Ο Trump παίζει με τη φωτιά στο Ιράν: Απειλές ολοκληρωτικού πολέμου, η «Μητέρα όλων των βομβών» και ο εφιάλτης μιας πυρηνικής κλιμάκωσης - Αδιανόητα αντίποινα υπόσχονται οι Φρουροί της Επανάστασης
(upd) Οι ΗΠΑ ανεβάζουν επικίνδυνα τους τόνους απέναντι στο Ιράν, με τον Donald Trump να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής επίθεσης ακόμη και τις επόμενες ώρες.
Η Τεχεράνη προειδοποιεί για συντριπτικά αντίποινα, ενώ η συζήτηση γύρω από την πανίσχυρη αμερικανική βόμβα GBU-43/B επαναφέρει ανησυχητικά σενάρια για την επόμενη φάση της σύγκρουσης.
Πίσω από τις αμερικανικές απειλές αναδεικνύεται μια στρατηγική στρατιωτικού εκβιασμού, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ο Trump απειλεί με νέα επίθεση και η Τεχεράνη προειδοποιεί
Σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη καμπή εισέρχεται η αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump επαναφέρει ανοιχτά το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών πληγμάτων, την ώρα που η ιρανική ηγεσία διαμηνύει ότι οποιαδήποτε παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας θα αντιμετωπιστεί με απάντηση πρωτοφανούς έντασης.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, ο Trump δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει στρατιωτική επίθεση που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και την επόμενη ημέρα.
Παράλληλα, παρουσίασε δύο επιλογές: είτε οι ΗΠΑ θα ολοκληρώσουν στρατιωτικά αυτό που θεωρούν ανολοκλήρωτη αποστολή είτε η Τεχεράνη θα αποδεχθεί μια συμφωνία με αμερικανικούς όρους.
Η χαρακτηριστική του δήλωση ότι οι ΗΠΑ θα νικήσουν σε κάθε περίπτωση αποτυπώνει την επικίνδυνη αυτοπεποίθηση μιας κυβέρνησης που αντιμετωπίζει τον πόλεμο και τη διπλωματία ως δύο εναλλακτικά μέσα επιβολής της ίδιας πολιτικής βούλησης.
Το πρόβλημα είναι ότι οι πόλεμοι δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τις προσδοκίες εκείνων που τους ξεκινούν.
Και η ιστορία των αμερικανικών επεμβάσεων προσφέρει άφθονα παραδείγματα στρατιωτικών επιχειρήσεων που εξελίχθηκαν σε μακροχρόνια γεωπολιτικά αδιέξοδα.
Ghalibaf: «Η απάντησή μας θα ξεπεράσει τη φαντασία του εχθρού»
Η αντίδραση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα σκληρή.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου και εξέχον στέλεχος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), Mohammad Baqer Ghalibaf, δήλωσε την Κυριακή 25 Οκτωβρίου ότι η χώρα του δεν πρόκειται να υποκύψει σε απειλές ολοκληρωτικού πολέμου, δολοφονιών ή στρατιωτικής καταστροφής.
Προειδοποίησε μάλιστα ότι οποιαδήποτε παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν θα προκαλέσει απάντηση που θα ξεπερνά όσα μπορούν να φανταστούν οι αντίπαλοί του.
Ο Qalibaf κατηγόρησε ευθέως τις ΗΠΑ ότι έχουν παγιδευτεί στις συνέπειες των δικών τους στρατηγικών λανθασμένων υπολογισμών και ότι πλέον εναπόκειται στην Ουάσιγκτον να αναζητήσει διέξοδο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αμερικανικές διαβεβαιώσεις στερούνται αξιοπιστίας όσο η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει την πολιτική πιέσεων και δεν αποκαθιστά έμπρακτα προηγούμενες δεσμεύσεις της.
Η τοποθέτησή του συνιστά κάτι περισσότερο από μια απλή στρατιωτική προειδοποίηση.
Αποτελεί πολιτική δήλωση ότι το Ιράν δεν αποδέχεται τον ρόλο μιας χώρας που καλείται να διαπραγματεύεται υπό την απειλή βομβαρδισμού.
Η «Μητέρα όλων των Βομβών» και το μήνυμα τρόμου
Στο ήδη εκρηκτικό περιβάλλον επανέρχεται η συζήτηση για την αμερικανική βόμβα GBU-43/B, γνωστή διεθνώς ως «Μητέρα όλων των Βομβών».
Πρόκειται για ένα από τα ισχυρότερα συμβατικά αεροπορικά όπλα που διαθέτουν οι ΗΠΑ.
Η βόμβα, βάρους περίπου 9,5 τόνων, σχεδιάστηκε για την πρόκληση καταστροφής μεγάλης έκτασης και χρησιμοποιήθηκε επιχειρησιακά για πρώτη φορά το 2017 στο Αφγανιστάν, εναντίον υπόγειων εγκαταστάσεων του ISIS.
Παρά την τεράστια ισχύ της, δεν είναι πυρηνικό όπλο και δεν προκαλεί πυρηνική έκρηξη ή ραδιενεργό νέφος ως αποτέλεσμα πυρηνικής σχάσης.
Η σημασία της, όμως, δεν περιορίζεται στα τεχνικά χαρακτηριστικά της.
Η ανάδειξη τέτοιων όπλων στον δημόσιο διάλογο μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ψυχολογικού πολέμου.
Η προβολή εικόνων καταστροφής, η υπενθύμιση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής και οι συνεχείς απειλές δημιουργούν ένα περιβάλλον φόβου, ακόμη και χωρίς την πραγματοποίηση επίθεσης.
Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι η στρατιωτική ισχύς αποτελεί και μέσο πολιτικής επικοινωνίας.
Όταν, όμως, η αποτροπή μετατρέπεται σε διαρκή εκφοβισμό, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αντίθετο από το επιδιωκόμενο: αντί να οδηγήσει τον αντίπαλο σε υποχώρηση, ενδέχεται να ενισχύσει την αποφασιστικότητά του να απαντήσει.
Το σενάριο των τακτικών πυρηνικών όπλων
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εμφάνιση σε αναλύσεις και δημοσιεύματα ενός υποθετικού σεναρίου: ότι η επικοινωνιακή προβολή της GBU-43/B ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως προετοιμασία της κοινής γνώμης για μια πολύ σοβαρότερη στρατιωτική επιλογή, όπως η χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν τέτοια επιχείρηση ή ότι η προβολή της συγκεκριμένης συμβατικής βόμβας συνδέεται με πυρηνική προετοιμασία.
Η όλη συζήτηση αποκαλύπτει πόσο επικίνδυνη έχει γίνει η στρατιωτική αντιπαράθεση.
Ένα πυρηνικό πλήγμα, ακόμη και περιορισμένης ισχύος, θα αποτελούσε ιστορική κλιμάκωση, με τεράστιες ανθρωπιστικές, περιβαλλοντικές, νομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Ακόμη και μια συμβατική επίθεση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προκαλέσει διασπορά επικίνδυνων υλικών, ανάλογα με τον στόχο και τις συνθήκες.
Η προέλευση μιας ενδεχόμενης ραδιενεργού μόλυνσης, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με πολιτικές δηλώσεις.
Απαιτούνται επιστημονικές μετρήσεις, αναλύσεις υλικών και ανεξάρτητη διερεύνηση.
Η αμερικανική στρατηγική των κυρώσεων και του στρατιωτικού εκβιασμού
Πέρα από τις στρατιωτικές απειλές, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να χρησιμοποιεί οικονομικές κυρώσεις, αποκλεισμούς και διπλωματικές πιέσεις προκειμένου να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις.
Όμως η στρατηγική αυτή εμφανίζει σοβαρά όρια.
Σύμφωνα με το Reuters, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εγκλωβισμένες σε βαθιά αμοιβαία δυσπιστία, ενώ το Ιράν απαιτεί περιορισμό των κυρώσεων, αποδέσμευση κεφαλαίων και τερματισμό των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, η σύγκρουση έχει προκαλέσει σημαντικές οικονομικές ζημιές, με συνέπειες στις εξαγωγές πετρελαίου, στη ναυσιπλοΐα και στις διεθνείς αγορές.
Το θεμελιώδες ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια βιώσιμη συμφωνία ασφαλείας ή μια πολιτική συνθηκολόγηση της Τεχεράνης.
Διότι μια διαπραγμάτευση που διεξάγεται υπό διαρκή απειλή καταστροφής δύσκολα μπορεί να δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η αποχώρηση της πρώτης κυβέρνησης Trump από την πυρηνική συμφωνία το 2018 εξακολουθεί να βαραίνει την αξιοπιστία της αμερικανικής διπλωματίας.
Γιατί να εμπιστευθεί η Τεχεράνη μια νέα συμφωνία όταν προηγούμενες αμερικανικές δεσμεύσεις ανατράπηκαν μονομερώς;
Το Ισραήλ και ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης
Η σύγκρουση δεν αφορά αποκλειστικά την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Το Ισραήλ παραμένει καθοριστικός παράγοντας των εξελίξεων, καθώς αντιμετωπίζει τις ιρανικές πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες ως σοβαρή απειλή για την ασφάλειά του.
Σύμφωνα με αμερικανικές αναλύσεις, η κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu υποστηρίζει περαιτέρω στρατιωτική πίεση, ενώ στην Ουάσιγκτον εξετάζονται σενάρια νέων πληγμάτων σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές.
Μια νέα επίθεση, ωστόσο, κινδυνεύει να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε ευρύτερο πόλεμο.
Αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις, εμπορικοί θαλάσσιοι δρόμοι και γειτονικές χώρες θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο αντιποίνων.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο, καθώς οποιαδήποτε νέα διατάραξη της ναυσιπλοΐας μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Το τίμημα μιας τέτοιας κλιμάκωσης δεν θα πληρωθεί αποκλειστικά από τους εμπόλεμους, αλλά και από εκατομμύρια πολίτες που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομική ανασφάλεια.
Οι εκλογές στις ΗΠΑ και ο επικίνδυνος υπολογισμός του Trump
Η συγκυρία αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Ο Trump επιχειρεί να παρουσιάσει την πολιτική του απέναντι στο Ιράν ως απόδειξη αποφασιστικότητας και αμερικανικής υπεροχής.
Υπάρχει, όμως, μια εντυπωσιακή αντίφαση: στις 8 Οκτωβρίου είχε δηλώσει ότι δεν θα επαναλάμβανε στρατιωτικά πλήγματα πριν από τις εκλογές, ενώ στις 24 του τρέχοντος μήνα επανέφερε δημοσίως την πιθανότητα άμεσης επίθεσης.
Αυτή η μεταβλητότητα μπορεί να εξυπηρετεί την τακτική της απρόβλεπτης διαπραγμάτευσης, αλλά στις διεθνείς σχέσεις δημιουργεί εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.
Όταν ένας πρόεδρος χρησιμοποιεί την πιθανότητα πολέμου ως εργαλείο πίεσης, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα πότε η ρητορική θα μετατραπεί σε στρατιωτική απόφαση.
Και όταν ο αντίπαλος δηλώνει αποφασισμένος να απαντήσει με κάθε διαθέσιμο μέσο, ένα λανθασμένο βήμα μπορεί να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Η Ουάσιγκτον μπροστά στις συνέπειες των επιλογών της
Οι ΗΠΑ διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική ισχύ. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορούν να επιβάλλουν απεριόριστα την πολιτική τους βούληση.
Η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν απέδειξε ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν εγγυάται πολιτική επιτυχία.
Το Ιράν διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, γεωγραφικό βάθος και μέσα ασύμμετρης αποτροπής, γεγονός που καθιστά μια νέα πολεμική κλιμάκωση ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Η κυβέρνηση Trump καλείται να αποφασίσει εάν επιθυμεί πραγματικά μια διπλωματική διέξοδο ή αν θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη Μέση Ανατολή ως πεδίο επίδειξης αμερικανικής ισχύος.
Η προστασία της διεθνούς ασφάλειας δεν επιτυγχάνεται με τελεσίγραφα, ούτε με τη μετατροπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε θέαμα πολιτικής επικοινωνίας.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της αμερικανικής στρατηγικής δεν είναι ότι οι ΗΠΑ στερούνται τη δύναμη να πλήξουν το Ιράν.
Είναι ότι ενδέχεται να υπερεκτιμούν τη δυνατότητά τους να ελέγξουν όσα θα ακολουθήσουν.
Και σε μια περιοχή όπου οι συγκρούσεις μπορούν να ξεπεράσουν τα σύνορα μέσα σε λίγες ώρες, αυτή η υπεροψία ίσως αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από οποιαδήποτε συμβατική βόμβα.
Ο Donald Trump μπορεί να θεωρεί ότι είτε με πόλεμο είτε με συμφωνία η Αμερική θα αναδειχθεί νικήτρια.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη.
Γιατί ένας νέος γενικευμένος πόλεμος με το Ιράν δεν θα έχει εγγυημένους νικητές.
Θα έχει, όμως, βέβαιους χαμένους: τους λαούς της περιοχής, τη διεθνή σταθερότητα και κάθε προσπάθεια να επικρατήσει η διπλωματία απέναντι στη λογική της στρατιωτικής επιβολής.
www.bankingnews.gr
Η Τεχεράνη προειδοποιεί για συντριπτικά αντίποινα, ενώ η συζήτηση γύρω από την πανίσχυρη αμερικανική βόμβα GBU-43/B επαναφέρει ανησυχητικά σενάρια για την επόμενη φάση της σύγκρουσης.
Πίσω από τις αμερικανικές απειλές αναδεικνύεται μια στρατηγική στρατιωτικού εκβιασμού, με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ο Trump απειλεί με νέα επίθεση και η Τεχεράνη προειδοποιεί
Σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη καμπή εισέρχεται η αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump επαναφέρει ανοιχτά το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών πληγμάτων, την ώρα που η ιρανική ηγεσία διαμηνύει ότι οποιαδήποτε παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας θα αντιμετωπιστεί με απάντηση πρωτοφανούς έντασης.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, ο Trump δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει στρατιωτική επίθεση που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και την επόμενη ημέρα.
Παράλληλα, παρουσίασε δύο επιλογές: είτε οι ΗΠΑ θα ολοκληρώσουν στρατιωτικά αυτό που θεωρούν ανολοκλήρωτη αποστολή είτε η Τεχεράνη θα αποδεχθεί μια συμφωνία με αμερικανικούς όρους.
Η χαρακτηριστική του δήλωση ότι οι ΗΠΑ θα νικήσουν σε κάθε περίπτωση αποτυπώνει την επικίνδυνη αυτοπεποίθηση μιας κυβέρνησης που αντιμετωπίζει τον πόλεμο και τη διπλωματία ως δύο εναλλακτικά μέσα επιβολής της ίδιας πολιτικής βούλησης.
Το πρόβλημα είναι ότι οι πόλεμοι δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τις προσδοκίες εκείνων που τους ξεκινούν.
Και η ιστορία των αμερικανικών επεμβάσεων προσφέρει άφθονα παραδείγματα στρατιωτικών επιχειρήσεων που εξελίχθηκαν σε μακροχρόνια γεωπολιτικά αδιέξοδα.
Ghalibaf: «Η απάντησή μας θα ξεπεράσει τη φαντασία του εχθρού»
Η αντίδραση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα σκληρή.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου και εξέχον στέλεχος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), Mohammad Baqer Ghalibaf, δήλωσε την Κυριακή 25 Οκτωβρίου ότι η χώρα του δεν πρόκειται να υποκύψει σε απειλές ολοκληρωτικού πολέμου, δολοφονιών ή στρατιωτικής καταστροφής.
Προειδοποίησε μάλιστα ότι οποιαδήποτε παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν θα προκαλέσει απάντηση που θα ξεπερνά όσα μπορούν να φανταστούν οι αντίπαλοί του.
Ο Qalibaf κατηγόρησε ευθέως τις ΗΠΑ ότι έχουν παγιδευτεί στις συνέπειες των δικών τους στρατηγικών λανθασμένων υπολογισμών και ότι πλέον εναπόκειται στην Ουάσιγκτον να αναζητήσει διέξοδο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αμερικανικές διαβεβαιώσεις στερούνται αξιοπιστίας όσο η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει την πολιτική πιέσεων και δεν αποκαθιστά έμπρακτα προηγούμενες δεσμεύσεις της.
Η τοποθέτησή του συνιστά κάτι περισσότερο από μια απλή στρατιωτική προειδοποίηση.
Αποτελεί πολιτική δήλωση ότι το Ιράν δεν αποδέχεται τον ρόλο μιας χώρας που καλείται να διαπραγματεύεται υπό την απειλή βομβαρδισμού.
Η «Μητέρα όλων των Βομβών» και το μήνυμα τρόμου
Στο ήδη εκρηκτικό περιβάλλον επανέρχεται η συζήτηση για την αμερικανική βόμβα GBU-43/B, γνωστή διεθνώς ως «Μητέρα όλων των Βομβών».
Πρόκειται για ένα από τα ισχυρότερα συμβατικά αεροπορικά όπλα που διαθέτουν οι ΗΠΑ.
Η βόμβα, βάρους περίπου 9,5 τόνων, σχεδιάστηκε για την πρόκληση καταστροφής μεγάλης έκτασης και χρησιμοποιήθηκε επιχειρησιακά για πρώτη φορά το 2017 στο Αφγανιστάν, εναντίον υπόγειων εγκαταστάσεων του ISIS.
Παρά την τεράστια ισχύ της, δεν είναι πυρηνικό όπλο και δεν προκαλεί πυρηνική έκρηξη ή ραδιενεργό νέφος ως αποτέλεσμα πυρηνικής σχάσης.
Η σημασία της, όμως, δεν περιορίζεται στα τεχνικά χαρακτηριστικά της.
Η ανάδειξη τέτοιων όπλων στον δημόσιο διάλογο μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ψυχολογικού πολέμου.
Η προβολή εικόνων καταστροφής, η υπενθύμιση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής και οι συνεχείς απειλές δημιουργούν ένα περιβάλλον φόβου, ακόμη και χωρίς την πραγματοποίηση επίθεσης.
Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι η στρατιωτική ισχύς αποτελεί και μέσο πολιτικής επικοινωνίας.
Όταν, όμως, η αποτροπή μετατρέπεται σε διαρκή εκφοβισμό, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αντίθετο από το επιδιωκόμενο: αντί να οδηγήσει τον αντίπαλο σε υποχώρηση, ενδέχεται να ενισχύσει την αποφασιστικότητά του να απαντήσει.
Το σενάριο των τακτικών πυρηνικών όπλων
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εμφάνιση σε αναλύσεις και δημοσιεύματα ενός υποθετικού σεναρίου: ότι η επικοινωνιακή προβολή της GBU-43/B ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως προετοιμασία της κοινής γνώμης για μια πολύ σοβαρότερη στρατιωτική επιλογή, όπως η χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν τέτοια επιχείρηση ή ότι η προβολή της συγκεκριμένης συμβατικής βόμβας συνδέεται με πυρηνική προετοιμασία.
Η όλη συζήτηση αποκαλύπτει πόσο επικίνδυνη έχει γίνει η στρατιωτική αντιπαράθεση.
Ένα πυρηνικό πλήγμα, ακόμη και περιορισμένης ισχύος, θα αποτελούσε ιστορική κλιμάκωση, με τεράστιες ανθρωπιστικές, περιβαλλοντικές, νομικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Ακόμη και μια συμβατική επίθεση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να προκαλέσει διασπορά επικίνδυνων υλικών, ανάλογα με τον στόχο και τις συνθήκες.
Η προέλευση μιας ενδεχόμενης ραδιενεργού μόλυνσης, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με πολιτικές δηλώσεις.
Απαιτούνται επιστημονικές μετρήσεις, αναλύσεις υλικών και ανεξάρτητη διερεύνηση.
Η αμερικανική στρατηγική των κυρώσεων και του στρατιωτικού εκβιασμού
Πέρα από τις στρατιωτικές απειλές, η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να χρησιμοποιεί οικονομικές κυρώσεις, αποκλεισμούς και διπλωματικές πιέσεις προκειμένου να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις.
Όμως η στρατηγική αυτή εμφανίζει σοβαρά όρια.
Σύμφωνα με το Reuters, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εγκλωβισμένες σε βαθιά αμοιβαία δυσπιστία, ενώ το Ιράν απαιτεί περιορισμό των κυρώσεων, αποδέσμευση κεφαλαίων και τερματισμό των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, η σύγκρουση έχει προκαλέσει σημαντικές οικονομικές ζημιές, με συνέπειες στις εξαγωγές πετρελαίου, στη ναυσιπλοΐα και στις διεθνείς αγορές.
Το θεμελιώδες ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια βιώσιμη συμφωνία ασφαλείας ή μια πολιτική συνθηκολόγηση της Τεχεράνης.
Διότι μια διαπραγμάτευση που διεξάγεται υπό διαρκή απειλή καταστροφής δύσκολα μπορεί να δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η αποχώρηση της πρώτης κυβέρνησης Trump από την πυρηνική συμφωνία το 2018 εξακολουθεί να βαραίνει την αξιοπιστία της αμερικανικής διπλωματίας.
Γιατί να εμπιστευθεί η Τεχεράνη μια νέα συμφωνία όταν προηγούμενες αμερικανικές δεσμεύσεις ανατράπηκαν μονομερώς;
Το Ισραήλ και ο κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης
Η σύγκρουση δεν αφορά αποκλειστικά την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Το Ισραήλ παραμένει καθοριστικός παράγοντας των εξελίξεων, καθώς αντιμετωπίζει τις ιρανικές πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες ως σοβαρή απειλή για την ασφάλειά του.
Σύμφωνα με αμερικανικές αναλύσεις, η κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu υποστηρίζει περαιτέρω στρατιωτική πίεση, ενώ στην Ουάσιγκτον εξετάζονται σενάρια νέων πληγμάτων σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές.
Μια νέα επίθεση, ωστόσο, κινδυνεύει να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε ευρύτερο πόλεμο.
Αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις, εμπορικοί θαλάσσιοι δρόμοι και γειτονικές χώρες θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο αντιποίνων.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο, καθώς οποιαδήποτε νέα διατάραξη της ναυσιπλοΐας μπορεί να επηρεάσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Το τίμημα μιας τέτοιας κλιμάκωσης δεν θα πληρωθεί αποκλειστικά από τους εμπόλεμους, αλλά και από εκατομμύρια πολίτες που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομική ανασφάλεια.
Οι εκλογές στις ΗΠΑ και ο επικίνδυνος υπολογισμός του Trump
Η συγκυρία αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Ο Trump επιχειρεί να παρουσιάσει την πολιτική του απέναντι στο Ιράν ως απόδειξη αποφασιστικότητας και αμερικανικής υπεροχής.
Υπάρχει, όμως, μια εντυπωσιακή αντίφαση: στις 8 Οκτωβρίου είχε δηλώσει ότι δεν θα επαναλάμβανε στρατιωτικά πλήγματα πριν από τις εκλογές, ενώ στις 24 του τρέχοντος μήνα επανέφερε δημοσίως την πιθανότητα άμεσης επίθεσης.
Αυτή η μεταβλητότητα μπορεί να εξυπηρετεί την τακτική της απρόβλεπτης διαπραγμάτευσης, αλλά στις διεθνείς σχέσεις δημιουργεί εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.
Όταν ένας πρόεδρος χρησιμοποιεί την πιθανότητα πολέμου ως εργαλείο πίεσης, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα πότε η ρητορική θα μετατραπεί σε στρατιωτική απόφαση.
Και όταν ο αντίπαλος δηλώνει αποφασισμένος να απαντήσει με κάθε διαθέσιμο μέσο, ένα λανθασμένο βήμα μπορεί να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις.
Η Ουάσιγκτον μπροστά στις συνέπειες των επιλογών της
Οι ΗΠΑ διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική ισχύ. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορούν να επιβάλλουν απεριόριστα την πολιτική τους βούληση.
Η εμπειρία του Ιράκ και του Αφγανιστάν απέδειξε ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν εγγυάται πολιτική επιτυχία.
Το Ιράν διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, γεωγραφικό βάθος και μέσα ασύμμετρης αποτροπής, γεγονός που καθιστά μια νέα πολεμική κλιμάκωση ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Η κυβέρνηση Trump καλείται να αποφασίσει εάν επιθυμεί πραγματικά μια διπλωματική διέξοδο ή αν θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη Μέση Ανατολή ως πεδίο επίδειξης αμερικανικής ισχύος.
Η προστασία της διεθνούς ασφάλειας δεν επιτυγχάνεται με τελεσίγραφα, ούτε με τη μετατροπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε θέαμα πολιτικής επικοινωνίας.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της αμερικανικής στρατηγικής δεν είναι ότι οι ΗΠΑ στερούνται τη δύναμη να πλήξουν το Ιράν.
Είναι ότι ενδέχεται να υπερεκτιμούν τη δυνατότητά τους να ελέγξουν όσα θα ακολουθήσουν.
Και σε μια περιοχή όπου οι συγκρούσεις μπορούν να ξεπεράσουν τα σύνορα μέσα σε λίγες ώρες, αυτή η υπεροψία ίσως αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από οποιαδήποτε συμβατική βόμβα.
Ο Donald Trump μπορεί να θεωρεί ότι είτε με πόλεμο είτε με συμφωνία η Αμερική θα αναδειχθεί νικήτρια.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη.
Γιατί ένας νέος γενικευμένος πόλεμος με το Ιράν δεν θα έχει εγγυημένους νικητές.
Θα έχει, όμως, βέβαιους χαμένους: τους λαούς της περιοχής, τη διεθνή σταθερότητα και κάθε προσπάθεια να επικρατήσει η διπλωματία απέναντι στη λογική της στρατιωτικής επιβολής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών