταση της κρίσης βρίσκεται στην αναζήτηση διαμεσολάβησης από την Κίνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε μεταδώσει το Reuters στις 17 Σεπτεμβρίου, η Σαουδική Αραβία είχε ζητήσει από το Πεκίνο να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της κρίσης με τους Houthis.
Η Κίνα φέρεται να χρησιμοποίησε τις επαφές της με το Ιράν, ζητώντας από την Τεχεράνη να ασκήσει επιρροή ώστε να περιοριστούν οι επιθέσεις που απειλούν τη Σαουδική Αραβία και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Οι νεότερες πληροφορίες που παρατίθενται κάνουν λόγο για σαουδαραβικό αίτημα επίσημης κινεζικής διαμεσολάβησης για κατάπαυση του πυρός με τη Σανάα.
Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα η ύπαρξη νέας, ολοκληρωμένης συμφωνίας ή η αποδοχή συγκεκριμένων όρων από όλες τις πλευρές.
Η σημασία αυτής της κατεύθυνσης είναι μεγάλη.
Η Σαουδική Αραβία διατηρεί στενές στρατιωτικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αναγνωρίζει ότι η αποκλιμάκωση μπορεί να απαιτεί και τη συμμετοχή μιας δύναμης που διατηρεί επικοινωνία με το Ιράν.
Το Πεκίνο έχει ήδη αποκτήσει σημαντική διπλωματική εμπειρία στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά τη συμβολή του στην αποκατάσταση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ιράν το 2023.
Επομένως, η προσφυγή στην κινεζική διπλωματία δεν αποτελεί αναγκαστικά πλήρη εγκατάλειψη της αμερικανικής στρατηγικής σχέσης. Αποτυπώνει, όμως, την ανάγκη της σαουδαραβικής ηγεσίας να αναζητήσει περισσότερα εργαλεία διαχείρισης της κρίσης.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η στρατιωτική προστασία και η διπλωματική επιρροή δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά.
Μια χώρα μπορεί να προμηθεύεται τα όπλα της από τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα να αναζητά πολιτική διέξοδο μέσω της Κίνας.
Η μεγάλη γεωπολιτική αντίφαση: Η Ουάσιγκτον κλιμακώνει, το Πεκίνο διεκδικεί διπλωματικό χώρο
Η σύγκριση των αμερικανικών και κινεζικών ενεργειών αναδεικνύει δύο διαφορετικές μορφές παρέμβασης στη Μέση Ανατολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η ισχυρότερη εξωτερική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, διαθέτοντας βάσεις, αεροναυτικές δυνάμεις και εκτεταμένα δίκτυα συνεργασίας.
Η Κίνα, αντίθετα, επιχειρεί να αξιοποιήσει κυρίως οικονομικές σχέσεις και διπλωματικούς διαύλους.
Δεν πρόκειται για απόλυτη αντίθεση μεταξύ στρατιωτικής και ειρηνικής πολιτικής.
Και οι δύο δυνάμεις επιδιώκουν την προστασία των δικών τους στρατηγικών και οικονομικών συμφερόντων.
Ωστόσο, η σημερινή κρίση δίνει στο Πεκίνο μια ευκαιρία να ενισχύσει τη διεθνή του θέση, προσφέροντας υπηρεσίες διαμεσολάβησης εκεί όπου η αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν έχει επιτύχει διαρκή αποκλιμάκωση.
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.
Εάν εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, κινδυνεύει να διευρύνει τη σύγκρουση και να προκαλέσει νέες διαταραχές στην ενέργεια και στο εμπόριο.
Εάν επιδιώξει διαπραγματεύσεις, θα χρειαστεί πιθανότατα να αποδεχθεί έναν μεγαλύτερο ρόλο και για άλλους περιφερειακούς ή διεθνείς παράγοντες.
Από τα Στενά του Hormuz στο Bab el-Mandeb: Δύο θαλάσσια περάσματα, μία κρίση
Η σύνδεση των δύο μετώπων είναι καθοριστική.
Στα Στενά του Hormuz, η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν περιορίζει τη ναυσιπλοΐα και αυξάνει τον κίνδυνο ενεργειακών διαταραχών.
Στο Bab el-Mandeb, η δραστηριότητα των Houthis απειλεί μια ακόμη ζωτική αρτηρία του διεθνούς εμπορίου.
Η ταυτόχρονη αστάθεια και στις δύο περιοχές αυξάνει το συνολικό οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος της σύγκρουσης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ευρώπη, η οποία εξαρτάται από τη διεθνή ναυσιπλοΐα για εισαγωγές ενέργειας, πρώτων υλών και βιομηχανικών προϊόντων.
Το ίδιο ισχύει για τις ασιατικές οικονομίες, των οποίων η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται στενά με τις εξαγωγές του Περσικού Κόλπου.
Η διεύρυνση της κρίσης δημιουργεί έτσι ένα πρόβλημα που καμία στρατιωτική δύναμη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της.
www.bankingnews.gr
Ενώ ο Donald Trump εξετάζει νέα στρατιωτική εμπλοκή στην Υεμένη, η Σαουδική Αραβία αναζητά διπλωματική συνδρομή από την Κίνα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η πολιτική στρατιωτικής πίεσης της Ουάσιγκτον οδηγεί πράγματι σε μεγαλύτερη ασφάλεια ή εάν τροφοδοτεί έναν πόλεμο που εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση, με την αμερικανική στρατιωτική στρατηγική να βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας ολοένα ευρύτερης περιφερειακής αντιπαράθεσης.
Μέσα σε λίγες ώρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν εμπορικό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, η Σαουδική Αραβία βρέθηκε αντιμέτωπη με μία από τις φονικότερες επιθέσεις στο έδαφός της την τελευταία δεκαετία και η διεθνής ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz περιορίστηκε σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα στρατιωτικά περιστατικά.
Συνθέτουν μια εικόνα γεωπολιτικής αποσταθεροποίησης, στην οποία οι στρατιωτικές επιλογές της Ουάσιγκτον και οι επιθέσεις των αντιπάλων της αλληλοτροφοδοτούνται, επιβαρύνοντας την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, την παγκόσμια οικονομία και τους πληθυσμούς της περιοχής.
Η κεντρική αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής είναι ότι επιδιώκει να επιβάλει την ασφάλεια μέσω στρατιωτικής υπεροχής, ενώ η πραγματικότητα δείχνει πως η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν επαρκεί για να εξασφαλίσει σταθερότητα.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν προχωρούσε σε εκτόξευση 30 βαλλιστικών πυραύλων σε μία εντυπωσιακή επίδειξη ισχύος απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ.
Συναγερμός στη Μέση Ανατολή: Το Ιράν εκτόξευσε 30 βαλλιστικούς πυραύλους – Επίδειξη ισχύος απέναντι σε ΗΠΑ και Ισραήλ
Σε μια νέα επίδειξη στρατιωτικής ισχύος φέρεται να προχώρησε το Ιράν, με πληροφορίες της 11ης Οκτωβρίου να κάνουν λόγο για 30 δοκιμαστικές εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές, στις ασκήσεις χρησιμοποιήθηκαν πύραυλοι της οικογένειας Emad και πιθανώς Kheibar Shekan.
Επίσης αναφέρονται οι Khorramshahr.
Ο Kheibar Shekan είναι βαλλιστικός πύραυλος στερεών καυσίμων, με δηλωμένη εμβέλεια περίπου 1.450 χιλιομέτρων, ενώ ο Emad ανήκει στα συστήματα μεσαίου βεληνεκούς του ιρανικού οπλοστασίου.
Η χρονική συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η ένταση μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ παραμένει υψηλή.
Εάν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες, η μαζική πυραυλική άσκηση θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως μήνυμα στρατηγικής αποτροπής προς την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, με την Τεχεράνη να επιχειρεί να αναδείξει τις εναπομείνασες πυραυλικές της δυνατότητες.
Οι ΗΠΑ χτύπησαν εμπορικό πλοίο: Η ναυτική ασφάλεια μετατρέπεται σε πεδίο πολέμου
H αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, ανακοίνωσε ότι αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος έπληξε το εμπορικό πλοίο Ocean Molica, γνωστό και ως Arika Sun, το οποίο έφερε σημαία Παναμά.
Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, το πλοίο είχε αναχωρήσει από ιρανικό λιμάνι και αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις να συμμορφωθεί με τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Το πλήγμα πραγματοποιήθηκε στο πρυμναίο τμήμα, προκαλώντας ακινητοποίηση του συστήματος πρόωσης, χωρίς να αναφερθούν τραυματισμοί στο πλήρωμα.
Η CENTCOM υποστηρίζει ότι, κατά τη διάρκεια τριών μηνών εφαρμογής του αποκλεισμού, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ακινητοποιήσει τέσσερα εμπορικά πλοία, έχουν αναγκάσει 135 άλλα να αλλάξουν πορεία και έχουν καταστρέψει δέκα δεξαμενόπλοια που, σύμφωνα με την ίδια, συνδέονταν με οικονομικά δίκτυα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC).
Αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν την έκταση της αμερικανικής επιχείρησης, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα.
Από πότε η προσπάθεια επιβολής ενός ναυτικού αποκλεισμού συνεπάγεται αυτομάτως απεριόριστο δικαίωμα στρατιωτικής προσβολής εμπορικών πλοίων;
Η νομιμότητα ενός ναυτικού αποκλεισμού εξαρτάται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις του διεθνούς δικαίου των ενόπλων συγκρούσεων.
Η εφαρμογή του δεν απαλλάσσει τις εμπλεκόμενες δυνάμεις από τις υποχρεώσεις προστασίας των αμάχων, αναλογικότητας και προφύλαξης.
Το χτύπημα στην καρδιά της Σαουδικής Αραβίας και η αποτυχία της αποτροπής
Ενώ η ένταση αυξανόταν στον Κόλπο του Ομάν, μια ακόμη κρίσιμη εξέλιξη συγκλόνισε τη Σαουδική Αραβία.
Στις 10 Οκτωβρίου, πυραυλική επίθεση στο διεθνές αεροδρόμιο King Khalid προκάλεσε τον θάνατο 12 ανθρώπων και τον τραυματισμό 309, σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές.
Μεταξύ των νεκρών περιλαμβάνονταν πολίτες της Σαουδικής Αραβίας, του Μπαγκλαντές, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αιγύπτου και άλλων χωρών.
Το αεροδρόμιο ανέστειλε τις λειτουργίες του, ενώ η κρίση επηρέασε την αεροπορική κίνηση και δημιούργησε σοβαρές ανησυχίες για νέες επιθέσεις.
Η σαουδαραβική πλευρά αποδίδει την επίθεση στους Houthis της Υεμένης, οι οποίοι διαθέτουν δεσμούς και στρατιωτική υποστήριξη από το Ιράν.
Η επίθεση εναντίον πολιτικού αεροδρομίου, με δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες, αποτελεί σοβαρό πλήγμα στην προστασία των αμάχων και έχει προκαλέσει δικαιολογημένες διεθνείς καταδίκες.
Ωστόσο, η κρίση αναδεικνύει επίσης τα όρια της στρατηγικής αποτροπής στην οποία στηρίζονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους σύμμαχοι.
Παρά τους μεγάλους εξοπλιστικούς προϋπολογισμούς και την πρόσβαση σε προηγμένα δυτικά συστήματα αεράμυνας, η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους από πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις.
Η πραγματικότητα αυτή δεν συνεπάγεται ότι τα συστήματα αεράμυνας είναι άχρηστα.
Δείχνει, όμως, ότι η στρατιωτική υπεροχή δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτη προστασία απέναντι σε έναν αντίπαλο που διαθέτει τη δυνατότητα επαναλαμβανόμενων επιθέσεων.
Ο Trump εξετάζει νέο πόλεμο – Η Υεμένη κινδυνεύει να μετατραπεί σε πρόσθετο μέτωποA third attack this week on King Khalid International Airport in Saudi Arabia’s capital has injured several people, according to the country’s Civil Aviation Authority. Video showed damage inside the building. https://t.co/9FMzfEpqck
— Al Jazeera English (@AJEnglish) October 10, 2026
Η απάντηση του Donald Trump στην επίθεση κατά του σαουδαραβικού αεροδρομίου ενίσχυσε την ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο οι Ηνωμένες Πολιτείες να συμμετάσχουν σε σαουδαραβικές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Houthi.
Εάν μια τέτοια απόφαση ληφθεί, η Ουάσιγκτον θα αναλάβει τον κίνδυνο βαθύτερης στρατιωτικής εμπλοκής σε ένα ακόμη μέτωπο, ενώ η ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές αναταράξεις.
Η Υεμένη διαθέτει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία εξαιτίας της εγγύτητάς της στο Bab el-Mandeb, ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα που συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Μια περαιτέρω επέκταση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να αυξήσει τους κινδύνους τόσο για τη ναυσιπλοΐα όσο και για τις ενεργειακές μεταφορές.
Το παράδοξο είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται τώρα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες ενός περιφερειακού πολέμου που έχει ήδη προκαλέσει σοβαρή διατάραξη της διεθνούς οικονομίας.
Η επιλογή νέων βομβαρδισμών μπορεί να επιφέρει προσωρινά στρατιωτικά αποτελέσματα, αλλά δεν εγγυάται ότι θα αποδυναμώσει τη δυνατότητα των Houthi να συνεχίσουν τις επιθέσεις.
Η εμπειρία της Υεμένης έχει δείξει επανειλημμένα πόσο δύσκολο είναι να επιβληθεί μια διαρκής πολιτική λύση αποκλειστικά με στρατιωτικά μέσα.
Η ξεχασμένη ανθρωπιστική τραγωδία της Υεμένης
Η διεθνής προσοχή στράφηκε δικαιολογημένα στους νεκρούς και τραυματίες της επίθεσης στη Σαουδική Αραβία.
Όμως, την ίδια στιγμή, η Υεμένη συνεχίζει να βιώνει τις καταστροφικές συνέπειες των πολεμικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές που ελέγχονται από τους Houthis, τουλάχιστον 91 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 168 τραυματίστηκαν από επιθέσεις του σαουδαραβικού συνασπισμού μέσα σε πέντε εβδομάδες.
Οι ίδιες αρχές υποστηρίζουν ότι μεγάλο ποσοστό των νεκρών ήταν γυναίκες και παιδιά.
Η ανθρωπιστική διάσταση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της σύγκρουσης.
Η προστασία των αμάχων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποια πλευρά πραγματοποιεί μια επίθεση.
Οι επιθέσεις κατά πολιτικών αεροδρομίων και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που προκαλούν απώλειες αμάχων πρέπει να αξιολογούνται με τα ίδια κριτήρια διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η Ουάσιγκτον έχει κάθε λόγο να καταδικάζει επιθέσεις που σκοτώνουν αμάχους στη Σαουδική Αραβία.
Η αξιοπιστία της, όμως, εξαρτάται επίσης από το κατά πόσο ασκεί πραγματική πίεση για την προστασία των αμάχων στην Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία στρέφεται στην Κίνα: Το όριο της αμερικανικής ισχύος
Ίσως η σημαντικότερη διπλωματική διάσταση της κρίσης βρίσκεται στην αναζήτηση διαμεσολάβησης από την Κίνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε μεταδώσει το Reuters στις 17 Σεπτεμβρίου, η Σαουδική Αραβία είχε ζητήσει από το Πεκίνο να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της κρίσης με τους Houthis.
Η Κίνα φέρεται να χρησιμοποίησε τις επαφές της με το Ιράν, ζητώντας από την Τεχεράνη να ασκήσει επιρροή ώστε να περιοριστούν οι επιθέσεις που απειλούν τη Σαουδική Αραβία και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Οι νεότερες πληροφορίες που παρατίθενται κάνουν λόγο για σαουδαραβικό αίτημα επίσημης κινεζικής διαμεσολάβησης για κατάπαυση του πυρός με τη Σανάα.
Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα η ύπαρξη νέας, ολοκληρωμένης συμφωνίας ή η αποδοχή συγκεκριμένων όρων από όλες τις πλευρές.
Η σημασία αυτής της κατεύθυνσης είναι μεγάλη.
Η Σαουδική Αραβία διατηρεί στενές στρατιωτικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αναγνωρίζει ότι η αποκλιμάκωση μπορεί να απαιτεί και τη συμμετοχή μιας δύναμης που διατηρεί επικοινωνία με το Ιράν.
Το Πεκίνο έχει ήδη αποκτήσει σημαντική διπλωματική εμπειρία στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά τη συμβολή του στην αποκατάσταση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας–Ιράν το 2023.
Επομένως, η προσφυγή στην κινεζική διπλωματία δεν αποτελεί αναγκαστικά πλήρη εγκατάλειψη της αμερικανικής στρατηγικής σχέσης. Αποτυπώνει, όμως, την ανάγκη της σαουδαραβικής ηγεσίας να αναζητήσει περισσότερα εργαλεία διαχείρισης της κρίσης.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η στρατιωτική προστασία και η διπλωματική επιρροή δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά.
Μια χώρα μπορεί να προμηθεύεται τα όπλα της από τις ΗΠΑ και ταυτόχρονα να αναζητά πολιτική διέξοδο μέσω της Κίνας.
Η μεγάλη γεωπολιτική αντίφαση: Η Ουάσιγκτον κλιμακώνει, το Πεκίνο διεκδικεί διπλωματικό χώρο
Η σύγκριση των αμερικανικών και κινεζικών ενεργειών αναδεικνύει δύο διαφορετικές μορφές παρέμβασης στη Μέση Ανατολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η ισχυρότερη εξωτερική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, διαθέτοντας βάσεις, αεροναυτικές δυνάμεις και εκτεταμένα δίκτυα συνεργασίας.
Η Κίνα, αντίθετα, επιχειρεί να αξιοποιήσει κυρίως οικονομικές σχέσεις και διπλωματικούς διαύλους.
Δεν πρόκειται για απόλυτη αντίθεση μεταξύ στρατιωτικής και ειρηνικής πολιτικής.
Και οι δύο δυνάμεις επιδιώκουν την προστασία των δικών τους στρατηγικών και οικονομικών συμφερόντων.
Ωστόσο, η σημερινή κρίση δίνει στο Πεκίνο μια ευκαιρία να ενισχύσει τη διεθνή του θέση, προσφέροντας υπηρεσίες διαμεσολάβησης εκεί όπου η αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν έχει επιτύχει διαρκή αποκλιμάκωση.
Η Ουάσιγκτον βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.
Εάν εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, κινδυνεύει να διευρύνει τη σύγκρουση και να προκαλέσει νέες διαταραχές στην ενέργεια και στο εμπόριο.
Εάν επιδιώξει διαπραγματεύσεις, θα χρειαστεί πιθανότατα να αποδεχθεί έναν μεγαλύτερο ρόλο και για άλλους περιφερειακούς ή διεθνείς παράγοντες.
Από τα Στενά του Hormuz στο Bab el-Mandeb: Δύο θαλάσσια περάσματα, μία κρίση
Η σύνδεση των δύο μετώπων είναι καθοριστική.
Στα Στενά του Hormuz, η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν περιορίζει τη ναυσιπλοΐα και αυξάνει τον κίνδυνο ενεργειακών διαταραχών.
Στο Bab el-Mandeb, η δραστηριότητα των Houthis απειλεί μια ακόμη ζωτική αρτηρία του διεθνούς εμπορίου.
Η ταυτόχρονη αστάθεια και στις δύο περιοχές αυξάνει το συνολικό οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος της σύγκρουσης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ευρώπη, η οποία εξαρτάται από τη διεθνή ναυσιπλοΐα για εισαγωγές ενέργειας, πρώτων υλών και βιομηχανικών προϊόντων.
Το ίδιο ισχύει για τις ασιατικές οικονομίες, των οποίων η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται στενά με τις εξαγωγές του Περσικού Κόλπου.
Η διεύρυνση της κρίσης δημιουργεί έτσι ένα πρόβλημα που καμία στρατιωτική δύναμη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών