Εντυπωσιακά ευρήματα από ερευνητική ομάδα της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών – Δύο τεράστιες γεωλογικές ασυνέχειες εντοπίστηκαν κάτω από το νοτιοανατολικό Ιράν και ενδέχεται να ενωθούν μέσα στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια, αποκαλύπτοντας τις διεργασίες που αναδιαμορφώνουν τον γήινο φλοιό
Δύο τεράστια ρήγματα βαθιά κάτω από το έδαφος του Ιράν εντόπισαν Κινέζοι επιστήμονες, αποκαλύπτοντας νέες πτυχές της γεωλογικής δραστηριότητας στην περιοχή και των διεργασιών που διαμορφώνουν σταδιακά τον πλανήτη.
Οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις δύο μεγάλων γεωλογικών ασυνεχειών στην τεκτονική πλάκα της Αραβίας (Arabian Plate), κάτω από το νοτιοανατολικό Ιράν.
Τα δύο ρήγματα δημιουργήθηκαν εξαιτίας της καταβύθισης και της σύγκρουσης ωκεάνιων και ηπειρωτικών τμημάτων της συγκεκριμένης τεκτονικής πλάκας με γειτονικές πλάκες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, οι δύο γεωλογικές ασυνέχειες ενδέχεται να συνδεθούν μεταξύ τους μέσα στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών και προσφέρει μια νέα εικόνα για τις γεωλογικές διεργασίες μέσω των οποίων οι ωκεανοί εξαφανίζονται και οι ήπειροι συγκρούονται μεταξύ τους.
Η τεκτονική πλάκα της Αραβίας και η σύγκρουση δύο διαφορετικών γεωλογικών κόσμων
Η τεκτονική πλάκα της Αραβίας αποτελείται από δύο διαφορετικούς τύπους πετρωμάτων, με σημαντικές διαφορές στη σύνθεση και τις φυσικές τους ιδιότητες.
Το ωκεάνιο τμήμα της αποτελούσε κάποτε μέρος του αρχαίου ωκεανού Νεοτηθύος (Neo-Tethys) και αποτελείται κυρίως από βασαλτικά πετρώματα.
Τα πετρώματα αυτά έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα και μικρότερο πάχος, με αποτέλεσμα να βυθίζονται κάτω από γειτονικές τεκτονικές πλάκες κατά την κίνησή τους. Η συγκεκριμένη γεωλογική διαδικασία ονομάζεται καταβύθιση.
Αντίθετα, το ηπειρωτικό τμήμα της πλάκας αποτελείται από παχύτερα πετρώματα μικρότερης πυκνότητας, με σύσταση που προσεγγίζει εκείνη του γρανίτη.
Σε αντίθεση με τον ωκεάνιο φλοιό, το ηπειρωτικό τμήμα δεν καταβυθίζεται εύκολα κάτω από τις γειτονικές πλάκες. Όταν συναντά αντίσταση κατά τη σύγκρουση, συμβάλλει στον σχηματισμό οροσειρών.
Η διαφορετική συμπεριφορά των δύο αυτών τμημάτων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στη δημιουργία των δύο μεγάλων ρηγμάτων.
Πώς εντοπίστηκαν τα δύο τεράστια ρήγματα κάτω από το Ιράν
Για να χαρτογραφήσουν τις γεωλογικές δομές στο εσωτερικό της Γης, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 69 σεισμολογικούς σταθμούς.
Οι σταθμοί κατέγραφαν δονήσεις που προκαλούνταν από σεισμούς σε μεγάλες αποστάσεις.
Η ταχύτητα διάδοσης των σεισμικών κυμάτων μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία και την πυκνότητα των πετρωμάτων κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Αναλύοντας αυτές τις μεταβολές, οι επιστήμονες κατάφεραν να σχηματίσουν μια εικόνα της δομής και της δραστηριότητας της τεκτονικής πλάκας σε μεγάλα βάθη.
Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα είχαν καταγραφεί από τον Μάρτιο του 2017 έως τον Σεπτέμβριο του 2018.
Η ανάλυση αποκάλυψε δύο διακριτές γεωλογικές ασυνέχειες.
Η πρώτη εκτείνεται οριζόντια και εντοπίζεται στο σημείο όπου η ζώνη σύγκρουσης του Ζάγκρος (Zagros) συναντά τη ζώνη καταβύθισης του Μακράν (Makran).
Η δεύτερη είναι μικρότερη, έχει κατακόρυφη κατεύθυνση και βρίσκεται σε μικρότερο βάθος, κοντά στην Τάφρο του Μακράν (Makran Trench).
Καταβύθιση έως 450 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το διαφορετικό βάθος στο οποίο έχουν καταβυθιστεί τα δύο τμήματα της τεκτονικής πλάκας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η ωκεάνια λιθόσφαιρα στη ζώνη καταβύθισης του Μακράν έχει βυθιστεί συνεχόμενα σε βάθος τουλάχιστον 450 χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Αντίθετα, η ηπειρωτική λιθόσφαιρα στην περιοχή σύγκρουσης του Ζάγκρος, στα δυτικά, δεν έχει φτάσει σε βάθος μεγαλύτερο των 300 χιλιομέτρων.
Η σημαντική αυτή διαφορά στο βάθος καταβύθισης έχει οδηγήσει στον διαχωρισμό και τη διάρρηξη τμημάτων της τεκτονικής πλάκας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το δεύτερο ρήγμα πιθανότατα ξεκίνησε από το σημείο σύνδεσης της Τάφρου του Μακράν με το όριο ενός ρήγματος και επεκτάθηκε προς τα νότια, καθώς η ηπειρωτική πλάκα κινούνταν προς τον βορρά.
Σε αντίθεση με το πρώτο ρήγμα, η δημιουργία αυτής της γεωλογικής ασυνέχειας συνδέεται περισσότερο με την κίνηση των τεκτονικών πλακών και λιγότερο με τις διαφορές στη σύσταση των ωκεάνιων και ηπειρωτικών πετρωμάτων.
Τα δύο ρήγματα ενδέχεται να ενωθούν μέσα στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια
Τα μοντέλα προσομοίωσης που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές δείχνουν ότι οι δύο γεωλογικές ασυνέχειες σχηματίστηκαν και αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκατομμυρίων ετών.
Ωστόσο, η συνέχιση αυτής της γεωλογικής διαδικασίας ενδέχεται να οδηγήσει τελικά στη σύνδεσή τους.
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες στη δημοσίευσή τους, αν και τα δύο ρήγματα δημιουργήθηκαν ανεξάρτητα, καθώς επεκτείνονται σταδιακά, το ενδιάμεσο όριο μεταξύ του ηπειρωτικού και του ωκεάνιου φλοιού υποχωρεί και τελικά εξαφανίζεται.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεωλογικό γεγονός, καθώς θα αποτυπώνει τη μετάβαση από τη διαδικασία καταβύθισης του ωκεάνιου φλοιού στη σύγκρουση μεταξύ ηπειρωτικών πλακών.
Ο κύκλος Wilson και η εξαφάνιση των ωκεανών
Τα ευρήματα της κινεζικής ερευνητικής ομάδας προσφέρουν στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν ένα σπάνιο στάδιο της γεωλογικής εξέλιξης, κατά το οποίο η καταβύθιση του ωκεάνιου φλοιού μετατρέπεται σταδιακά σε σύγκρουση ηπειρωτικών πλακών.
Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί μέρος του λεγόμενου κύκλου Wilson (Wilson Cycle), ενός θεμελιώδους γεωλογικού μηχανισμού που περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται οι ωκεανοί, διευρύνονται και τελικά εξαφανίζονται εξαιτίας της συνεχούς κίνησης των τεκτονικών πλακών.
Η ανακάλυψη των δύο ρηγμάτων κάτω από το νοτιοανατολικό Ιράν προσφέρει ένα σπάνιο παράθυρο παρατήρησης αυτών των διεργασιών σε εξέλιξη, βοηθώντας τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται η δομή των ηπείρων και των ωκεανών σε βάθος γεωλογικού χρόνου.
www.bankingnews.gr
Οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις δύο μεγάλων γεωλογικών ασυνεχειών στην τεκτονική πλάκα της Αραβίας (Arabian Plate), κάτω από το νοτιοανατολικό Ιράν.
Τα δύο ρήγματα δημιουργήθηκαν εξαιτίας της καταβύθισης και της σύγκρουσης ωκεάνιων και ηπειρωτικών τμημάτων της συγκεκριμένης τεκτονικής πλάκας με γειτονικές πλάκες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, οι δύο γεωλογικές ασυνέχειες ενδέχεται να συνδεθούν μεταξύ τους μέσα στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών και προσφέρει μια νέα εικόνα για τις γεωλογικές διεργασίες μέσω των οποίων οι ωκεανοί εξαφανίζονται και οι ήπειροι συγκρούονται μεταξύ τους.
Η τεκτονική πλάκα της Αραβίας και η σύγκρουση δύο διαφορετικών γεωλογικών κόσμων
Η τεκτονική πλάκα της Αραβίας αποτελείται από δύο διαφορετικούς τύπους πετρωμάτων, με σημαντικές διαφορές στη σύνθεση και τις φυσικές τους ιδιότητες.
Το ωκεάνιο τμήμα της αποτελούσε κάποτε μέρος του αρχαίου ωκεανού Νεοτηθύος (Neo-Tethys) και αποτελείται κυρίως από βασαλτικά πετρώματα.
Τα πετρώματα αυτά έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα και μικρότερο πάχος, με αποτέλεσμα να βυθίζονται κάτω από γειτονικές τεκτονικές πλάκες κατά την κίνησή τους. Η συγκεκριμένη γεωλογική διαδικασία ονομάζεται καταβύθιση.
Αντίθετα, το ηπειρωτικό τμήμα της πλάκας αποτελείται από παχύτερα πετρώματα μικρότερης πυκνότητας, με σύσταση που προσεγγίζει εκείνη του γρανίτη.
Σε αντίθεση με τον ωκεάνιο φλοιό, το ηπειρωτικό τμήμα δεν καταβυθίζεται εύκολα κάτω από τις γειτονικές πλάκες. Όταν συναντά αντίσταση κατά τη σύγκρουση, συμβάλλει στον σχηματισμό οροσειρών.
Η διαφορετική συμπεριφορά των δύο αυτών τμημάτων αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στη δημιουργία των δύο μεγάλων ρηγμάτων.
Πώς εντοπίστηκαν τα δύο τεράστια ρήγματα κάτω από το Ιράν
Για να χαρτογραφήσουν τις γεωλογικές δομές στο εσωτερικό της Γης, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 69 σεισμολογικούς σταθμούς.
Οι σταθμοί κατέγραφαν δονήσεις που προκαλούνταν από σεισμούς σε μεγάλες αποστάσεις.
Η ταχύτητα διάδοσης των σεισμικών κυμάτων μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία και την πυκνότητα των πετρωμάτων κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Αναλύοντας αυτές τις μεταβολές, οι επιστήμονες κατάφεραν να σχηματίσουν μια εικόνα της δομής και της δραστηριότητας της τεκτονικής πλάκας σε μεγάλα βάθη.
Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα είχαν καταγραφεί από τον Μάρτιο του 2017 έως τον Σεπτέμβριο του 2018.
Η ανάλυση αποκάλυψε δύο διακριτές γεωλογικές ασυνέχειες.
Η πρώτη εκτείνεται οριζόντια και εντοπίζεται στο σημείο όπου η ζώνη σύγκρουσης του Ζάγκρος (Zagros) συναντά τη ζώνη καταβύθισης του Μακράν (Makran).
Η δεύτερη είναι μικρότερη, έχει κατακόρυφη κατεύθυνση και βρίσκεται σε μικρότερο βάθος, κοντά στην Τάφρο του Μακράν (Makran Trench).
Καταβύθιση έως 450 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το διαφορετικό βάθος στο οποίο έχουν καταβυθιστεί τα δύο τμήματα της τεκτονικής πλάκας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η ωκεάνια λιθόσφαιρα στη ζώνη καταβύθισης του Μακράν έχει βυθιστεί συνεχόμενα σε βάθος τουλάχιστον 450 χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Αντίθετα, η ηπειρωτική λιθόσφαιρα στην περιοχή σύγκρουσης του Ζάγκρος, στα δυτικά, δεν έχει φτάσει σε βάθος μεγαλύτερο των 300 χιλιομέτρων.
Η σημαντική αυτή διαφορά στο βάθος καταβύθισης έχει οδηγήσει στον διαχωρισμό και τη διάρρηξη τμημάτων της τεκτονικής πλάκας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το δεύτερο ρήγμα πιθανότατα ξεκίνησε από το σημείο σύνδεσης της Τάφρου του Μακράν με το όριο ενός ρήγματος και επεκτάθηκε προς τα νότια, καθώς η ηπειρωτική πλάκα κινούνταν προς τον βορρά.
Σε αντίθεση με το πρώτο ρήγμα, η δημιουργία αυτής της γεωλογικής ασυνέχειας συνδέεται περισσότερο με την κίνηση των τεκτονικών πλακών και λιγότερο με τις διαφορές στη σύσταση των ωκεάνιων και ηπειρωτικών πετρωμάτων.
Τα δύο ρήγματα ενδέχεται να ενωθούν μέσα στα επόμενα εκατομμύρια χρόνια
Τα μοντέλα προσομοίωσης που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές δείχνουν ότι οι δύο γεωλογικές ασυνέχειες σχηματίστηκαν και αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα κατά τη διάρκεια των τελευταίων εκατομμυρίων ετών.
Ωστόσο, η συνέχιση αυτής της γεωλογικής διαδικασίας ενδέχεται να οδηγήσει τελικά στη σύνδεσή τους.
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες στη δημοσίευσή τους, αν και τα δύο ρήγματα δημιουργήθηκαν ανεξάρτητα, καθώς επεκτείνονται σταδιακά, το ενδιάμεσο όριο μεταξύ του ηπειρωτικού και του ωκεάνιου φλοιού υποχωρεί και τελικά εξαφανίζεται.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεωλογικό γεγονός, καθώς θα αποτυπώνει τη μετάβαση από τη διαδικασία καταβύθισης του ωκεάνιου φλοιού στη σύγκρουση μεταξύ ηπειρωτικών πλακών.
Ο κύκλος Wilson και η εξαφάνιση των ωκεανών
Τα ευρήματα της κινεζικής ερευνητικής ομάδας προσφέρουν στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν ένα σπάνιο στάδιο της γεωλογικής εξέλιξης, κατά το οποίο η καταβύθιση του ωκεάνιου φλοιού μετατρέπεται σταδιακά σε σύγκρουση ηπειρωτικών πλακών.
Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί μέρος του λεγόμενου κύκλου Wilson (Wilson Cycle), ενός θεμελιώδους γεωλογικού μηχανισμού που περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται οι ωκεανοί, διευρύνονται και τελικά εξαφανίζονται εξαιτίας της συνεχούς κίνησης των τεκτονικών πλακών.
Η ανακάλυψη των δύο ρηγμάτων κάτω από το νοτιοανατολικό Ιράν προσφέρει ένα σπάνιο παράθυρο παρατήρησης αυτών των διεργασιών σε εξέλιξη, βοηθώντας τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται η δομή των ηπείρων και των ωκεανών σε βάθος γεωλογικού χρόνου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών