Σχετικά Άρθρα
ΙΕΛΚΑ: Στο 2,23% ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ τον Απρίλιο - Τα προϊόντα που «καίνε»
Πρωτοφανές: Τα super market πιέζουν τους παραγωγούς να ρίξουν τις τιμές έως 20%
Για «αρπακτικές πρακτικές» των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στη Γαλλία κάνει λόγο η πολυσέλιδη έρευνα της Γαλλικής Γερουσίας, η οποία επί πέντε μήνες πέρασε από «ψιλό κόσκινο» την αγορά τροφίμων, πραγματοποιώντας 189 ακροάσεις εκπροσώπων αγροτών, βιομηχανιών, αγοραστών και των Αρχών Ανταγωνισμού.
Τι μένει στις τσέπες των προμηθευτών
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: Η ισορροπία ισχύος μεταξύ βιομηχανιών και μεγάλης διανομής έχει πλέον γείρει υπέρ των λιανέμπορων.
Η εικόνα που περιγράφει η γαλλική έκθεση είναι αποκαλυπτική για τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η αξία στην αλυσίδα τροφίμων.
Από κάθε 100 ευρώ που πληρώνει ο καταναλωτής για τρόφιμα, μόλις 8 ευρώ καταλήγουν στον αγρότη, 14 ευρώ στη μεταποίηση, 35 ευρώ στους εισαγωγείς και περίπου 40 ευρώ στη μεγάλη λιανική.
«Από το χωράφι στο ράφι» – Το ίδιο έργο και στην Ελλάδα
Το ίδιο έργο παίζεται εδώ και δεκαετίες και στην Ελλάδα, με τίτλο «από το χωράφι στο ράφι». Οι κυβερνήσεις παρακολουθούν επί χρόνια την εκτόξευση των τιμών και την πίεση στους παραγωγούς, χωρίς να καταφέρουν να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά τις στρεβλώσεις της αγοράς.
Στην εγχώρια αγορά έχουμε τα πρόστιμα
Σήμερα, η μάχη κατά της ακρίβειας δίνεται κυρίως μέσω του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους και των προστίμων στους παραβάτες. Ωστόσο, οι καταναλωτές συνεχίζουν να βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημά τους να εξανεμίζεται στο σούπερ μάρκετ, χωρίς να διαπιστώνουν ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.
Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και πολιτικό. Η ακρίβεια εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες απειλές για κάθε κυβέρνηση, καθώς οι πολίτες κρίνουν πλέον πρωτίστως το κόστος ζωής και την καθημερινότητά τους.
Πώς συμπιέζονται οι τιμές των προμηθευτών
Η γαλλική έκθεση περιγράφει έναν μηχανισμό ασφυκτικής πίεσης προς τους προμηθευτές. Οι πραγματικές τιμές δεν καθορίζονται από τους επίσημους τιμοκαταλόγους αλλά μέσα από σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ βιομηχανιών και λιανεμπορίου, οι οποίες οδηγούν σε μεγάλες εκπτώσεις, επιστροφές και πρόσθετες χρεώσεις.
Στην πράξη, όπως σημειώνεται, η «καθοδική πίεση τιμών» μπορεί να συμπιέσει τις τιμές παραγωγού κατά 20%, 30% ή ακόμη και 50%, ανεξάρτητα από το πραγματικό κόστος παραγωγής.
Το κόλπο με τα περιθώρια
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη λεγόμενη «εξισορρόπηση περιθωρίων» που εφαρμόζουν οι μεγάλες αλυσίδες. Διατηρούν εξαιρετικά χαμηλά περιθώρια σε προϊόντα-κράχτες ώστε να εμφανίζουν ανταγωνιστική εικόνα τιμών και μεταφέρουν υψηλότερα περιθώρια σε άλλα προϊόντα, κυρίως στα φρέσκα τρόφιμα, όπως φρούτα και λαχανικά. Σύμφωνα με την έκθεση, αυτό οδηγεί σε υπερβολικές επιβαρύνσεις για τους παραγωγούς νωπών προϊόντων, ενώ εντείνει την αδιαφάνεια στη διαμόρφωση των τελικών τιμών.
Τα «πίσω περιθώρια» και η πραγματική κερδοφορία
Η Γαλλική Γερουσία αμφισβητεί ακόμη και την εικόνα των χαμηλών περιθωρίων κέρδους που παρουσιάζουν οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής.
Κατά τη διάρκεια της πληθωριστικής κρίσης του 2022-2023, οι αλυσίδες υποστήριξαν ότι απορρόφησαν μεγάλο μέρος των ανατιμήσεων για να προστατεύσουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Πράγματι, το καθαρό περιθώριο κέρδους μετά φόρων υποχώρησε το 2023 στο 0,7% του κύκλου εργασιών.
Παραπλανητική η εικόνα από τις αλυσίδες
Ωστόσο, η έκθεση θεωρεί ότι αυτή η εικόνα είναι σε μεγάλο βαθμό παραπλανητική. Το καθαρό περιθώριο αποτελεί μόνο τη «βιτρίνα» της πραγματικής κερδοφορίας της μεγάλης διανομής. Σημαντικό μέρος των κερδών προέρχεται από τα λεγόμενα «πίσω περιθώρια» (“marges arrière”), δηλαδή από εμπορικές υπηρεσίες, επιστροφές και πρόσθετες χρεώσεις που επιβάλλονται προς βιομηχανίες και προμηθευτές. Πρόκειται για έσοδα που δεν εμφανίζονται άμεσα ως εμπορικό περιθώριο επί των πωλήσεων αλλά λειτουργούν ως παράλληλος μηχανισμός κερδοφορίας.
Οι πρακτικές αυτές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία μέσω διεθνών συμμαχιών αγορών, ευρωπαϊκών κέντρων προμηθειών και κεντρικών υπηρεσιών διανομής. Με άλλα λόγια, οι μεγάλες αλυσίδες εμφανίζουν σχετικά χαμηλά «ορατά» περιθώρια στα ράφια, αλλά ανακτούν σημαντικό μέρος της πραγματικής κερδοφορίας τους μέσω παράλληλων εμπορικών συμφωνιών και χρεώσεων προς τους προμηθευτές.
Τα 24 μέτρα που προτείνει η Γαλλική Γερουσία
Για την αποκατάσταση ισορροπίας στην αλυσίδα τροφίμων, η Γαλλική Γερουσία προτείνει 24 μέτρα, μεταξύ των οποίων:
- Την υποχρεωτική δημοσιοποίηση της σύγκρισης λιανικών τιμών και τιμών προμηθευτή.
- Την πλήρη διαφάνεια στα «πίσω περιθώρια».
- Την ετήσια δήλωση χρηματοροών προς τα ευρωπαϊκά κέντρα αγορών.
- Αυστηρότερες κυρώσεις για καταχρηστικές εμπορικές πρακτικές και την αναθεώρηση του ορισμού της «κατάχρησης οικονομικής εξάρτησης».
Οι λιανέμποροι απορρίπτουν τις κατηγορίες
Οι λιανέμποροι απέρριψαν τις κατηγορίες. Η Fédération du commerce et de la distribution (FCD), ο βασικός σύνδεσμος του κλάδου στη Γαλλία, χαρακτήρισε την έκθεση «μεροληπτική» και «αποκομμένη από την οικονομική πραγματικότητα», υποστηρίζοντας ότι οι αλυσίδες απορροφούν μεγάλο μέρος των πληθωριστικών πιέσεων ώστε να προστατεύσουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Ωστόσο, η συζήτηση που άνοιξε η Γαλλική Γερουσία αφορά πλέον ολόκληρη την Ευρώπη. Και η ελληνική αγορά τροφίμων δύσκολα μπορεί να ισχυριστεί ότι αποτελεί εξαίρεση. Άλλωστε τα γαλλικά ευρήματα της έρευνας ταιριάζουν γάντι στην εγχώρια αγορά.
Νίκος Θεοδωρόπουλος
ntheo@bankingnews.gr
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών