Στις 3 Ιανουαρίου 2026, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μια πρωτοφανή στρατιωτική επιχείρηση κατά της Βενεζουέλας, με αποτέλεσμα τόσο την επιθετική αεροπορική δράση εναντίον στρατιωτικών στόχων γύρω από την πρωτεύουσα Καράκας, όσο και την απαγωγή του προέδρου Nicolas Maduro από ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ.
H επιχείρηση αυτή — γνωστή ως Operation Absolute Resolve — προκάλεσε σοκ τόσο στην περιοχή όσο και διεθνώς, δεδομένου ότι η Βενεζουέλα διέθετε υποτίθεται ένα σημαντικό δίκτυο αντιαεροπορικών συστημάτων υψηλής τεχνολογίας.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από πλήθος διεθνών αναφορών και αναλύσεων, τα προηγμένα ρωσικής και κινεζικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα της Βενεζουέλας — συμπεριλαμβανομένων των S-300VM, BUK-M2E και των κινεζικών ραντάρ JY-27A — δεν λειτούργησαν ούτε εμπόδισαν ουσιαστικά την επέλαση των αμερικανικών δυνάμεων.
«Αδρανοποίηση» των αμυντικών συστημάτων
Σύμφωνα με απόλυτα διασταυρωμένες πληροφορίες, τα συστήματα S-300VM και Buk-M2 που αποτελούσαν την «ραχοκοκαλιά» της αεράμυνας της Βενεζουέλας:
• Δεν ήταν ενσωματωμένα σε δικτυωμένο σύστημα ραντάρ και πολλές μονάδες δεν ήταν ενεργοποιημένες τη στιγμή της επίθεσης.
• Κρίσιμα στοιχεία των συστημάτων, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων, βρίσκονταν αποθηκευμένα και μη επιχειρησιακά κατά την εισβολή.
Αυτή η διαπίστωση εξηγεί γιατί περισσότερα από 150 αμερικανικά αεροσκάφη κατόρθωσαν να επιχειρήσουν σχεδόν χωρίς αντίσταση, με μόνο ένα ελικόπτερο να έχει υποστεί μικρής κλίμακας ζημιά.
Τα στοιχεία για την εκούσια απενεργοποίηση
Το βασικό ερώτημα που γεννάται είναι: Πώς είναι δυνατόν μια χώρα που διακήρυττε την προετοιμασία της για αεροπορική άμυνα να αφήσει τέτοια συστήματα ανενεργά;
Υπάρχουν μερικές πιθανές εξηγήσεις που κυκλοφορούν στα μέσα ενημέρωσης, αναλύσεις στρατηγικών και σε διεθνείς στρατιωτικές κοινότητες:
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία και συντήρηση των οπλικών της συστημάτων, λόγω οικονομικών κυρώσεων, έλλειψης ανταλλακτικών και αποχώρησης Ρώσων τεχνικών.
Επίσης τα ίδια συστήματα δεν συνδέονταν σε δίκτυα ραντάρ και διοίκησης που να τα καθιστούν αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με τους Αμερικανούς παρατηρείται μακροχρόνια διοικητική και επιχειρησιακή αποσύνθεση του στρατιωτικού μηχανισμού.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Military Watch Magazine πολλοί αναλυτές και παρατηρητές διεθνώς υποστηρίζουν ότι η έλλειψη αντίστασης μπορεί να εξηγηθεί μόνο ως αποτέλεσμα μη ενεργοποίησης του συστήματος από τη στρατιωτική ηγεσία που γνώριζε εκ των προτέρων για την αμερικανική ενέργεια.
Σαμποτάζ - Το δέλεαρ των 50 εκατ. δολαρίων της επικήρυξης για τη σύλληψη Maduro
Επίσης σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πιθανότατα πρόκειται για εσωτερικό σαμποτάζ που διευκόλυνε την επιχείρηση, από αξιωματικούς που είτε φοβόντουσαν πλήρη καταστροφή, είτε είχαν άλλες πολιτικές ή προσωπικές ατζέντες, ή υπόβαθρο παζαριών με εξωτερικές δυνάμεις.
Σε διαδικτυακές συζητήσεις και αναλύσεις προβάλλεται η ιδέα ότι κάποιοι αξιωματικοί είχαν συμφωνήσει να μην ενεργοποιήσουν τα συστήματα, με στόχο να διαφυλάξουν τον στρατό ή τις δικές τους θέσεις μετά την επέμβαση.
Παρότι τέτοιου είδους ισχυρισμοί δεν έχουν αποδειχθεί επισήμως, στον δημόσιο διάλογο τείνουν να εξηγούν γιατί δεν υπήρξε μαζική χρήση αεροσκαφών για αντιμετώπιση των αμερικανικών πτήσεων και γιατί τα αντιαεροπορικά συστήματα δεν ενεργοποιήθηκαν ακόμη και όταν είχαν πλεονέκτημα αριθμητικό κοντά στην πρωτεύουσα.
Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, η αμοιβή των 50.000.000 δολαρίων για τη σύλληψη του Maduro και οι μακροχρόνιες πιέσεις στο στρατό μπορεί να δημιούργησαν «ρήγματα» στην πίστη ορισμένων στρατιωτικών στην κυβέρνηση — ένα κλασικό μοτίβο που παρατηρείται ιστορικά σε περιπτώσεις καταρρεύσεων κρατών.
Στρατιωτική κατάρρευση χωρίς αντίσταση - Εσωτερική προδοσία
Όπως αναφέρουν πολλαπλές αναλύσεις το πλήρες αποτέλεσμα της επιχείρησης δείχνει ότι η αμερικανική επίθεση πραγματοποιήθηκε με σχετική ευκολία, παρά την καταφανή τεχνολογική ικανότητα που υποτίθεται πως διέθετε η Βενεζουέλα.
Υπήρξε στενή στόχευση εναντίον των σημείων αντιαεροπορικής άμυνας και των ραντάρ, που είτε δεν ήταν ενεργά, είτε είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας από πριν.
Η έλλειψη αποτελεσματικής απάντησης από τον στρατό ενισχύει το επιχείρημα ότι κάτι περισσότερο από «τεχνική ανεπάρκεια» μπορεί να συνέβη.
Η ιδέα της εσωτερικής προδοσίας δεν αφορά απαραιτήτως ένα «πραξικόπημα», αλλά μπορεί να περιγράφεται ως μη ενεργή αντίσταση σε κρίσιμες στιγμές, παραβλέψεις σε απλές βασικές εντολές άμυνας, εσκεμμένη παραχώρηση στρατιωτικών δυνατοτήτων ή ακόμη και παρασκηνιακές συμφωνίες μεταξύ στρατιωτικών ηγεσιών και ξένων υπηρεσιών.
Τέτοιου είδους συμπεριφορές έχουν προηγούμενα σε παγκόσμια ιστορία όπου η ηγεσία φοβάται υπερβολικά μεγάλη καταστροφή ή όταν στρατιωτικές ιεραρχίες έχουν βαθιά πολιτικοποιηθεί — υψηλότερη πίστη σε πρόσωπα ή καθεστώτα παρά στην εθνική άμυνα.
Ενέργεια stand down
Η επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα αποκάλυψε ένα συνδυασμό στρατιωτικής αδυναμίας, οργανωτικής διάλυσης και πιθανών εσωτερικών συμβιβασμών μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας.
Τα δεδομένα σχετικά με την απουσία λειτουργίας των αντιαεροπορικών συστημάτων, τη μη χρήση πτητικών μέσων για άμυνα, και την αστραπιαία ταχύτητα με την οποία διαλύθηκε κάθε μορφή οργανωμένης αντίδρασης προκαλούν βάσιμες υποψίες ότι υπήρξε «ενέργεια stand-down» ή εκούσια αδράνεια στρατιωτικών δομών, πιθανώς σε ανταλλαγή για τη διαφύλαξη δικών τους συμφερόντων.
Καρατομήσεις στον στρατό της Βενεζουέλας
Μετά τη σύλληψη Maduro η αντιπρόεδρος Delcy Rodriguez ορκίστηκε ως προσωρινή πρόεδρος βάσει του συντάγματος της χώρας, εν μέσω μιας κατάστασης αβεβαιότητας για την πραγματική αποτελεσματική εξουσία στην χώρα.
Ακριβώς μετά αυτά τα γεγονότα, ακολούθησαν σημαντικές αλλαγές στα υψηλότερα στρατιωτικά καθήκοντα, οι οποίες ερμηνεύτηκαν από αρκετούς αναλυτές ως προσπάθεια ελέγχου της κατάστασης και απομάκρυνσης προσώπων που θεωρούνταν λιγότερο πιστά στο νέο στρατιωτικό δόγμα ή στην προσωρινή κυβέρνηση.
Μία από τις πιο καταγεγραμμένες κινήσεις ήταν η απομάκρυνση του Στρατηγού Javier Marcano Tábata, διοικητή της Προεδρικής Φρουράς — της μονάδας που παραδοσιακά ήταν υπεύθυνη για την προσωπική ασφάλεια του αρχηγού του κράτους.
Τον αντικατέστησε ο Gustavo Enrique González López, ο οποίος ανέλαβε παράλληλα και τη διεύθυνση της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροοφριών (DGCIM), εν μέσω έντονης πίεσης και αλλαγών στις υπηρεσίες ασφαλείας.
Η αλλαγή αυτή θεωρήθηκε από πολλούς ειδικούς ως προσπάθεια ελέγχου ακόμη και των επιλογών των ηγετικών στελεχών της στρατιωτικής ιεραρχίας, ειδικά μετά από ενδείξεις «αδράνειας και πιθανής «εσωτερικής απροθυμίας» να χρησιμοποιηθούν αμυντικά συστήματα κατά την αμερικανική επίθεση».
Η αντικατάσταση της προεδρικής Φρουράς με πρόσωπο που θεωρείται πιο «υποστηρικτικό» προς κάποιες πλευρές της νέας κυβέρνησης ενδέχεται να αντανακλά στρατιωτική εμπιστοσύνη μόνο προς επιλεγμένα στελέχη, με στόχο τη συγκράτηση των υπολειμμάτων της ηγεσίας πίσω από τον στρατό μετά την κρίση.
Οι απώλειες ανησυχούν την προσωρινή κυβέρνηση
Παράλληλα με τις αλλαγές ηγετών, έχει δημοσιοποιηθεί ότι δεκάδες στρατιωτικοί σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της επέμβασης.
Οι αναφορές αναφέρουν ότι τουλάχιστον 23 στρατιωτικοί της Βενεζουέλας και άλλες δεκάδες μέλη κουβανικών δυνάμεων ασφαλείας που υπηρετούσαν στη χώρα έχασαν τη ζωή τους σε επιχειρήσεις γύρω από το Καράκας κατά τη σύλληψη Maduro.
Αυτές οι απώλειες —ιδιαίτερα ανάμεσα σε ανώτερους αξιωματικούς και προσωπικό ευθύνης— εμβάθυναν την ανάγκη αναπροσανατολισμού της στρατιωτικής ηγεσίας και προκάλεσαν επιπλέον ανησυχίες για την πίστη συγκεκριμένων μονάδων στην προσωρινή κυβέρνηση ή στους μηχανισμούς άμυνας της χώρας.
Εσωτερικές πιέσεις και διώξεις
Στο πλαίσιο της κατάστασης, η κυβέρνηση Rodriguez εξέδωσε διαταγές για τη σύλληψη «όσων στήριξαν την αμερικανική επίθεση», υποδηλώνοντας μια προσπάθεια εκκαθάρισης προσώπων μέσα στο στρατό ή τις υπηρεσίες ασφαλείας που θεωρούνται ύποπτα για συνεργασία ή έλλειψη αποφασιστικότητας κατά την κρίση. 
Αν και δεν υπάρχουν επίσημες πηγές με πλήρη ονόματα ή πλήρη κατάλογο στρατηγών που έχουν καρατομηθεί πέρα από την αντικατάσταση του Marcano Tábata, αυτές οι κινήσεις υποδεικνύουν μια διασταλτική προσπάθεια εκκαθάρισης της στρατιωτικής ηγεσίας από πρόσωπα που θεωρούνται λιγότερο αξιόπιστα ή πλήρως αφοσιωμένα στο υπάρχον status quo.
Σε περιόδους κρίσης — και ειδικά μετά από ενδείξεις όπως η μη ενεργοποίηση των τουλάχιστον S-300VM και Buk-M2 — τέτοιες κινήσεις μπορεί να συνδέονται με φόβους περί εσωτερικής ανυπακοής, προδοσίας ή έλλειψης εμπιστοσύνης στις ανώτερες στρατιωτικές διοικήσεις. 
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών