Έρχεται μονιμοποίηση 50.000 συμβασιούχων του Δημοσίου – Ποιοι βρίσκονται στο επίκεντρο
Νέα δεδομένα δημιουργεί η συζήτηση για το μέλλον των 50.000 και πλέον απασχολούμενων στο Δημόσιο, καθώς οι αυξημένες ανάγκες των δημόσιων υπηρεσιών σε προσωπικό, οι συνεχείς αποχωρήσεις λόγω συνταξιοδότησης και η πολυετής απασχόληση χιλιάδων εργαζομένων με διαδοχικές συμβάσεις επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της μονιμοποίησης.
Το θέμα αφορά εργαζομένους που σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται επί πολλά χρόνια στην ίδια υπηρεσία, καλύπτοντας ανάγκες που κάθε άλλο παρά προσωρινές είναι.
Δήμοι, περιφέρειες, νοσοκομεία, κοινωνικές δομές και άλλοι δημόσιοι φορείς εξακολουθούν να στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε προσωπικό με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, γεγονός που δημιουργεί ένα διαρκές ζήτημα για το τι θα συμβεί όταν οι συμβάσεις λήγουν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στην κυβέρνηση έχει ξεκινήσει άτυπα μία συζήτηση μεταξύ των υπουργείων Οικονομικών, Εσωτερικών και Εργασίας για το εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να δοθεί μια μόνιμη λύση για εργαζομένους που έχουν αποκτήσει πολυετή εμπειρία, χωρίς όμως να παραβιάζονται οι κανόνες που διέπουν τις προσλήψεις στο Δημόσιο.
Συμβασιούχοι με χρόνια στις ίδιες υπηρεσίες
Στην πρώτη γραμμή της συζήτησης βρίσκονται οι εργαζόμενοι που έχουν συμπληρώσει αρκετά χρόνια υπηρεσίας με διαδοχικές συμβάσεις.
Πρόκειται για προσωπικό που, παρά το γεγονός ότι τυπικά δεν έχει σχέση μόνιμου υπαλλήλου, στην πράξη έχει ενταχθεί στη λειτουργία των υπηρεσιών και καλύπτει καθημερινές ανάγκες.
Η συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται ως «προσωρινή» μια σχέση εργασίας που στην πράξη έχει διαρκέσει επί σειρά ετών.
Από την άλλη πλευρά, το Δημόσιο δεν μπορεί να μετατρέψει αυτομάτως όλες τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου σε αορίστου χρόνου, καθώς υπάρχουν αυστηροί συνταγματικοί και θεσμικοί περιορισμοί.
Πάντως, η ανάγκη να αντιμετωπιστεί μια πραγματική εργασιακή κατάσταση χωρίς να δημιουργηθεί διαδικασία που θα μπορούσε να θεωρηθεί παράκαμψη των προβλεπόμενων διαδικασιών προσλήψεων είναι «ανοιχτή».
Το άρθρο 103
Το βασικό εμπόδιο σε οποιοδήποτε σχέδιο οριζόντιας μονιμοποίησης είναι το άρθρο 103 του Συντάγματος, το οποίο θέτει συγκεκριμένους κανόνες για τη στελέχωση του Δημοσίου.
Με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο, η πολυετής απασχόληση με συμβάσεις ορισμένου χρόνου δεν οδηγεί αυτομάτως σε μετατροπή της σχέσης εργασίας σε μόνιμη.
Επομένως, ένα σενάριο που θα προέβλεπε ότι όλοι όσοι έχουν συμπληρώσει έναν συγκεκριμένο αριθμό ετών υπηρεσίας γίνονται αυτομάτως μόνιμοι υπάλληλοι θα αντιμετώπιζε σοβαρά θεσμικά εμπόδια.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει, σύμφωνα με κυβερνητικούς κύκλους, ότι δεν μπορούν να αναζητηθούν άλλες λύσεις.
Ένα από τα σενάρια αφορά στην ενίσχυση της μοριοδότησης της προϋπηρεσίας σε μελλοντικές διαδικασίες πρόσληψης.
Σε ένα τέτοιο μοντέλο, οι εργαζόμενοι που έχουν υπηρετήσει για χρόνια στο Δημόσιο θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό πλεονέκτημα λόγω της εμπειρίας τους, χωρίς όμως να αποκλείονται οι υπόλοιποι υποψήφιοι.
Το «φωτογραφικό» αυτό «πείραμα» είχε εφαρμοστεί στη Δημόσια Τηλεόραση (ΔΤ), όταν είχε κλείσει η ΕΡΤ, όπου απορροφήθηκαν μέσω ΑΣΕΠ εργαζόμενοι στον πρώην φορέα.
Η λύση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Από τη μία, θα αναγνωρίζεται η πραγματική εμπειρία ανθρώπων που έχουν ήδη εργαστεί για χρόνια σε δημόσιες υπηρεσίες και, από την άλλη, θα διατηρείται η διαδικασία επιλογής προσωπικού μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο.
Ο ρόλος της εμπειρίας
Η πολυετής εμπειρία θα μπορούσε, ανάλογα με το μοντέλο που θα επιλεγεί, να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα σε διαδικασίες του ΑΣΕΠ, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για θέσεις που αντιστοιχούν στο αντικείμενο στο οποίο ήδη εργάζεται ο συμβασιούχος.
Η επαναφορά της συζήτησης δεν είναι τυχαία. Το Δημόσιο βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σημαντικό κύμα αποχωρήσεων λόγω συνταξιοδότησης, την ώρα που αρκετές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού.
Σε κρίσιμους τομείς, η ανάγκη για εργαζόμενους είναι διαρκής. Υγεία, τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικές υπηρεσίες, εκπαίδευση και άλλες δημόσιες δομές χρειάζονται προσωπικό για να λειτουργήσουν.
Ήδη, στο κομμάτι της Υγείας εργάζονται χιλιάδες ως νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό. Ταυτόχρονα, εργάζονται και άλλες χιλιάδες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, μέσα από προγράμματα της ΔΥΠΑ.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού δεν μπορεί να βασίζεται επ’ αόριστον σε συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
Όσο περισσότερο ένας εργαζόμενος παραμένει στην ίδια θέση, τόσο εντονότερο γίνεται το ερώτημα εάν η ανάγκη που καλύπτει είναι πράγματι προσωρινή.
Από την πλευρά της διοίκησης υπάρχει, επίσης, ένα πρακτικό ζήτημα: η αποχώρηση ενός έμπειρου συμβασιούχου σημαίνει ότι η υπηρεσία χάνει έναν άνθρωπο που γνωρίζει ήδη τη λειτουργία της και, στη συνέχεια, χρειάζεται να εκπαιδεύσει έναν νέο εργαζόμενο.
Παρά τα σενάρια που κυκλοφορούν, ένα ενδεχόμενο σχέδιο δεν θα μπορούσε να αφορά οριζόντια όλους τους συμβασιούχους.
Τα κριτήρια
Τα κριτήρια θα πρέπει να είναι συγκεκριμένα και αντικειμενικά.
Η διάρκεια της υπηρεσίας, η ειδικότητα, το αντικείμενο εργασίας, η κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών, ο τρόπος πρόσληψης και η ύπαρξη οργανικών θέσεων είναι παράγοντες που θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να διαχωριστούν οι εργαζόμενοι που καλύπτουν πραγματικές και μόνιμες ανάγκες από εκείνους που απασχολούνται σε προγράμματα ή δράσεις με σαφώς προσωρινό χαρακτήρα. Ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι της ΔΥΠΑ, μέσω του οποίου εργάζονται 10.000 άτομα που βρίσκονται κοντά στην συνταξιοδότηση.
Επιπλέον, άλλα 34.000 άτομα και γυναίκες καλύπτουν από προγράμματα της ΔΥΠΑ πάγιες και διαρκείς ανάγκες σε δήμους και Περιφέρειες.
Το ζητούμενο πλέον είναι εάν η συζήτηση θα παραμείνει στο επίπεδο των σεναρίων ή θα οδηγήσει σε συγκεκριμένη θεσμική παρέμβαση.
Για την κυβέρνηση, το ζήτημα έχει δύο πλευρές. Από τη μία υπάρχει η ανάγκη να καλυφθούν τα κενά στο Δημόσιο και να αξιοποιηθεί το έμπειρο προσωπικό. Από την άλλη, κάθε αλλαγή πρέπει να είναι συμβατή με το Σύνταγμα και τις αρχές της αξιοκρατίας.
Η λύση, επομένως, δεν φαίνεται να βρίσκεται σε μια γενικευμένη και αυτόματη μονιμοποίηση, αλλά σε ένα στοχευμένο μοντέλο, όπου η πολυετής εμπειρία θα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα στις διαδικασίες επιλογής και οι εργαζόμενοι που ήδη καλύπτουν πάγιες ανάγκες θα έχουν αυξημένες πιθανότητες να παραμείνουν στο Δημόσιο.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Το θέμα αφορά εργαζομένους που σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται επί πολλά χρόνια στην ίδια υπηρεσία, καλύπτοντας ανάγκες που κάθε άλλο παρά προσωρινές είναι.
Δήμοι, περιφέρειες, νοσοκομεία, κοινωνικές δομές και άλλοι δημόσιοι φορείς εξακολουθούν να στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε προσωπικό με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, γεγονός που δημιουργεί ένα διαρκές ζήτημα για το τι θα συμβεί όταν οι συμβάσεις λήγουν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στην κυβέρνηση έχει ξεκινήσει άτυπα μία συζήτηση μεταξύ των υπουργείων Οικονομικών, Εσωτερικών και Εργασίας για το εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να δοθεί μια μόνιμη λύση για εργαζομένους που έχουν αποκτήσει πολυετή εμπειρία, χωρίς όμως να παραβιάζονται οι κανόνες που διέπουν τις προσλήψεις στο Δημόσιο.
Συμβασιούχοι με χρόνια στις ίδιες υπηρεσίες
Στην πρώτη γραμμή της συζήτησης βρίσκονται οι εργαζόμενοι που έχουν συμπληρώσει αρκετά χρόνια υπηρεσίας με διαδοχικές συμβάσεις.
Πρόκειται για προσωπικό που, παρά το γεγονός ότι τυπικά δεν έχει σχέση μόνιμου υπαλλήλου, στην πράξη έχει ενταχθεί στη λειτουργία των υπηρεσιών και καλύπτει καθημερινές ανάγκες.
Η συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων υποστηρίζει ότι δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται ως «προσωρινή» μια σχέση εργασίας που στην πράξη έχει διαρκέσει επί σειρά ετών.
Από την άλλη πλευρά, το Δημόσιο δεν μπορεί να μετατρέψει αυτομάτως όλες τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου σε αορίστου χρόνου, καθώς υπάρχουν αυστηροί συνταγματικοί και θεσμικοί περιορισμοί.
Πάντως, η ανάγκη να αντιμετωπιστεί μια πραγματική εργασιακή κατάσταση χωρίς να δημιουργηθεί διαδικασία που θα μπορούσε να θεωρηθεί παράκαμψη των προβλεπόμενων διαδικασιών προσλήψεων είναι «ανοιχτή».
Το άρθρο 103
Το βασικό εμπόδιο σε οποιοδήποτε σχέδιο οριζόντιας μονιμοποίησης είναι το άρθρο 103 του Συντάγματος, το οποίο θέτει συγκεκριμένους κανόνες για τη στελέχωση του Δημοσίου.
Με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο, η πολυετής απασχόληση με συμβάσεις ορισμένου χρόνου δεν οδηγεί αυτομάτως σε μετατροπή της σχέσης εργασίας σε μόνιμη.
Επομένως, ένα σενάριο που θα προέβλεπε ότι όλοι όσοι έχουν συμπληρώσει έναν συγκεκριμένο αριθμό ετών υπηρεσίας γίνονται αυτομάτως μόνιμοι υπάλληλοι θα αντιμετώπιζε σοβαρά θεσμικά εμπόδια.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει, σύμφωνα με κυβερνητικούς κύκλους, ότι δεν μπορούν να αναζητηθούν άλλες λύσεις.
Ένα από τα σενάρια αφορά στην ενίσχυση της μοριοδότησης της προϋπηρεσίας σε μελλοντικές διαδικασίες πρόσληψης.
Σε ένα τέτοιο μοντέλο, οι εργαζόμενοι που έχουν υπηρετήσει για χρόνια στο Δημόσιο θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό πλεονέκτημα λόγω της εμπειρίας τους, χωρίς όμως να αποκλείονται οι υπόλοιποι υποψήφιοι.
Το «φωτογραφικό» αυτό «πείραμα» είχε εφαρμοστεί στη Δημόσια Τηλεόραση (ΔΤ), όταν είχε κλείσει η ΕΡΤ, όπου απορροφήθηκαν μέσω ΑΣΕΠ εργαζόμενοι στον πρώην φορέα.
Η λύση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Από τη μία, θα αναγνωρίζεται η πραγματική εμπειρία ανθρώπων που έχουν ήδη εργαστεί για χρόνια σε δημόσιες υπηρεσίες και, από την άλλη, θα διατηρείται η διαδικασία επιλογής προσωπικού μέσα σε ένα θεσμικό πλαίσιο.
Ο ρόλος της εμπειρίας
Η πολυετής εμπειρία θα μπορούσε, ανάλογα με το μοντέλο που θα επιλεγεί, να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα σε διαδικασίες του ΑΣΕΠ, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για θέσεις που αντιστοιχούν στο αντικείμενο στο οποίο ήδη εργάζεται ο συμβασιούχος.
Η επαναφορά της συζήτησης δεν είναι τυχαία. Το Δημόσιο βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σημαντικό κύμα αποχωρήσεων λόγω συνταξιοδότησης, την ώρα που αρκετές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν ελλείψεις προσωπικού.
Σε κρίσιμους τομείς, η ανάγκη για εργαζόμενους είναι διαρκής. Υγεία, τοπική αυτοδιοίκηση, κοινωνικές υπηρεσίες, εκπαίδευση και άλλες δημόσιες δομές χρειάζονται προσωπικό για να λειτουργήσουν.
Ήδη, στο κομμάτι της Υγείας εργάζονται χιλιάδες ως νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό. Ταυτόχρονα, εργάζονται και άλλες χιλιάδες με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, μέσα από προγράμματα της ΔΥΠΑ.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού δεν μπορεί να βασίζεται επ’ αόριστον σε συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
Όσο περισσότερο ένας εργαζόμενος παραμένει στην ίδια θέση, τόσο εντονότερο γίνεται το ερώτημα εάν η ανάγκη που καλύπτει είναι πράγματι προσωρινή.
Από την πλευρά της διοίκησης υπάρχει, επίσης, ένα πρακτικό ζήτημα: η αποχώρηση ενός έμπειρου συμβασιούχου σημαίνει ότι η υπηρεσία χάνει έναν άνθρωπο που γνωρίζει ήδη τη λειτουργία της και, στη συνέχεια, χρειάζεται να εκπαιδεύσει έναν νέο εργαζόμενο.
Παρά τα σενάρια που κυκλοφορούν, ένα ενδεχόμενο σχέδιο δεν θα μπορούσε να αφορά οριζόντια όλους τους συμβασιούχους.
Τα κριτήρια
Τα κριτήρια θα πρέπει να είναι συγκεκριμένα και αντικειμενικά.
Η διάρκεια της υπηρεσίας, η ειδικότητα, το αντικείμενο εργασίας, η κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών, ο τρόπος πρόσληψης και η ύπαρξη οργανικών θέσεων είναι παράγοντες που θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να διαχωριστούν οι εργαζόμενοι που καλύπτουν πραγματικές και μόνιμες ανάγκες από εκείνους που απασχολούνται σε προγράμματα ή δράσεις με σαφώς προσωρινό χαρακτήρα. Ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι της ΔΥΠΑ, μέσω του οποίου εργάζονται 10.000 άτομα που βρίσκονται κοντά στην συνταξιοδότηση.
Επιπλέον, άλλα 34.000 άτομα και γυναίκες καλύπτουν από προγράμματα της ΔΥΠΑ πάγιες και διαρκείς ανάγκες σε δήμους και Περιφέρειες.
Το ζητούμενο πλέον είναι εάν η συζήτηση θα παραμείνει στο επίπεδο των σεναρίων ή θα οδηγήσει σε συγκεκριμένη θεσμική παρέμβαση.
Για την κυβέρνηση, το ζήτημα έχει δύο πλευρές. Από τη μία υπάρχει η ανάγκη να καλυφθούν τα κενά στο Δημόσιο και να αξιοποιηθεί το έμπειρο προσωπικό. Από την άλλη, κάθε αλλαγή πρέπει να είναι συμβατή με το Σύνταγμα και τις αρχές της αξιοκρατίας.
Η λύση, επομένως, δεν φαίνεται να βρίσκεται σε μια γενικευμένη και αυτόματη μονιμοποίηση, αλλά σε ένα στοχευμένο μοντέλο, όπου η πολυετής εμπειρία θα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα στις διαδικασίες επιλογής και οι εργαζόμενοι που ήδη καλύπτουν πάγιες ανάγκες θα έχουν αυξημένες πιθανότητες να παραμείνουν στο Δημόσιο.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών