Πρόκειται για τα λεγόμενα «prize courts», ειδικά δικαστήρια που έχουν τις ρίζες τους στον 18ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως σε περιόδους πολέμου για να κρίνουν τη νομιμότητα της κατάσχεσης εχθρικών εμπορικών πλοίων και των φορτίων τους
Το υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης του Donald Trump εξετάζει την αναβίωση ενός σχεδόν ξεχασμένου δικαστικού θεσμού, προκειμένου να προχωρεί σε κατασχέσεις ιρανικών δεξαμενόπλοιων.
Πρόκειται για τα λεγόμενα «prize courts», ειδικά δικαστήρια που έχουν τις ρίζες τους στον 18ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως σε περιόδους πολέμου για να κρίνουν τη νομιμότητα της κατάσχεσης εχθρικών εμπορικών πλοίων και των φορτίων τους.
Στις ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκαν ουσιαστικά για τελευταία φορά κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο και τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.
Η κυβέρνηση Trump θεωρεί ότι αυτός ο απαρχαιωμένος μηχανισμός θα μπορούσε να αποτελέσει τη νομική βάση για νέες κατασχέσεις πλοίων στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν.
Η ιδέα μοιάζει τουλάχιστον ασυνήθιστη.
Επικαλούμενο δημοσίευμα του Bloomberg, το Maritime Executive περιγράφει το «prize court» ως ένα ειδικού σκοπού δικαστήριο, αρμόδιο να αποφασίζει ταχύτατα εάν η κατάσχεση και η δήμευση ενός εχθρικού εμπορικού πλοίου είναι νόμιμες.
Το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο δεν έχει ουσιαστικά δοκιμαστεί στις ΗΠΑ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα μετά το 1900.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κυβέρνηση Trump βλέπει σε αυτόν έναν τρόπο να παρακάμψει τις χρονοβόρες διαδικασίες προσφυγών των πολιτικών δικαστηρίων.
Ένας θεσμός από άλλη εποχή... και τα λάφυρα πολέμου
Τα «prize courts» προέρχονται από μια εποχή κατά την οποία οι ναυτικοί αποκλεισμοί και η χρήση εμπορικών πλοίων για στρατιωτικούς σκοπούς αποτελούσαν καθημερινό στοιχείο των πολεμικών επιχειρήσεων.
Το δικαστήριο συγκαλείται συνήθως σε λιμάνι κράτους που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση, όταν εκεί οδηγείται ένα καταληφθέν εμπορικό πλοίο.
Εφόσον το πλοίο κριθεί νόμιμο «λάφυρο πολέμου», το δικαστήριο μπορεί να μεταβιβάσει την κυριότητά του — καθώς και τυχόν φορτίου που χαρακτηρίζεται λαθραίο ή απαγορευμένο — στο κράτος που πραγματοποίησε την κατάσχεση.
Η πιθανή αναβίωση ενός τόσο παλαιού μηχανισμού, ωστόσο, παρουσιάζεται από τον αρθρογράφο ως ένδειξη μιας πολύ βαθύτερης κρίσης της αμερικανικής ισχύος.+
Η κυβέρνηση Trump υπό αυξανόμενη πίεση
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πρώτες την επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη φερόταν να προσφέρει σημαντικές παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις.
Επικαλείται επίσης μεταγενέστερες αναφορές σύμφωνα με τις οποίες το Pentagon δεν είχε ενδείξεις ότι επίκειτο ιρανική επίθεση εναντίον των ΗΠΑ, καθώς και τοποθετήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ότι δεν υπήρχαν αποδείξεις πως το Ιράν κατασκεύαζε πυρηνικό όπλο.
Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιτύχει τους αρχικούς στόχους του πολέμου.
Μετά την έναρξη των επιθέσεων, το Ιράν προχώρησε στο κλείσιμο των Στενών του Hormuz, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η Τεχεράνη, αντί να εμφανίζεται ηττημένη, δηλώνει ότι θα συνεχίσει τη σύγκρουση μέχρι την τελική υποχώρηση των αντιπάλων της.
Για τον Trump, η εξέλιξη αυτή έχει και ιδιαίτερη πολιτική διάσταση.
Εξελέγη προβάλλοντας το σύνθημα «America First» και υποσχόμενος περιορισμό των αμερικανικών στρατιωτικών εμπλοκών στο εξωτερικό.
Πλέον, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν παρατεταμένο πόλεμο χωρίς σαφή διέξοδο.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο, οι κατασχέσεις ιρανικών δεξαμενόπλοιων φαίνεται να αποκτούν κεντρικό ρόλο στη στρατηγική της Ουάσιγκτον.
Πότε μπορεί να κατασχεθεί ένα πλοίο
Σύμφωνα με το Maritime Executive, ένα τέτοιο ειδικό δικαστήριο θα μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και στο Texas.
Για να ενεργοποιηθεί όμως η συγκεκριμένη διαδικασία, θα πρέπει να συντρέχει τουλάχιστον μία από ορισμένες βασικές προϋποθέσεις.
Ένα εμπορικό πλοίο θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμος στόχος κατάσχεσης εάν:
• μεταφέρει αγαθά στρατιωτικής χρησιμότητας προς εχθρικό έδαφος, δηλαδή φορτίο που θεωρείται «contraband»,
• μεταφέρει στρατιωτικό προσωπικό του αντιπάλου,
• λειτουργεί υπό τον έλεγχο ή τη ναύλωση εχθρικής δύναμης,
• χρησιμοποιεί πλαστά έγγραφα,
• παραβιάζει κανονισμούς σε περιοχές ναυτικών επιχειρήσεων,
• ή επιχειρεί να διασπάσει ναυτικό αποκλεισμό.
Η κυβέρνηση Trump φαίνεται συνεπώς να εξετάζει κατά πόσον ένας νομικός μηχανισμός προηγούμενων αιώνων μπορεί να προσαρμοστεί στη σημερινή αντιπαράθεση με το Ιράν.
Κατασχέσεις και πλοίων που συνδέονται με τη Βενεζουέλα
Οι κινήσεις της Ουάσιγκτον δεν περιορίζονται στο Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προχωρήσει επίσης σε κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με τη Venezuela, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής πίεσης που ασκούν στην κυβέρνηση του Caracas και στον ενεργειακό της τομέα.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την εικόνα ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τις θαλάσσιες κατασχέσεις σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και οικονομικού πολέμου.
Νομικός πόλεμος αντί στρατιωτικής λύσης
Ηπροσπάθεια επαναφοράς των «prize courts» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χρήσης νομικών μηχανισμών ως μέσων γεωπολιτικής και στρατηγικής πίεσης.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση δυσκολεύεται να επιβάλει τους στόχους της μέσω των παραδοσιακών στρατιωτικών και διπλωματικών μέσων, αναζητεί εργαλεία που θα της επιτρέψουν να πλήξει οικονομικά και εμπορικά τον αντίπαλο.
Η κατάσχεση ιρανικών δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά στην Τεχεράνη, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης στη θάλασσα και στις κρίσιμες ενεργειακές οδούς της Μέσης Ανατολής.
Η προσφυγή σε έναν νομικό μηχανισμό του 18ου και του 19ου αιώνα δεν μπορεί να λύσει το βαθύτερο στρατηγικό πρόβλημα της Ουάσιγκτον.
Η αναβίωση των «prize courts» μπορεί να προσφέρει στην κυβέρνηση Trump ένα επιπλέον εργαλείο για την κατάσχεση πλοίων και φορτίων.
Δεν είναι όμως, σε θέση να σταθεροποιήσει μια διεθνή σύγκρουση που συνεχίζει να κλιμακώνεται ούτε να ανατρέψει από μόνη της την πορεία του πολέμου με το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται για τα λεγόμενα «prize courts», ειδικά δικαστήρια που έχουν τις ρίζες τους στον 18ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως σε περιόδους πολέμου για να κρίνουν τη νομιμότητα της κατάσχεσης εχθρικών εμπορικών πλοίων και των φορτίων τους.
Στις ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκαν ουσιαστικά για τελευταία φορά κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο και τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.
Η κυβέρνηση Trump θεωρεί ότι αυτός ο απαρχαιωμένος μηχανισμός θα μπορούσε να αποτελέσει τη νομική βάση για νέες κατασχέσεις πλοίων στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν.
Η ιδέα μοιάζει τουλάχιστον ασυνήθιστη.
Επικαλούμενο δημοσίευμα του Bloomberg, το Maritime Executive περιγράφει το «prize court» ως ένα ειδικού σκοπού δικαστήριο, αρμόδιο να αποφασίζει ταχύτατα εάν η κατάσχεση και η δήμευση ενός εχθρικού εμπορικού πλοίου είναι νόμιμες.
Το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο δεν έχει ουσιαστικά δοκιμαστεί στις ΗΠΑ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα μετά το 1900.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κυβέρνηση Trump βλέπει σε αυτόν έναν τρόπο να παρακάμψει τις χρονοβόρες διαδικασίες προσφυγών των πολιτικών δικαστηρίων.
Ένας θεσμός από άλλη εποχή... και τα λάφυρα πολέμου
Τα «prize courts» προέρχονται από μια εποχή κατά την οποία οι ναυτικοί αποκλεισμοί και η χρήση εμπορικών πλοίων για στρατιωτικούς σκοπούς αποτελούσαν καθημερινό στοιχείο των πολεμικών επιχειρήσεων.
Το δικαστήριο συγκαλείται συνήθως σε λιμάνι κράτους που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση, όταν εκεί οδηγείται ένα καταληφθέν εμπορικό πλοίο.
Εφόσον το πλοίο κριθεί νόμιμο «λάφυρο πολέμου», το δικαστήριο μπορεί να μεταβιβάσει την κυριότητά του — καθώς και τυχόν φορτίου που χαρακτηρίζεται λαθραίο ή απαγορευμένο — στο κράτος που πραγματοποίησε την κατάσχεση.
Η πιθανή αναβίωση ενός τόσο παλαιού μηχανισμού, ωστόσο, παρουσιάζεται από τον αρθρογράφο ως ένδειξη μιας πολύ βαθύτερης κρίσης της αμερικανικής ισχύος.+
Η κυβέρνηση Trump υπό αυξανόμενη πίεση
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πρώτες την επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχεράνη φερόταν να προσφέρει σημαντικές παραχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις.
Επικαλείται επίσης μεταγενέστερες αναφορές σύμφωνα με τις οποίες το Pentagon δεν είχε ενδείξεις ότι επίκειτο ιρανική επίθεση εναντίον των ΗΠΑ, καθώς και τοποθετήσεις της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ότι δεν υπήρχαν αποδείξεις πως το Ιράν κατασκεύαζε πυρηνικό όπλο.
Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιτύχει τους αρχικούς στόχους του πολέμου.
Μετά την έναρξη των επιθέσεων, το Ιράν προχώρησε στο κλείσιμο των Στενών του Hormuz, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η Τεχεράνη, αντί να εμφανίζεται ηττημένη, δηλώνει ότι θα συνεχίσει τη σύγκρουση μέχρι την τελική υποχώρηση των αντιπάλων της.
Για τον Trump, η εξέλιξη αυτή έχει και ιδιαίτερη πολιτική διάσταση.
Εξελέγη προβάλλοντας το σύνθημα «America First» και υποσχόμενος περιορισμό των αμερικανικών στρατιωτικών εμπλοκών στο εξωτερικό.
Πλέον, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν παρατεταμένο πόλεμο χωρίς σαφή διέξοδο.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αδιέξοδο, οι κατασχέσεις ιρανικών δεξαμενόπλοιων φαίνεται να αποκτούν κεντρικό ρόλο στη στρατηγική της Ουάσιγκτον.
Πότε μπορεί να κατασχεθεί ένα πλοίο
Σύμφωνα με το Maritime Executive, ένα τέτοιο ειδικό δικαστήριο θα μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και στο Texas.
Για να ενεργοποιηθεί όμως η συγκεκριμένη διαδικασία, θα πρέπει να συντρέχει τουλάχιστον μία από ορισμένες βασικές προϋποθέσεις.
Ένα εμπορικό πλοίο θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμος στόχος κατάσχεσης εάν:
• μεταφέρει αγαθά στρατιωτικής χρησιμότητας προς εχθρικό έδαφος, δηλαδή φορτίο που θεωρείται «contraband»,
• μεταφέρει στρατιωτικό προσωπικό του αντιπάλου,
• λειτουργεί υπό τον έλεγχο ή τη ναύλωση εχθρικής δύναμης,
• χρησιμοποιεί πλαστά έγγραφα,
• παραβιάζει κανονισμούς σε περιοχές ναυτικών επιχειρήσεων,
• ή επιχειρεί να διασπάσει ναυτικό αποκλεισμό.
Η κυβέρνηση Trump φαίνεται συνεπώς να εξετάζει κατά πόσον ένας νομικός μηχανισμός προηγούμενων αιώνων μπορεί να προσαρμοστεί στη σημερινή αντιπαράθεση με το Ιράν.
Κατασχέσεις και πλοίων που συνδέονται με τη Βενεζουέλα
Οι κινήσεις της Ουάσιγκτον δεν περιορίζονται στο Ιράν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προχωρήσει επίσης σε κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με τη Venezuela, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής πίεσης που ασκούν στην κυβέρνηση του Caracas και στον ενεργειακό της τομέα.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την εικόνα ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τις θαλάσσιες κατασχέσεις σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και οικονομικού πολέμου.
Νομικός πόλεμος αντί στρατιωτικής λύσης
Ηπροσπάθεια επαναφοράς των «prize courts» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα χρήσης νομικών μηχανισμών ως μέσων γεωπολιτικής και στρατηγικής πίεσης.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση δυσκολεύεται να επιβάλει τους στόχους της μέσω των παραδοσιακών στρατιωτικών και διπλωματικών μέσων, αναζητεί εργαλεία που θα της επιτρέψουν να πλήξει οικονομικά και εμπορικά τον αντίπαλο.
Η κατάσχεση ιρανικών δεξαμενόπλοιων θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά στην Τεχεράνη, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης στη θάλασσα και στις κρίσιμες ενεργειακές οδούς της Μέσης Ανατολής.
Η προσφυγή σε έναν νομικό μηχανισμό του 18ου και του 19ου αιώνα δεν μπορεί να λύσει το βαθύτερο στρατηγικό πρόβλημα της Ουάσιγκτον.
Η αναβίωση των «prize courts» μπορεί να προσφέρει στην κυβέρνηση Trump ένα επιπλέον εργαλείο για την κατάσχεση πλοίων και φορτίων.
Δεν είναι όμως, σε θέση να σταθεροποιήσει μια διεθνή σύγκρουση που συνεχίζει να κλιμακώνεται ούτε να ανατρέψει από μόνη της την πορεία του πολέμου με το Ιράν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών