Σκληρός χειμώνας - Οι τιμές του diesel στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 50% από τον Φεβρουάριο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου έχει υπερδιπλασιαστεί - Το ερώτημα των 20 δισ. δολ. για τον ενεργειακό κλάδο
Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αντιμετωπίζουν έναν ακριβό και δύσκολο οικονομικά χειμώνα, καθώς οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, που επιδιώκουν να μετριάσουν τις επιπτώσεις για τους πολίτες, ενδέχεται κάλλιστα να στραφούν στις εταιρείες οι οποίες αποκομίζουν τεράστια έκτακτα κέρδη, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα χρήματα.
Οι τιμές του diesel στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 50% από τον Φεβρουάριο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου έχει υπερδιπλασιαστεί.
Την ίδια στιγμή, η British Petroleum (BP) ανακοίνωσε κέρδη ανά μετοχή κατά 147% υψηλότερα σε σύγκριση με πέρυσι.
Τα διυλιστήρια της εταιρείας, τεράστιες μεταλλικές εγκαταστάσεις που «διασπούν» το αργό πετρέλαιο στα επιμέρους συστατικά του, σχεδόν τριπλασίασαν τα περιθώρια κέρδους τους, φτάνοντας τα 30 δολάρια ανά βαρέλι.
Άλλοι πετρελαϊκοί κολοσσοί, όπως οι Exxon Mobil και TotalEnergies, αύξησαν τα κέρδη τους κατά τουλάχιστον 30% σε ετήσια βάση.
Ο πετρελαϊκός κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα «δίλημμα» ύψους 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων σχετικά με το πώς θα διαθέσει όλα αυτά τα επιπλέον χρήματα, όπως το έθεσε η εφημερίδα Financial Times.
Απαγορευτικός ο δανεισμός για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης
Κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, σύμφωνα με εκτιμήσεις της δεξαμενής σκέψης Bruegel, οι χώρες της ΕΕ δαπάνησαν περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια ευρώ για να μετριάσουν τις επιπτώσεις από τις τότε εξαιρετικά υψηλές τιμές του φυσικού αερίου. Τα μέτρα αυτά χρηματοδοτήθηκαν συχνά μέσω δανείων με χαμηλό επιτόκιο.
Στη δεύτερη ενεργειακή κρίση αυτής της δεκαετίας, αυτή η επιλογή δεν είναι πλέον διαθέσιμη.
Το κόστος δανεισμού έχει υπερτριπλασιαστεί για πολλές χώρες της ΕΕ.
Μέχρι το καλοκαίρι, το Bruegel εκτιμούσε ότι είχαν εφαρμοστεί μέτρα ενεργειακής στήριξης αξίας μόλις 12 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το ποσό αυτό είναι αναμφίβολα μεγαλύτερο σήμερα, ωστόσο θα εξακολουθεί να απέχει πολύ από την παρέμβαση του 2022.
Τα χειρότερα, όμως, δεν έχουν έρθει ακόμη.
Ακόμη κι αν η αμερικανική κυβέρνηση καταφέρει να μεσολαβήσει για την επίτευξη ειρήνης με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα του πετρελαίου θα συνεχιστούν για πολλούς μήνες.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα θελήσουν να δείξουν ότι αναλαμβάνουν δράση — αλλά με τα χρήματα ποιου;
Η συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη (15/10) κατέδειξε ότι οι διαφωνίες παραμένουν βαθιές, ακόμη και όσον αφορά τις πολιτικές για τις εκπομπές άνθρακα, οι οποίες έχουν πλέον θεσπιστεί νομικά.
Πού θα πρέπει, λοιπόν, να στραφούν; Η απάντηση μοιάζει προφανής.
Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί και οι ισχυροί ισολογισμοί τους
Ο έκτακτος φόρος της ΕΕ του 2022, ο οποίος προέβλεπε ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να επιβάλουν φόρο τουλάχιστον 33% στα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών που υπερέβαιναν κατά 20% τον μέσο όρο των κερδών τους προηγούμενων ετών, απέφερε περίπου 29 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το πολιτικό πλαίσιο που ωθεί την ΕΕ να επαναφέρει ένα μέτρο του 2022 —το οποίο είχε παρουσιαστεί ως «εισφορά αλληλεγγύης» — αποτελεί ένα ευμετάβλητο μείγμα παραγόντων: την ανάγκη να επιδείξουν οι κυβερνήσεις έμπρακτη δράση, τις πραγματικές δημοσιονομικές πιέσεις και το γεγονός ότι το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιούσε ο κλάδος κατά των έκτακτων φόρων δεν ισχύει πλέον.
Η Exxon Mobil και άλλες εταιρείες προσφεύγουν σήμερα κατά της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η παρέμβαση του 2022 συνιστούσε αναδρομική απαλλοτρίωση περιουσιακών τους στοιχείων.
Πράγματι, επιχειρήσεις έχουν καταφέρει στο παρελθόν να προσβάλουν με επιτυχία πολιτικές που υπερβαίνουν τις «εύλογες» προσδοκίες τους.
Ωστόσο, καθώς διαφαίνεται η επιβολή του δεύτερου έκτακτου φόρου της ΕΕ μέσα στη δεκαετία, αναμένεται ότι οι δικαστές θα απορρίψουν με σκωπτικό τρόπο τους ισχυρισμούς των εταιρειών, εάν αυτές υποστηρίξουν ότι αιφνιδιάστηκαν από το νεότερο σχέδιο, το οποίο επιδιώκει να ανακτήσει μέρος των χρημάτων που αποφέρουν τα απροσδόκητα κέρδη της νέας ενεργειακής κρίσης.
Οι Βρυξέλλες, οι οποίες μέχρι στιγμής εμφανίζονταν διστακτικές απέναντι στην επανάληψη του πειράματος του έκτακτου φόρου του 2022, με το επιχείρημα ότι θα μπορούσε να επηρεάσει την παραγωγή των διυλιστηρίων, αντιμετωπίζουν πλέον όλο και λιγότερες εναλλακτικές.
Παράλληλα, εξακολουθούν να διατηρούν επιφυλάξεις τόσο ως προς τη νομιμότητα ενός νέου φόρου όσο και ως προς την περιορισμένη αποτελεσματικότητά του.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Αυστρίας και της Πολωνίας ανάγκασαν την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ να συγκροτήσει εσωτερική ομάδα εργασίας για το ζήτημα.
Αναμένουν δε να παρουσιαστούν βασικές αρχές σχεδιασμού ή, τουλάχιστον, εναλλακτικές προτάσεις για την επιβολή έκτακτου φόρου κατά τη συνάντησή τους τον Νοέμβριο.
Κατακερματισμένη η πολιτική αντιμετώπισης της κρίσης
Η Ένωση ενδέχεται να αναγκαστεί να προχωρήσει σε αυτή την επιλογή και για έναν ακόμη λόγο: η σημερινή σύσταση των Βρυξελλών προς τις εθνικές κυβερνήσεις —που θα μπορούσε να συνοψιστεί στο «κάντε ό,τι θέλετε»— οδηγεί όλο και περισσότερο σε ένα συνονθύλευμα διαφορετικών παρεμβάσεων, οι οποίες έρχονται σε σύγκρουση με τις αρχές της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η Πολωνία υιοθέτησε φέτος ένα σύστημα που στοχεύει στα έσοδα τα οποία υπερβαίνουν τον μέσο όρο μιας πολυετούς περιόδου, ακολουθώντας το πρότυπο του έκτακτου φόρου που εφαρμόστηκε κατά την κρίση του 2022.
Η Πορτογαλία βρίσκεται στη διαδικασία θέσπισης αντίστοιχου μέτρου.
Ο συνασπισμός των χωρών που υποστηρίζουν έναν έκτακτο φόρο καλύπτει περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού της ΕΕ, ενώ ο βασικός λόγος για τον οποίο η Γερμανία δεν έχει ακόμη υιοθετήσει ένα τέτοιο μέτρο είναι οι εσωτερικές πολιτικές διαμάχες.
Εάν δεν θεσπιστεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο ή ένα κοινό σύστημα, οι Βρυξέλλες μπορεί κάποια στιγμή να βρεθούν αντιμέτωπες με ένα συνονθύλευμα διαφορετικών ή ακόμη και αντικρουόμενων μέτρων.
Οι επικριτές του μέτρου —μεταξύ των οποίων και η Γερμανίδα υπουργός Ενέργειας Katherina Reiche, μέλος του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος— υποστηρίζουν ότι ένας έκτακτος φόρος αποθαρρύνει τις επενδύσεις.
Γιατί να επενδύσει κανείς, όταν τα κέρδη του φορολογούνται βαριά μόλις αρχίσει να αποκομίζει έσοδα;
Αυτό, υποστηρίζουν, συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία τα διυλιστήρια είναι πιο απαραίτητα από ποτέ.
Και παρότι υπάρχει κάποια βάση σε αυτό το επιχείρημα, έχει έρθει η ώρα να αναγνωριστεί ότι η διύλιση πετρελαίου έχει πολύ περιορισμένες προοπτικές στην Ευρώπη.
Η ζήτηση για πετρέλαιο αναμένεται να μειωθεί τα επόμενα χρόνια — εν μέρει λόγω των σημερινών υψηλών τιμών, αλλά και εξαιτίας της αυξανόμενης ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα.
Ήδη, η δυναμικότητα διύλισης της ΕΕ έχει μειωθεί κατά 20% τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Σε διαρθρωτικό επίπεδο, οι πολιτικοί είναι πιθανό να ενδιαφέρονται περισσότερο να περάσει ο χειμώνας χωρίς ταραχές ή εκλογικές αντιδράσεις εξαιτίας της αύξησης του κόστους ζωής, παρά να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική ευρωστία των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών.
Η πραγματικότητα πέρα από τα συνθήματα και τις εύκολες λύσεις...
www.bankingnews.gr
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, που επιδιώκουν να μετριάσουν τις επιπτώσεις για τους πολίτες, ενδέχεται κάλλιστα να στραφούν στις εταιρείες οι οποίες αποκομίζουν τεράστια έκτακτα κέρδη, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα χρήματα.
Οι τιμές του diesel στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 50% από τον Φεβρουάριο, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου έχει υπερδιπλασιαστεί.
Την ίδια στιγμή, η British Petroleum (BP) ανακοίνωσε κέρδη ανά μετοχή κατά 147% υψηλότερα σε σύγκριση με πέρυσι.
Τα διυλιστήρια της εταιρείας, τεράστιες μεταλλικές εγκαταστάσεις που «διασπούν» το αργό πετρέλαιο στα επιμέρους συστατικά του, σχεδόν τριπλασίασαν τα περιθώρια κέρδους τους, φτάνοντας τα 30 δολάρια ανά βαρέλι.
Άλλοι πετρελαϊκοί κολοσσοί, όπως οι Exxon Mobil και TotalEnergies, αύξησαν τα κέρδη τους κατά τουλάχιστον 30% σε ετήσια βάση.
Ο πετρελαϊκός κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα «δίλημμα» ύψους 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων σχετικά με το πώς θα διαθέσει όλα αυτά τα επιπλέον χρήματα, όπως το έθεσε η εφημερίδα Financial Times.
Απαγορευτικός ο δανεισμός για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης
Κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, σύμφωνα με εκτιμήσεις της δεξαμενής σκέψης Bruegel, οι χώρες της ΕΕ δαπάνησαν περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια ευρώ για να μετριάσουν τις επιπτώσεις από τις τότε εξαιρετικά υψηλές τιμές του φυσικού αερίου. Τα μέτρα αυτά χρηματοδοτήθηκαν συχνά μέσω δανείων με χαμηλό επιτόκιο.
Στη δεύτερη ενεργειακή κρίση αυτής της δεκαετίας, αυτή η επιλογή δεν είναι πλέον διαθέσιμη.
Το κόστος δανεισμού έχει υπερτριπλασιαστεί για πολλές χώρες της ΕΕ.
Μέχρι το καλοκαίρι, το Bruegel εκτιμούσε ότι είχαν εφαρμοστεί μέτρα ενεργειακής στήριξης αξίας μόλις 12 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το ποσό αυτό είναι αναμφίβολα μεγαλύτερο σήμερα, ωστόσο θα εξακολουθεί να απέχει πολύ από την παρέμβαση του 2022.
Τα χειρότερα, όμως, δεν έχουν έρθει ακόμη.
Ακόμη κι αν η αμερικανική κυβέρνηση καταφέρει να μεσολαβήσει για την επίτευξη ειρήνης με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα του πετρελαίου θα συνεχιστούν για πολλούς μήνες.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα θελήσουν να δείξουν ότι αναλαμβάνουν δράση — αλλά με τα χρήματα ποιου;
Η συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη (15/10) κατέδειξε ότι οι διαφωνίες παραμένουν βαθιές, ακόμη και όσον αφορά τις πολιτικές για τις εκπομπές άνθρακα, οι οποίες έχουν πλέον θεσπιστεί νομικά.
Πού θα πρέπει, λοιπόν, να στραφούν; Η απάντηση μοιάζει προφανής.
Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί και οι ισχυροί ισολογισμοί τους
Ο έκτακτος φόρος της ΕΕ του 2022, ο οποίος προέβλεπε ότι οι εθνικές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να επιβάλουν φόρο τουλάχιστον 33% στα κέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών που υπερέβαιναν κατά 20% τον μέσο όρο των κερδών τους προηγούμενων ετών, απέφερε περίπου 29 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το πολιτικό πλαίσιο που ωθεί την ΕΕ να επαναφέρει ένα μέτρο του 2022 —το οποίο είχε παρουσιαστεί ως «εισφορά αλληλεγγύης» — αποτελεί ένα ευμετάβλητο μείγμα παραγόντων: την ανάγκη να επιδείξουν οι κυβερνήσεις έμπρακτη δράση, τις πραγματικές δημοσιονομικές πιέσεις και το γεγονός ότι το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιούσε ο κλάδος κατά των έκτακτων φόρων δεν ισχύει πλέον.
Η Exxon Mobil και άλλες εταιρείες προσφεύγουν σήμερα κατά της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η παρέμβαση του 2022 συνιστούσε αναδρομική απαλλοτρίωση περιουσιακών τους στοιχείων.
Πράγματι, επιχειρήσεις έχουν καταφέρει στο παρελθόν να προσβάλουν με επιτυχία πολιτικές που υπερβαίνουν τις «εύλογες» προσδοκίες τους.
Ωστόσο, καθώς διαφαίνεται η επιβολή του δεύτερου έκτακτου φόρου της ΕΕ μέσα στη δεκαετία, αναμένεται ότι οι δικαστές θα απορρίψουν με σκωπτικό τρόπο τους ισχυρισμούς των εταιρειών, εάν αυτές υποστηρίξουν ότι αιφνιδιάστηκαν από το νεότερο σχέδιο, το οποίο επιδιώκει να ανακτήσει μέρος των χρημάτων που αποφέρουν τα απροσδόκητα κέρδη της νέας ενεργειακής κρίσης.
Οι Βρυξέλλες, οι οποίες μέχρι στιγμής εμφανίζονταν διστακτικές απέναντι στην επανάληψη του πειράματος του έκτακτου φόρου του 2022, με το επιχείρημα ότι θα μπορούσε να επηρεάσει την παραγωγή των διυλιστηρίων, αντιμετωπίζουν πλέον όλο και λιγότερες εναλλακτικές.
Παράλληλα, εξακολουθούν να διατηρούν επιφυλάξεις τόσο ως προς τη νομιμότητα ενός νέου φόρου όσο και ως προς την περιορισμένη αποτελεσματικότητά του.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Αυστρίας και της Πολωνίας ανάγκασαν την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ να συγκροτήσει εσωτερική ομάδα εργασίας για το ζήτημα.
Αναμένουν δε να παρουσιαστούν βασικές αρχές σχεδιασμού ή, τουλάχιστον, εναλλακτικές προτάσεις για την επιβολή έκτακτου φόρου κατά τη συνάντησή τους τον Νοέμβριο.
Κατακερματισμένη η πολιτική αντιμετώπισης της κρίσης
Η Ένωση ενδέχεται να αναγκαστεί να προχωρήσει σε αυτή την επιλογή και για έναν ακόμη λόγο: η σημερινή σύσταση των Βρυξελλών προς τις εθνικές κυβερνήσεις —που θα μπορούσε να συνοψιστεί στο «κάντε ό,τι θέλετε»— οδηγεί όλο και περισσότερο σε ένα συνονθύλευμα διαφορετικών παρεμβάσεων, οι οποίες έρχονται σε σύγκρουση με τις αρχές της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η Πολωνία υιοθέτησε φέτος ένα σύστημα που στοχεύει στα έσοδα τα οποία υπερβαίνουν τον μέσο όρο μιας πολυετούς περιόδου, ακολουθώντας το πρότυπο του έκτακτου φόρου που εφαρμόστηκε κατά την κρίση του 2022.
Η Πορτογαλία βρίσκεται στη διαδικασία θέσπισης αντίστοιχου μέτρου.
Ο συνασπισμός των χωρών που υποστηρίζουν έναν έκτακτο φόρο καλύπτει περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού της ΕΕ, ενώ ο βασικός λόγος για τον οποίο η Γερμανία δεν έχει ακόμη υιοθετήσει ένα τέτοιο μέτρο είναι οι εσωτερικές πολιτικές διαμάχες.
Εάν δεν θεσπιστεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο ή ένα κοινό σύστημα, οι Βρυξέλλες μπορεί κάποια στιγμή να βρεθούν αντιμέτωπες με ένα συνονθύλευμα διαφορετικών ή ακόμη και αντικρουόμενων μέτρων.
Οι επικριτές του μέτρου —μεταξύ των οποίων και η Γερμανίδα υπουργός Ενέργειας Katherina Reiche, μέλος του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος— υποστηρίζουν ότι ένας έκτακτος φόρος αποθαρρύνει τις επενδύσεις.
Γιατί να επενδύσει κανείς, όταν τα κέρδη του φορολογούνται βαριά μόλις αρχίσει να αποκομίζει έσοδα;
Αυτό, υποστηρίζουν, συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία τα διυλιστήρια είναι πιο απαραίτητα από ποτέ.
Και παρότι υπάρχει κάποια βάση σε αυτό το επιχείρημα, έχει έρθει η ώρα να αναγνωριστεί ότι η διύλιση πετρελαίου έχει πολύ περιορισμένες προοπτικές στην Ευρώπη.
Η ζήτηση για πετρέλαιο αναμένεται να μειωθεί τα επόμενα χρόνια — εν μέρει λόγω των σημερινών υψηλών τιμών, αλλά και εξαιτίας της αυξανόμενης ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα.
Ήδη, η δυναμικότητα διύλισης της ΕΕ έχει μειωθεί κατά 20% τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Σε διαρθρωτικό επίπεδο, οι πολιτικοί είναι πιθανό να ενδιαφέρονται περισσότερο να περάσει ο χειμώνας χωρίς ταραχές ή εκλογικές αντιδράσεις εξαιτίας της αύξησης του κόστους ζωής, παρά να διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική ευρωστία των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών.
Η πραγματικότητα πέρα από τα συνθήματα και τις εύκολες λύσεις...
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών