Ένα νέο ουράνιο σώμα, πέρα από την τροχιά του Πλούτωνα, εντόπισαν αστρονόμοι, ανοίγοντας τον δρόμο για την πιθανή αναγνώριση ενός ακόμη νάνου πλανήτη στο Ηλιακό Σύστημα. Το αντικείμενο, που έχει λάβει την προσωρινή ονομασία ED138, εκτιμάται ότι έχει διάμετρο από 600 έως 1.500 χιλιόμετρα, ωστόσο απαιτούνται πρόσθετες παρατηρήσεις για να επιβεβαιωθεί το πραγματικό του μέγεθος και να διαπιστωθεί εάν πληροί τις προϋποθέσεις για να ενταχθεί στην κατηγορία των νάνων πλανητών.
Η ανακάλυψη προέκυψε από τις παρατηρήσεις του νέου αστεροσκοπείου Vera C. Rubin στη Χιλή, το οποίο διαθέτει μία από τις ισχυρότερες ψηφιακές κάμερες στον κόσμο και έχει σχεδιαστεί ώστε να καταγράφει ολόκληρο τον ουρανό κάθε τρεις ημέρες. Εφόσον επιβεβαιωθεί η ταξινόμησή του, ο ED138 θα προστεθεί στους πέντε νάνους πλανήτες που αναγνωρίζει σήμερα επίσημα η Διεθνής Αστρονομική Ένωση: τη Δήμητρα, τον Πλούτωνα, τη Haumea, τη Makemake και την Έριδα.
Πώς εντοπίστηκε ο ED138
Τον εντοπισμό του αντικειμένου πέτυχε ο Matthew Holman, ανώτερος αστροφυσικός του Smithsonian και λέκτορας Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Harvard, χρησιμοποιώντας ένα υπολογιστικό πρόγραμμα που ανέπτυξε μαζί με συνεργάτες του για την ανάλυση των δεδομένων του αστεροσκοπείου Rubin.
Το πρόγραμμα εξέταζε δισεκατομμύρια καταγραφές κινούμενων αντικειμένων από τις παρατηρήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί νωρίτερα μέσα στο 2026. Όταν εμφανίστηκε ο ED138, ο Holman δήλωσε ότι η πρώτη του αντίδραση ήταν «ενθουσιασμένη δυσπιστία», καθώς έσπευσε να ελέγξει εάν επρόκειτο για πραγματική ανακάλυψη ή για σφάλμα του συστήματος.
Στη συνέχεια, ο Mario Jurić, επικεφαλής επιστήμονας για το Ηλιακό Σύστημα στο αστεροσκοπείο Rubin και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, αναζήτησε πρόσθετες καταγραφές του αντικειμένου. Εντόπισε ακόμη 20 παρατηρήσεις που χρονολογούνται από τον Μάρτιο του 2026.
Αξιοποιώντας και άλλα διαθέσιμα δεδομένα, οι ερευνητές κατάφεραν τελικά να υπολογίσουν την τροχιά του σώματος σε βάθος περίπου δέκα ετών.
Ο Holman διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ο ED138 παραμένει υποψήφιος νάνος πλανήτης. Για να επιβεβαιωθεί η ιδιότητά του, οι επιστήμονες πρέπει να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το φυσικό του μέγεθος, διαδικασία που ενδέχεται να απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Μεγαλύτερος από τη Δήμητρα;
Οι αρχικές εκτιμήσεις τοποθετούν τη διάμετρο του ED138 μεταξύ 600 και 1.500 χιλιομέτρων. Εάν επιβεβαιωθεί το ανώτερο εύρος αυτής της εκτίμησης, θα πρόκειται για ένα ιδιαίτερα μεγάλο σώμα, ενώ ακόμη και το κατώτερο εύρος το καθιστά αντικείμενο σημαντικού επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Ο ED138 βρίσκεται σε απόσταση περίπου 46 αστρονομικών μονάδων από τον Ήλιο. Κάθε αστρονομική μονάδα αντιστοιχεί στη μέση απόσταση Γης - Ήλιου, επομένως το αντικείμενο βρίσκεται πολύ μακριά από τον πλανήτη μας, πέρα από τον Ποσειδώνα και τον Πλούτωνα.
Κατατάσσεται στα μεταποσειδώνια αντικείμενα, δηλαδή στα σώματα που περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο σε αποστάσεις μεγαλύτερες από εκείνη του Ποσειδώνα.
Δεν είναι ορατός με γυμνό μάτι. Σύμφωνα με τον Holman, ωστόσο, διαθέτει επαρκή φωτεινότητα ώστε να μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη και από ιδιαίτερα έμπειρους ερασιτέχνες αστρονόμους, εφόσον γνωρίζουν πού να τον αναζητήσουν.
Γιατί παρέμενε κρυμμένος για τόσα χρόνια
Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο ED138 δεν είχε εντοπιστεί νωρίτερα είναι η θέση του στον ουρανό. Βρίσκεται στο νότιο ημισφαίριο, γεγονός που δυσκολεύει την παρατήρησή του από τηλεσκόπια του βόρειου ημισφαιρίου.
Παράλληλα, η τροχιά του φαίνεται από τη Γη να περνά μέσα από την περιοχή του ουρανού όπου βρίσκεται ο Γαλαξίας μας. Εκεί, η πυκνότητα των άστρων καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον εντοπισμό κινούμενων αντικειμένων που βρίσκονται στο φόντο τους.
Όπως εξήγησε ο Holman, το αντικείμενο κινείται φαινομενικά κατά μήκος του Γαλαξία εδώ και περίπου 20 χρόνια, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να ξεχωρίσει από τα πολυάριθμα άστρα της περιοχής.
Η δυνατότητα του αστεροσκοπείου Rubin να παρατηρεί μεγάλες περιοχές του ουρανού με μεγάλη συχνότητα αναμένεται να βοηθήσει στον εντοπισμό και άλλων παρόμοιων σωμάτων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρχουν ακόμη αρκετά αντικείμενα αντίστοιχου μεγέθους που δεν έχουν ανακαλυφθεί.
Γιατί ο Πλούτωνας έχασε τον τίτλο του πλανήτη
Το 2006, η Διεθνής Αστρονομική Ένωση υιοθέτησε νέο ορισμό για τους πλανήτες. Σύμφωνα με αυτόν, ένα σώμα πρέπει να περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, να έχει αποκτήσει σχεδόν σφαιρικό σχήμα λόγω της βαρύτητάς του και να έχει καθαρίσει την περιοχή της τροχιάς του από άλλα σώματα παρόμοιου μεγέθους.
Ο Πλούτωνας δεν πληρούσε το τελευταίο κριτήριο και ταξινομήθηκε ως νάνος πλανήτης, σε μια απόφαση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και παραμένει αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.
Οι νάνοι πλανήτες είναι ουράνια σώματα που περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο και έχουν σχεδόν σφαιρικό σχήμα, αλλά δεν έχουν κυριαρχήσει βαρυτικά στην περιοχή της τροχιάς τους.
Εάν ο ED138 επιβεβαιωθεί ως νάνος πλανήτης, θα αποκτήσει αρχικά έναν μόνιμο αριθμό καταλόγου και στη συνέχεια ένα επίσημο όνομα. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετό χρόνο, ενώ δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη ποιος θα έχει τον τελικό λόγο στην επιλογή της ονομασίας.
Ένας νέος κόσμος προς εξερεύνηση
Η ανακάλυψη θεωρείται σημαντική για την επιστημονική κοινότητα, καθώς αφορά ένα σχετικά μεγάλο μεταποσειδώνιο αντικείμενο που παραμένει εξαιρετικά αμυδρό από την οπτική της Γης.
Η Michele Bannister, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Canterbury στη Νέα Ζηλανδία, η οποία δεν συμμετείχε στην ανακάλυψη, υπογράμμισε ότι το μέγεθος του ED138 βρίσκεται σε ένα εύρος που επιτρέπει στους επιστήμονες να τον αντιμετωπίζουν ως έναν πιθανό μικρό κόσμο με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Προς το παρόν, ωστόσο, ελάχιστα είναι γνωστά για τη φυσική του σύσταση και τις συνθήκες που επικρατούν στην επιφάνειά του. Οι επόμενες παρατηρήσεις αναμένεται να προσφέρουν περισσότερα στοιχεία για το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του.
Η Bannister ανέφερε ότι, εάν κάποτε σταλεί διαστημική αποστολή στο αντικείμενο, δεν αποκλείεται να αποκαλυφθούν χαρακτηριστικά που θυμίζουν τον Πλούτωνα, όπως ένας παγετώνας αζώτου. Πρόκειται, πάντως, για μια υπόθεση που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με τα σημερινά δεδομένα.
Το αστεροσκοπείο Rubin βρίσκεται ακόμη στην αρχή της αποστολής του, αλλά ο εντοπισμός του ED138 δείχνει τις δυνατότητες που προσφέρει η συστηματική χαρτογράφηση του ουρανού. Τα επόμενα χρόνια ενδέχεται να αποκαλύψουν περισσότερα άγνωστα σώματα και να αλλάξουν την εικόνα που έχουμε για τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του Ηλιακού Συστήματος.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών