Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 135 επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον 84 εγκαταστάσεων υποδομών στα κράτη του Περσικού κόλπου
Από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τα διυλιστήρια μέχρι τα αεροδρόμια, τα κέντρα δεδομένων και τις μονάδες αφαλάτωσης, το Ιράν έχει μετατρέψει τις ζωτικές υποδομές των χωρών του Περσικού Κόλπου σε πεδίο στρατηγικής αναμέτρησης.
Με πλήγματα που συχνά εντυπωσιάζουν για την ακρίβειά τους, η Τεχεράνη καταφέρνει να προκαλεί ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων, να διαταράσσει την παγκόσμια ενεργειακή αγορά και να διατηρεί ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά απέναντι στις ΗΠΑ.
Εκτενής έρευνα του Reuters αποκαλύπτει ότι πίσω από αυτή την εκστρατεία ενδέχεται να βρίσκονται πληροφορίες από τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και δίκτυα πληροφοριοδοτών με πρόσβαση σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: ακόμη και οι ισχυρότερες στρατιωτικές άμυνες δεν αρκούν πάντοτε για να προστατεύσουν τις υποδομές από τις οποίες εξαρτάται η οικονομική και κοινωνική ζωή ολόκληρων κρατών.
Τουλάχιστον 135 επιθέσεις σε 84 εγκαταστάσεις
Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν την εκστρατεία βομβαρδισμών εναντίον του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 135 επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον 84 εγκαταστάσεων υποδομών, σύμφωνα με την έρευνα του Reuters.
Τα πλήγματα σημειώθηκαν στη Σαουδική Αραβία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Ιράκ, στο Κατάρ, στο Κουβέιτ, στο Ομάν και στο Μπαχρέιν.
Ορισμένοι στόχοι είχαν πλάτος μόλις λίγων μέτρων ή βρίσκονταν στο εσωτερικό κτιρίων, χωρίς να είναι ορατοί από δορυφόρους.
Πολλές εγκαταστάσεις διέθεταν εξοπλισμό του οποίου η λειτουργία απαιτούσε εξειδικευμένες γνώσεις.
Η αποτελεσματικότητα αυτής της εκστρατείας βοηθά να εξηγηθεί πώς η Τεχεράνη έχει καταφέρει να αντέξει απέναντι στον στρατιωτικά ισχυρότερο αμερικανικό στρατό.
«Ακρίβεια, εξειδίκευση και υπομονή»
Το Reuters πήρε συνεντεύξεις από 36 πρόσωπα με γνώση των επιθέσεων, συγκέντρωσε φωτογραφίες και βίντεο και ανέλυσε επίσημες ανακοινώσεις και δορυφορικά δεδομένα.
Τα ευρήματα εξετάστηκαν από ειδικούς διαφορετικών βιομηχανικών τομέων και πρώην Αμερικανούς στρατιωτικούς.
Ο Ryan Stevens, πρώην συντονιστής αεροπορικών πληγμάτων ειδικών επιχειρήσεων του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ, περιέγραψε τις επιθέσεις με τρεις λέξεις: «Ακρίβεια, εξειδίκευση στην επιλογή στόχων και υπομονή».
Σε τουλάχιστον 34 επίσημες ανακοινώσεις, κυβερνήσεις χωρών του Κόλπου υποστήριξαν ότι οι ζημιές προκλήθηκαν από συντρίμμια αναχαιτισμένων όπλων.
Ωστόσο, 14 ειδικοί που εξέτασαν τα στοιχεία έκριναν εξαιρετικά απίθανο οι καταστροφές σε ζωτικό εξοπλισμό δεκάδων εγκαταστάσεων να προκλήθηκαν κυρίως από τυχαία πτώση συντριμμιών.
Η Fujairah στο επίκεντρο της εκστρατείας
Ανάμεσα στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν περισσότερο ήταν το λιμάνι της Fujairah, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Βρίσκεται νότια των Στενών του Hormuz και αποτελεί κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου, επιτρέποντας στα Εμιράτα να παρακάμπτουν τον ιρανικό αποκλεισμό.
Από την έναρξη του πολέμου, ιρανικά drones και πύραυλοι έπληξαν τη Fujairah τουλάχιστον 19 φορές, προκαλώντας σοβαρές βλάβες σε κρίσιμα τμήματα των λιμενικών εγκαταστάσεων.
Η πρώτη επίθεση ανακοινώθηκε στις 3 Μαρτίου. Δύο ημέρες αργότερα, φλεγόμενες δεξαμενές πετρελαίου παρέμεναν ορατές από το διάστημα.
Στις 9 Μαρτίου, πλήγμα κατέστρεψε τον πρώτο κεντρικό συλλέκτη διανομής αγωγών, ένα σύστημα 62 αγωγών που μεταφέρει αργό πετρέλαιο και διυλισμένα προϊόντα προς τις θέσεις φόρτωσης πλοίων.
Ο καθηγητής μηχανικής πετρελαίου Ramanan Krishnamoorti χαρακτήρισε τη ζημιά ως «τραύμα στον εγκέφαλο και στην καρδιά».
Οι επιθέσεις που παρέλυσαν τις εξαγωγές
Νέες επιθέσεις στις 14, 16 και 17 Μαρτίου προκάλεσαν ζημιές στον δεύτερο κεντρικό συλλέκτη αγωγών της Fujairah.
Επλήγησαν επίσης τρεις δεξαμενές αργού πετρελαίου, χωρητικότητας 250.000 βαρελιών η καθεμία, οι οποίες καίγονταν επί οκτώ ημέρες.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι φορτώσεις πετρελαίου μειώθηκαν στα 440.000 βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα που ξεκίνησε στις 16 Μαρτίου, λιγότερο από το μισό του μέσου όρου του 2025.
Στις 4 Μαΐου, νέο ιρανικό drone κατέστρεψε σωληνώσεις που οδηγούσαν στον πρώτο συλλέκτη.
Οι εξαγωγές διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων ουσιαστικά σταμάτησαν για έναν μήνα. Μέχρι την 1η Ιουνίου, μόνο ένα πλοίο είχε αναχωρήσει από το λιμάνι.
Παρά τις καταστροφές, οι εξαγωγές ανέκαμψαν αργότερα, φτάνοντας τον Σεπτέμβριο σε μηνιαίο ρεκόρ 2,62 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Το μυστικό των πληροφοριών της Τεχεράνης
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει λάβει πληροφορίες από τη Ρωσία και την Κίνα.
Παράλληλα, τρεις αξιωματούχοι —ένας Ιρανός και δύο από χώρες του Περσικού Κόλπου— υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη βασίζεται σε δίκτυα πληροφοριοδοτών με πρόσβαση σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Οι πληροφοριοδότες φέρονται να παρέχουν φωτογραφίες και στοιχεία γεωγραφικού εντοπισμού συγκεκριμένων στόχων.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η χώρα τηρεί αυστηρά τις διεθνείς υποχρεώσεις της, ενώ η Ρωσία δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού.
Η σημασία αυτών των πληροφοριών αναδείχθηκε ιδιαίτερα στην επίθεση κατά του πυρηνικού σταθμού Barakah των ΗΑΕ.
Το πλήγμα στον πυρηνικό σταθμό Barakah
Στις 17 Μαΐου, drone έπληξε τον πυρηνικό σταθμό Barakah, προκαλώντας ζημιές σε ηλεκτρικό υποσταθμό.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, ένας από τους τέσσερις αντιδραστήρες αναγκάστηκε να βασιστεί σε εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ.
Δορυφορικές εικόνες έδειξαν ζημιές σε κτίριο που φιλοξενούσε εξοπλισμό ελέγχου ηλεκτρικών γραμμών, περίπου 130 μέτρα από αντιδραστήρα.
Ο γενικός διευθυντής του IAEA, Rafael Grossi, επισήμανε ότι η επίθεση έδειχνε λεπτομερή γνώση της δομής του σταθμού.
«Όποιος βρισκόταν ή βρίσκεται πίσω από αυτή την επίθεση γνώριζε ακριβώς τι έκανε», δήλωσε.
Η διαχειρίστρια εταιρεία ENEC ανακοίνωσε ότι η πυρηνική ασφάλεια διατηρήθηκε, χωρίς τραυματισμούς, διαρροές ραδιενεργών υλικών ή κίνδυνο για το κοινό.
Το Κατάρ και το πλήγμα στην παγκόσμια αγορά LNG
Σοβαρές συνέπειες προκάλεσαν οι επιθέσεις στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου Ras Laffan του Κατάρ.
Τα πλήγματα κατέστρεψαν δύο κρίσιμες μονάδες ψύξης, γνωστές ως «cold boxes», οι οποίες φιλοξενούν εξοπλισμό απαραίτητο για την υγροποίηση του φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις απείλησαν σχεδόν το 20% των παγκόσμιων ροών LNG.
Ο επικεφαλής της QatarEnergy, Saad al-Kaabi, εκτίμησε ότι η πλήρης επισκευή θα απαιτήσει τρία έως πέντε χρόνια.
Το Ras Laffan συγκαταλέγεται σε τουλάχιστον τέσσερις μεγάλες εγκαταστάσεις του Κόλπου των οποίων η αποκατάσταση αναμένεται να διαρκέσει έναν χρόνο ή περισσότερο.
Στις υπόλοιπες περιλαμβάνονται το Pearl του Κατάρ, το συγκρότημα φυσικού αερίου Habshan των ΗΑΕ και το εργοστάσιο αλουμινίου Al Taweelah.
Η καταστροφή στο εργοστάσιο αλουμινίου Al Taweelah
Στο Al Taweelah, μία επίθεση ήταν αρκετή για να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες.
Το Ιράν οδήγησε σε πλήρη διακοπή λειτουργίας και τις 1.262 ηλεκτρολυτικές κυψέλες του εργοστασίου της Emirates Global Aluminium.
Χρειάστηκαν δύο μήνες για να επανεκκινήσει η πρώτη κυψέλη, ενώ μέχρι τα τέλη Αυγούστου λειτουργούσε μόλις το ένα τέταρτο των εγκαταστάσεων.
Η παραγωγή δεν αναμένεται να επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα πριν από το 2027.
Σύμφωνα με τον ειδικό Frank Davis, το πλήγμα στον ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό του εργοστασίου προκάλεσε τη συνολική διακοπή λειτουργίας.
Η διεθνής τιμή του αλουμινίου αυξήθηκε κατά 5%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο τετραετίας, μετά τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις των Εμιράτων και του Μπαχρέιν.
Το Κουβέιτ αντιμέτωπο με ενεργειακή ασφυξία
Στο Κουβέιτ, η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν απέτρεψε τις επιθέσεις.
Το Ιράν έπληξε συστηματικά διυλιστήρια, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις στην επαρχία Ahmadi.
Στόχοι αποτέλεσαν τα διυλιστήρια Mina Al-Ahmadi και Mina Abdulla, το λιμάνι Shuaiba και γειτονικές υποδομές.
Σύμφωνα με την TankerTrackers, τον Απρίλιο το Κουβέιτ δεν εξήγαγε ούτε ένα βαρέλι αργού πετρελαίου, για πρώτη φορά από το 1991.
Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, δορυφορικές εικόνες έδειχναν ζημιές σε τουλάχιστον 13 κατασκευές της βιομηχανικής περιοχής Shuaiba.
Ωστόσο, η σοβαρότερη απειλή δεν αφορούσε μόνο το πετρέλαιο, αλλά την ίδια την υδροδότηση της χώρας.
Η απειλή για το πόσιμο νερό
Το Κουβέιτ αντλεί περίπου το 90% του πόσιμου νερού του από μονάδες αφαλάτωσης.
Το Reuters διαπίστωσε ότι το Ιράν έπληξε τουλάχιστον τέσσερις από τις οκτώ συνδυασμένες εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και αφαλάτωσης της χώρας, από τις 2 Μαρτίου έως τις 20 Ιουλίου.
Ορισμένες δέχθηκαν επανειλημμένες επιθέσεις.
Στις 18 Ιουλίου, ο σταθμός Al Subiya, που παράγει περίπου το 20% του πόσιμου νερού του Κουβέιτ, υπέστη εκτεταμένες ζημιές.
Ο Michael Christopher Low, διευθυντής του Κέντρου Μέσης Ανατολής του Πανεπιστημίου της Γιούτα, προειδοποίησε ότι η χώρα δεν διαθέτει τους φυσικούς υδάτινους πόρους για να επιβιώσει χωρίς τις μονάδες αφαλάτωσης.
«Εάν καταστραφεί αρκετό μέρος της δυναμικότητάς τους, μιλάμε για εξάντληση του νερού μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες», ανέφερε.
Η κυβέρνηση κάλεσε τους πολίτες να περιορίσουν την κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο στόχαστρο αεροδρόμια και ψηφιακές υποδομές
Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν πέρα από τις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Ιρανικά πυρομαχικά έπληξαν αεροδρόμια στο Μπαχρέιν, στο Κουβέιτ, στα ΗΑΕ και στη Σαουδική Αραβία.
Το αεροδρόμιο του Κουβέιτ δέχθηκε οκτώ επιθέσεις, ενώ μία πραγματοποιήθηκε μόλις δύο ημέρες μετά την επαναλειτουργία επισκευασμένου τερματικού σταθμού.
Η φονικότερη επίθεση, για την οποία αποδόθηκε ευθύνη στους Houthis, σκότωσε 12 ανθρώπους στο Διεθνές Αεροδρόμιο King Khalid της Σαουδικής Αραβίας.
Πλήγματα σημειώθηκαν επίσης σε κέντρα δεδομένων της Amazon στα ΗΑΕ και στο Μπαχρέιν.
Στο Μπαχρέιν, υπηρεσίες παρέμεναν εκτός λειτουργίας έξι μήνες αργότερα, καθώς ο κατεστραμμένος εξοπλισμός δεν μπορούσε να επισκευαστεί.
Η Σαουδική Αραβία και η στρατηγική της Ερυθράς Θάλασσας
Η Σαουδική Αραβία παράγει περίπου το 10% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου.
Με τον αποκλεισμό των Στενών του Hormuz, το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα και ο αγωγός East-West μετατράπηκαν σε κρίσιμη εναλλακτική οδό εξαγωγών.
Ωστόσο, αυτή η διαδρομή βρέθηκε επίσης στο στόχαστρο.
Στις 19 Μαρτίου, drone έπληξε το διυλιστήριο Yanbu της Saudi Aramco Mobil Refinery Limited, περιορίζοντας την παραγωγή περίπου στο 70% της δυναμικότητάς του μέχρι τις 9 Απριλίου.
Μετά την κατάρρευση της αρχικής κατάπαυσης του πυρός, οι επιθέσεις επεκτάθηκαν.
Σύμφωνα με το Reuters, τον Ιούλιο διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης μετέβησαν στην Υεμένη, μεταφέροντας εξοπλισμό πυραύλων και drones στους Houthis.
Οι Houthis χτυπούν τα σαουδαραβικά διυλιστήρια
Οι Houthis ανέλαβαν την ευθύνη επιθέσεων κατά σαουδαραβικών εγκαταστάσεων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το διυλιστήριο Jazan επλήγη τουλάχιστον τέσσερις φορές από τις 25 Ιουλίου έως τις 7 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με την IIR Energy, η παραγωγή του μηδενίστηκε.
Συνολικά, επιθέσεις που συνδέονται με το Ιράν έχουν προκαλέσει ζημιές σε πέντε από τα εννέα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας και σε τρεις σημαντικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου.
Η ημερήσια παραγωγή της χώρας μειώθηκε κάτω από τα επτά εκατομμύρια βαρέλια κατά το μεγαλύτερο μέρος των πρώτων έξι μηνών του πολέμου, έναντι περισσότερων από δέκα εκατομμυρίων πριν από τη σύγκρουση.
Με βάση τις τιμές του πετρελαίου, οι απώλειες υπολογίζονται σε περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το χτύπημα στον αγωγό East-West
Στις 10 Σεπτεμβρίου, αεροπορική επίθεση έπληξε τρία αντλιοστάσια του σαουδαραβικού αγωγού East-West.
Το ένα καταστράφηκε ολοσχερώς, διακόπτοντας τη ροή αργού πετρελαίου προς το Yanbu για 11 ημέρες.
Η επίθεση έθεσε σε κίνδυνο έως και το 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ορισμένες σαουδαραβικές αποστολές επέστρεψαν στη διαδρομή των Στενών του Hormuz, την οποία πολλοί θεωρούσαν πλέον ασφαλέστερη από την Ερυθρά Θάλασσα.
Η διεθνής τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε ξανά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Τρεις ημέρες νωρίτερα, ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Mohammad Baqer Ghalibaf, είχε προειδοποιήσει ότι η ενεργειακή αλυσίδα της περιοχής είναι «εκτεταμένη, προσβάσιμη και εκτεθειμένη».
Οι ζημιές που αντιμετωπίζονται ως κρατικά μυστικά
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου περιορίζουν συστηματικά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για τις επιθέσεις.
Σε αρκετά κράτη απαγορεύεται η λήψη ή διανομή φωτογραφιών από πληγείσες εγκαταστάσεις, ενώ χρησιμοποιούνται νόμοι κατά της παραπληροφόρησης για τον περιορισμό της δημοσιογραφικής κάλυψης.
Ο Matthew Reed, πρόεδρος της συμβουλευτικής εταιρείας Foreign Reports, δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον τις εκτιμήσεις των ζημιών «σαν να πρόκειται για κρατικά μυστικά».
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επίσης διατηρήσει μυστικές πληροφορίες για ζημιές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Παρά τους περιορισμούς, το Reuters κατάφερε να τεκμηριώσει επανειλημμένα την ακρίβεια των πληγμάτων και τη στρατηγική σημασία του εξοπλισμού που καταστράφηκε.
Η οικονομική πίεση ως διαπραγματευτικό όπλο
Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων, διακοπές παραγωγής και αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Παράλληλα, έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης απέναντι στις ΗΠΑ και στους Άραβες γείτονές της.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ΗΑΕ.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές του Reuters, τον Ιούνιο συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, με τρία δισεκατομμύρια να μεταφέρονται.
Δύο πηγές υποστήριξαν ότι το Ιράν συμφώνησε ως αντάλλαγμα να σταματήσει τις επιθέσεις.
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ αρνήθηκε την ύπαρξη συμφωνίας, ενώ Ιρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε τη μεταφορά κεφαλαίων, αποσυνδέοντάς την από τις επιθέσεις.
Από τις 17 Μαΐου δεν έχουν αναφερθεί νέες επιθέσεις κατά υποδομών των Εμιράτων.
Η εκστρατεία καταδεικνύει ότι η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την προστασία κρίσιμων οικονομικών υποδομών.
Με τον αποκλεισμό των Στενών του Hormuz και τη δυνατότητα πραγματοποίησης πληγμάτων ακριβείας, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά μέσα πίεσης, τόσο στην περιφερειακή ασφάλεια όσο και στην παγκόσμια οικονομία.
www.bankingnews.gr
Με πλήγματα που συχνά εντυπωσιάζουν για την ακρίβειά τους, η Τεχεράνη καταφέρνει να προκαλεί ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων, να διαταράσσει την παγκόσμια ενεργειακή αγορά και να διατηρεί ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά απέναντι στις ΗΠΑ.
Εκτενής έρευνα του Reuters αποκαλύπτει ότι πίσω από αυτή την εκστρατεία ενδέχεται να βρίσκονται πληροφορίες από τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και δίκτυα πληροφοριοδοτών με πρόσβαση σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια ανησυχητική πραγματικότητα: ακόμη και οι ισχυρότερες στρατιωτικές άμυνες δεν αρκούν πάντοτε για να προστατεύσουν τις υποδομές από τις οποίες εξαρτάται η οικονομική και κοινωνική ζωή ολόκληρων κρατών.
Τουλάχιστον 135 επιθέσεις σε 84 εγκαταστάσεις
Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν την εκστρατεία βομβαρδισμών εναντίον του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 135 επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον 84 εγκαταστάσεων υποδομών, σύμφωνα με την έρευνα του Reuters.
Τα πλήγματα σημειώθηκαν στη Σαουδική Αραβία, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Ιράκ, στο Κατάρ, στο Κουβέιτ, στο Ομάν και στο Μπαχρέιν.
Ορισμένοι στόχοι είχαν πλάτος μόλις λίγων μέτρων ή βρίσκονταν στο εσωτερικό κτιρίων, χωρίς να είναι ορατοί από δορυφόρους.
Πολλές εγκαταστάσεις διέθεταν εξοπλισμό του οποίου η λειτουργία απαιτούσε εξειδικευμένες γνώσεις.
Η αποτελεσματικότητα αυτής της εκστρατείας βοηθά να εξηγηθεί πώς η Τεχεράνη έχει καταφέρει να αντέξει απέναντι στον στρατιωτικά ισχυρότερο αμερικανικό στρατό.
«Ακρίβεια, εξειδίκευση και υπομονή»
Το Reuters πήρε συνεντεύξεις από 36 πρόσωπα με γνώση των επιθέσεων, συγκέντρωσε φωτογραφίες και βίντεο και ανέλυσε επίσημες ανακοινώσεις και δορυφορικά δεδομένα.
Τα ευρήματα εξετάστηκαν από ειδικούς διαφορετικών βιομηχανικών τομέων και πρώην Αμερικανούς στρατιωτικούς.
Ο Ryan Stevens, πρώην συντονιστής αεροπορικών πληγμάτων ειδικών επιχειρήσεων του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ, περιέγραψε τις επιθέσεις με τρεις λέξεις: «Ακρίβεια, εξειδίκευση στην επιλογή στόχων και υπομονή».
Σε τουλάχιστον 34 επίσημες ανακοινώσεις, κυβερνήσεις χωρών του Κόλπου υποστήριξαν ότι οι ζημιές προκλήθηκαν από συντρίμμια αναχαιτισμένων όπλων.
Ωστόσο, 14 ειδικοί που εξέτασαν τα στοιχεία έκριναν εξαιρετικά απίθανο οι καταστροφές σε ζωτικό εξοπλισμό δεκάδων εγκαταστάσεων να προκλήθηκαν κυρίως από τυχαία πτώση συντριμμιών.
Η Fujairah στο επίκεντρο της εκστρατείας
Ανάμεσα στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν περισσότερο ήταν το λιμάνι της Fujairah, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Βρίσκεται νότια των Στενών του Hormuz και αποτελεί κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου, επιτρέποντας στα Εμιράτα να παρακάμπτουν τον ιρανικό αποκλεισμό.
Από την έναρξη του πολέμου, ιρανικά drones και πύραυλοι έπληξαν τη Fujairah τουλάχιστον 19 φορές, προκαλώντας σοβαρές βλάβες σε κρίσιμα τμήματα των λιμενικών εγκαταστάσεων.
Η πρώτη επίθεση ανακοινώθηκε στις 3 Μαρτίου. Δύο ημέρες αργότερα, φλεγόμενες δεξαμενές πετρελαίου παρέμεναν ορατές από το διάστημα.
Στις 9 Μαρτίου, πλήγμα κατέστρεψε τον πρώτο κεντρικό συλλέκτη διανομής αγωγών, ένα σύστημα 62 αγωγών που μεταφέρει αργό πετρέλαιο και διυλισμένα προϊόντα προς τις θέσεις φόρτωσης πλοίων.
Ο καθηγητής μηχανικής πετρελαίου Ramanan Krishnamoorti χαρακτήρισε τη ζημιά ως «τραύμα στον εγκέφαλο και στην καρδιά».
Οι επιθέσεις που παρέλυσαν τις εξαγωγές
Νέες επιθέσεις στις 14, 16 και 17 Μαρτίου προκάλεσαν ζημιές στον δεύτερο κεντρικό συλλέκτη αγωγών της Fujairah.
Επλήγησαν επίσης τρεις δεξαμενές αργού πετρελαίου, χωρητικότητας 250.000 βαρελιών η καθεμία, οι οποίες καίγονταν επί οκτώ ημέρες.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι φορτώσεις πετρελαίου μειώθηκαν στα 440.000 βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα που ξεκίνησε στις 16 Μαρτίου, λιγότερο από το μισό του μέσου όρου του 2025.
Στις 4 Μαΐου, νέο ιρανικό drone κατέστρεψε σωληνώσεις που οδηγούσαν στον πρώτο συλλέκτη.
Οι εξαγωγές διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων ουσιαστικά σταμάτησαν για έναν μήνα. Μέχρι την 1η Ιουνίου, μόνο ένα πλοίο είχε αναχωρήσει από το λιμάνι.
Παρά τις καταστροφές, οι εξαγωγές ανέκαμψαν αργότερα, φτάνοντας τον Σεπτέμβριο σε μηνιαίο ρεκόρ 2,62 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Το μυστικό των πληροφοριών της Τεχεράνης
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Ιράν ενδέχεται να έχει λάβει πληροφορίες από τη Ρωσία και την Κίνα.
Παράλληλα, τρεις αξιωματούχοι —ένας Ιρανός και δύο από χώρες του Περσικού Κόλπου— υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη βασίζεται σε δίκτυα πληροφοριοδοτών με πρόσβαση σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις.
Οι πληροφοριοδότες φέρονται να παρέχουν φωτογραφίες και στοιχεία γεωγραφικού εντοπισμού συγκεκριμένων στόχων.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η χώρα τηρεί αυστηρά τις διεθνείς υποχρεώσεις της, ενώ η Ρωσία δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού.
Η σημασία αυτών των πληροφοριών αναδείχθηκε ιδιαίτερα στην επίθεση κατά του πυρηνικού σταθμού Barakah των ΗΑΕ.
Το πλήγμα στον πυρηνικό σταθμό Barakah
Στις 17 Μαΐου, drone έπληξε τον πυρηνικό σταθμό Barakah, προκαλώντας ζημιές σε ηλεκτρικό υποσταθμό.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, ένας από τους τέσσερις αντιδραστήρες αναγκάστηκε να βασιστεί σε εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ.
Δορυφορικές εικόνες έδειξαν ζημιές σε κτίριο που φιλοξενούσε εξοπλισμό ελέγχου ηλεκτρικών γραμμών, περίπου 130 μέτρα από αντιδραστήρα.
Ο γενικός διευθυντής του IAEA, Rafael Grossi, επισήμανε ότι η επίθεση έδειχνε λεπτομερή γνώση της δομής του σταθμού.
«Όποιος βρισκόταν ή βρίσκεται πίσω από αυτή την επίθεση γνώριζε ακριβώς τι έκανε», δήλωσε.
Η διαχειρίστρια εταιρεία ENEC ανακοίνωσε ότι η πυρηνική ασφάλεια διατηρήθηκε, χωρίς τραυματισμούς, διαρροές ραδιενεργών υλικών ή κίνδυνο για το κοινό.
Το Κατάρ και το πλήγμα στην παγκόσμια αγορά LNG
Σοβαρές συνέπειες προκάλεσαν οι επιθέσεις στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου Ras Laffan του Κατάρ.
Τα πλήγματα κατέστρεψαν δύο κρίσιμες μονάδες ψύξης, γνωστές ως «cold boxes», οι οποίες φιλοξενούν εξοπλισμό απαραίτητο για την υγροποίηση του φυσικού αερίου.
Οι επιθέσεις απείλησαν σχεδόν το 20% των παγκόσμιων ροών LNG.
Ο επικεφαλής της QatarEnergy, Saad al-Kaabi, εκτίμησε ότι η πλήρης επισκευή θα απαιτήσει τρία έως πέντε χρόνια.
Το Ras Laffan συγκαταλέγεται σε τουλάχιστον τέσσερις μεγάλες εγκαταστάσεις του Κόλπου των οποίων η αποκατάσταση αναμένεται να διαρκέσει έναν χρόνο ή περισσότερο.
Στις υπόλοιπες περιλαμβάνονται το Pearl του Κατάρ, το συγκρότημα φυσικού αερίου Habshan των ΗΑΕ και το εργοστάσιο αλουμινίου Al Taweelah.
Η καταστροφή στο εργοστάσιο αλουμινίου Al Taweelah
Στο Al Taweelah, μία επίθεση ήταν αρκετή για να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες.
Το Ιράν οδήγησε σε πλήρη διακοπή λειτουργίας και τις 1.262 ηλεκτρολυτικές κυψέλες του εργοστασίου της Emirates Global Aluminium.
Χρειάστηκαν δύο μήνες για να επανεκκινήσει η πρώτη κυψέλη, ενώ μέχρι τα τέλη Αυγούστου λειτουργούσε μόλις το ένα τέταρτο των εγκαταστάσεων.
Η παραγωγή δεν αναμένεται να επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα πριν από το 2027.
Σύμφωνα με τον ειδικό Frank Davis, το πλήγμα στον ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό του εργοστασίου προκάλεσε τη συνολική διακοπή λειτουργίας.
Η διεθνής τιμή του αλουμινίου αυξήθηκε κατά 5%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο τετραετίας, μετά τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις των Εμιράτων και του Μπαχρέιν.
Το Κουβέιτ αντιμέτωπο με ενεργειακή ασφυξία
Στο Κουβέιτ, η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν απέτρεψε τις επιθέσεις.
Το Ιράν έπληξε συστηματικά διυλιστήρια, λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις στην επαρχία Ahmadi.
Στόχοι αποτέλεσαν τα διυλιστήρια Mina Al-Ahmadi και Mina Abdulla, το λιμάνι Shuaiba και γειτονικές υποδομές.
Σύμφωνα με την TankerTrackers, τον Απρίλιο το Κουβέιτ δεν εξήγαγε ούτε ένα βαρέλι αργού πετρελαίου, για πρώτη φορά από το 1991.
Μέχρι τα τέλη Ιουλίου, δορυφορικές εικόνες έδειχναν ζημιές σε τουλάχιστον 13 κατασκευές της βιομηχανικής περιοχής Shuaiba.
Ωστόσο, η σοβαρότερη απειλή δεν αφορούσε μόνο το πετρέλαιο, αλλά την ίδια την υδροδότηση της χώρας.
Η απειλή για το πόσιμο νερό
Το Κουβέιτ αντλεί περίπου το 90% του πόσιμου νερού του από μονάδες αφαλάτωσης.
Το Reuters διαπίστωσε ότι το Ιράν έπληξε τουλάχιστον τέσσερις από τις οκτώ συνδυασμένες εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και αφαλάτωσης της χώρας, από τις 2 Μαρτίου έως τις 20 Ιουλίου.
Ορισμένες δέχθηκαν επανειλημμένες επιθέσεις.
Στις 18 Ιουλίου, ο σταθμός Al Subiya, που παράγει περίπου το 20% του πόσιμου νερού του Κουβέιτ, υπέστη εκτεταμένες ζημιές.
Ο Michael Christopher Low, διευθυντής του Κέντρου Μέσης Ανατολής του Πανεπιστημίου της Γιούτα, προειδοποίησε ότι η χώρα δεν διαθέτει τους φυσικούς υδάτινους πόρους για να επιβιώσει χωρίς τις μονάδες αφαλάτωσης.
«Εάν καταστραφεί αρκετό μέρος της δυναμικότητάς τους, μιλάμε για εξάντληση του νερού μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες», ανέφερε.
Η κυβέρνηση κάλεσε τους πολίτες να περιορίσουν την κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο στόχαστρο αεροδρόμια και ψηφιακές υποδομές
Οι επιθέσεις επεκτάθηκαν πέρα από τις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Ιρανικά πυρομαχικά έπληξαν αεροδρόμια στο Μπαχρέιν, στο Κουβέιτ, στα ΗΑΕ και στη Σαουδική Αραβία.
Το αεροδρόμιο του Κουβέιτ δέχθηκε οκτώ επιθέσεις, ενώ μία πραγματοποιήθηκε μόλις δύο ημέρες μετά την επαναλειτουργία επισκευασμένου τερματικού σταθμού.
Η φονικότερη επίθεση, για την οποία αποδόθηκε ευθύνη στους Houthis, σκότωσε 12 ανθρώπους στο Διεθνές Αεροδρόμιο King Khalid της Σαουδικής Αραβίας.
Πλήγματα σημειώθηκαν επίσης σε κέντρα δεδομένων της Amazon στα ΗΑΕ και στο Μπαχρέιν.
Στο Μπαχρέιν, υπηρεσίες παρέμεναν εκτός λειτουργίας έξι μήνες αργότερα, καθώς ο κατεστραμμένος εξοπλισμός δεν μπορούσε να επισκευαστεί.
Η Σαουδική Αραβία και η στρατηγική της Ερυθράς Θάλασσας
Η Σαουδική Αραβία παράγει περίπου το 10% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου.
Με τον αποκλεισμό των Στενών του Hormuz, το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα και ο αγωγός East-West μετατράπηκαν σε κρίσιμη εναλλακτική οδό εξαγωγών.
Ωστόσο, αυτή η διαδρομή βρέθηκε επίσης στο στόχαστρο.
Στις 19 Μαρτίου, drone έπληξε το διυλιστήριο Yanbu της Saudi Aramco Mobil Refinery Limited, περιορίζοντας την παραγωγή περίπου στο 70% της δυναμικότητάς του μέχρι τις 9 Απριλίου.
Μετά την κατάρρευση της αρχικής κατάπαυσης του πυρός, οι επιθέσεις επεκτάθηκαν.
Σύμφωνα με το Reuters, τον Ιούλιο διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης μετέβησαν στην Υεμένη, μεταφέροντας εξοπλισμό πυραύλων και drones στους Houthis.
Οι Houthis χτυπούν τα σαουδαραβικά διυλιστήρια
Οι Houthis ανέλαβαν την ευθύνη επιθέσεων κατά σαουδαραβικών εγκαταστάσεων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το διυλιστήριο Jazan επλήγη τουλάχιστον τέσσερις φορές από τις 25 Ιουλίου έως τις 7 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με την IIR Energy, η παραγωγή του μηδενίστηκε.
Συνολικά, επιθέσεις που συνδέονται με το Ιράν έχουν προκαλέσει ζημιές σε πέντε από τα εννέα μεγαλύτερα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας και σε τρεις σημαντικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου.
Η ημερήσια παραγωγή της χώρας μειώθηκε κάτω από τα επτά εκατομμύρια βαρέλια κατά το μεγαλύτερο μέρος των πρώτων έξι μηνών του πολέμου, έναντι περισσότερων από δέκα εκατομμυρίων πριν από τη σύγκρουση.
Με βάση τις τιμές του πετρελαίου, οι απώλειες υπολογίζονται σε περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το χτύπημα στον αγωγό East-West
Στις 10 Σεπτεμβρίου, αεροπορική επίθεση έπληξε τρία αντλιοστάσια του σαουδαραβικού αγωγού East-West.
Το ένα καταστράφηκε ολοσχερώς, διακόπτοντας τη ροή αργού πετρελαίου προς το Yanbu για 11 ημέρες.
Η επίθεση έθεσε σε κίνδυνο έως και το 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ορισμένες σαουδαραβικές αποστολές επέστρεψαν στη διαδρομή των Στενών του Hormuz, την οποία πολλοί θεωρούσαν πλέον ασφαλέστερη από την Ερυθρά Θάλασσα.
Η διεθνής τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε ξανά τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Τρεις ημέρες νωρίτερα, ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Mohammad Baqer Ghalibaf, είχε προειδοποιήσει ότι η ενεργειακή αλυσίδα της περιοχής είναι «εκτεταμένη, προσβάσιμη και εκτεθειμένη».
Οι ζημιές που αντιμετωπίζονται ως κρατικά μυστικά
Οι χώρες του Περσικού Κόλπου περιορίζουν συστηματικά τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για τις επιθέσεις.
Σε αρκετά κράτη απαγορεύεται η λήψη ή διανομή φωτογραφιών από πληγείσες εγκαταστάσεις, ενώ χρησιμοποιούνται νόμοι κατά της παραπληροφόρησης για τον περιορισμό της δημοσιογραφικής κάλυψης.
Ο Matthew Reed, πρόεδρος της συμβουλευτικής εταιρείας Foreign Reports, δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον τις εκτιμήσεις των ζημιών «σαν να πρόκειται για κρατικά μυστικά».
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επίσης διατηρήσει μυστικές πληροφορίες για ζημιές σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Παρά τους περιορισμούς, το Reuters κατάφερε να τεκμηριώσει επανειλημμένα την ακρίβεια των πληγμάτων και τη στρατηγική σημασία του εξοπλισμού που καταστράφηκε.
Η οικονομική πίεση ως διαπραγματευτικό όπλο
Οι επιθέσεις έχουν προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων, διακοπές παραγωγής και αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Παράλληλα, έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης απέναντι στις ΗΠΑ και στους Άραβες γείτονές της.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των ΗΑΕ.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές του Reuters, τον Ιούνιο συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, με τρία δισεκατομμύρια να μεταφέρονται.
Δύο πηγές υποστήριξαν ότι το Ιράν συμφώνησε ως αντάλλαγμα να σταματήσει τις επιθέσεις.
Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ αρνήθηκε την ύπαρξη συμφωνίας, ενώ Ιρανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε τη μεταφορά κεφαλαίων, αποσυνδέοντάς την από τις επιθέσεις.
Από τις 17 Μαΐου δεν έχουν αναφερθεί νέες επιθέσεις κατά υποδομών των Εμιράτων.
Η εκστρατεία καταδεικνύει ότι η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την προστασία κρίσιμων οικονομικών υποδομών.
Με τον αποκλεισμό των Στενών του Hormuz και τη δυνατότητα πραγματοποίησης πληγμάτων ακριβείας, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά μέσα πίεσης, τόσο στην περιφερειακή ασφάλεια όσο και στην παγκόσμια οικονομία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών