Το υψηλό δημόσιο χρέος παραμένει μια από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό περιορισμό, εάν η διεθνής αναταραχή αποδειχθεί παρατεταμένη
Ο εφιάλτης μιας νέας κρίσης χρέους επιστρέφει στην Ευρώπη και η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια επικίνδυνη εξίσωση: να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των αγορών, να συγκρατήσει τις δημοσιονομικές πιέσεις και ταυτόχρονα να δώσει απαντήσεις στα νοικοκυριά που βλέπουν το κόστος ζωής να αυξάνεται.
Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και η διεύρυνση των spreads, με τη Γαλλία στο επίκεντρο των ανησυχιών, επαναφέρουν εικόνες κατακερματισμού που σημάδεψαν την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα.
Η σημερινή κατάσταση δεν ταυτίζεται με εκείνη των μνημονίων.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται στο απυρόβλητο.
Το υψηλό δημόσιο χρέος παραμένει μια από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό περιορισμό, εάν η διεθνής αναταραχή αποδειχθεί παρατεταμένη.
Το ερώτημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο αν μπορεί να αποφύγει μια νέα κρίση, αλλά και πόσο χώρο θα έχει για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές συνέπειες χωρίς να μεταφέρει το βάρος ξανά στους πολίτες.
Τα spreads στέλνουν προειδοποιητικά μηνύματα
Η διεθνής ανατιμολόγηση των ομολόγων αντανακλά τις αυξημένες ανάγκες δανεισμού, τις δημοσιονομικές πιέσεις και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Όταν οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν τα κράτη, το κόστος δανεισμού αυξάνεται και τα περιθώρια οικονομικής πολιτικής στενεύουν.
Η διεύρυνση των spreads στη Γαλλία δείχνει ότι οι πιέσεις δεν αφορούν μόνο τις οικονομίες που θεωρούνται παραδοσιακά ευάλωτες.
Μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με ερωτήματα για τα ελλείμματα, το χρέος και την πολιτική σταθερότητα.
Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες των ΗΠΑ και το υψηλό χρέος της Ιταλίας ενισχύουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή αποτελεί προειδοποίηση.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι οι ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης θα διατηρηθούν ανεξάρτητα από τις διεθνείς εξελίξεις.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές γίνονται πιο απαιτητικές, κάθε αμφιβολία για τη δημοσιονομική πορεία μπορεί να μεταφραστεί σε πρόσθετη πίεση.
Το υψηλό χρέος παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα σημαντικές άμυνες σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.
Μεγάλο μέρος του χρέους της αφορά δάνεια από ευρωπαϊκούς θεσμούς με ευνοϊκούς όρους και μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα προσφέρουν πρόσθετο περιθώριο ασφαλείας.
Αυτά τα δεδομένα μειώνουν τον άμεσο κίνδυνο μιας απότομης επιδείνωσης, δεν εξαφανίζουν όμως το πρόβλημα.
Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων παραμείνουν υψηλές, οι νέες εκδόσεις θα γίνονται ακριβότερες και η αναχρηματοδότηση των υποχρεώσεων θα επιβαρύνεται σταδιακά.
Η επίδραση δεν θα εμφανιστεί αναγκαστικά από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά μπορεί να συσσωρεύεται όσο διατηρούνται οι δυσμενείς συνθήκες.
Εδώ βρίσκεται και η βασική πρόκληση για την κυβέρνηση: να αποδείξει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα δεν στηρίζεται μόνο σε ευνοϊκές συγκυρίες, αλλά σε μια ανθεκτική οικονομία που μπορεί να αντέξει εξωτερικούς κραδασμούς. Η αποκλιμάκωση του χρέους, η διατήρηση της ανάπτυξης και η συνέπεια στους δημοσιονομικούς στόχους θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το εύρος των μελλοντικών επιλογών.
Καύσιμα και ακρίβεια: Tα μέτρα αντέχουν στη διάρκεια της κρίσης;
Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή κρίση φέρνει την κυβέρνηση αντιμέτωπη με μια δεύτερη, εξίσου πιεστική δοκιμασία.
Οι υψηλές τιμές στα καύσιμα επιβαρύνουν τις μετακινήσεις, τις μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τελικά τις τιμές των προϊόντων.
Για τα νοικοκυριά, η πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο στην αντλία, αλλά σε ένα ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων που περιορίζει την αγοραστική δύναμη.
Η ανακοίνωση μέτρων για την κάλυψη μέρους των απωλειών γεννά εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά τους.
Πόση πραγματική ανακούφιση θα προσφέρουν;
Για πόσο διάστημα θα επαρκούν; Και τι θα συμβεί εάν οι ενεργειακές πιέσεις συνεχιστούν ή ενταθούν;
Εάν οι ανατιμήσεις επιμείνουν, οι ενισχύσεις μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκείς για να αντισταθμίσουν το συνολικό βάρος που σηκώνουν οι πολίτες.
Την ίδια ώρα, μια κυβέρνηση που καλείται να στηρίξει τα νοικοκυριά εν μέσω αυξημένου κόστους δανεισμού ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Πρόκειται για μια δύσκολη ισορροπία, καθώς η ανάγκη στήριξης της κοινωνίας συγκρούεται με την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Ο κίνδυνος να πληρώσουν ξανά τα νοικοκυριά
Μια παρατεταμένη άνοδος των επιτοκίων δεν θα περιοριστεί στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Μπορεί να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, να αναβάλει επενδύσεις και να δυσκολέψει την πρόσβαση των νοικοκυριών σε δάνεια.
Εάν παράλληλα περιοριστούν οι δυνατότητες του Δημοσίου για νέες παρεμβάσεις, οι πολίτες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερες τιμές και μικρότερη κρατική στήριξη.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα για την κυβέρνηση.
Η δημοσιονομική πειθαρχία είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπίσει την ακρίβεια και να ενισχύσει τα εισοδήματα.
Χρειάζεται παράλληλα ανάπτυξη με διάρκεια, περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγικότητας, ώστε να δημιουργηθούν σταθερότερα έσοδα και να μειωθεί σταδιακά το βάρος του χρέους.
Ο εφιάλτης δεν είναι αναπόφευκτος, αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται αυτομάτως μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους.
Οι ευνοϊκότεροι όροι αποπληρωμής, τα ταμειακά διαθέσιμα και η διαφορετική δομή του χρέους προσφέρουν σημαντικές δικλίδες ασφαλείας.
Ωστόσο, η διεθνής αναταραχή αποδεικνύει ότι τα περιθώρια εφησυχασμού είναι περιορισμένα.
Η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις πιέσεις των αγορών και την καθημερινή οικονομική ασφυξία που προκαλεί η ακρίβεια.
Εάν το κόστος δανεισμού αυξηθεί για μεγάλο διάστημα και η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί, οι επιλογές της θα γίνουν δυσκολότερες.
Ο εφιάλτης που την απειλεί δεν είναι μόνο το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης χρέους.
Είναι και η πιθανότητα να βρεθεί με λιγότερα δημοσιονομικά εργαλεία ακριβώς τη στιγμή που τα νοικοκυριά θα χρειάζονται περισσότερη στήριξη.
Το αν η χώρα θα μπορέσει να αποφύγει αυτό το σενάριο θα εξαρτηθεί από την πορεία των αγορών, την αντοχή της οικονομίας και τις επιλογές που θα γίνουν πριν οι πιέσεις μετατραπούν σε βαθύτερο πρόβλημα.
Ο Πειραιάρχης
www.bankingnews.gr
Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και η διεύρυνση των spreads, με τη Γαλλία στο επίκεντρο των ανησυχιών, επαναφέρουν εικόνες κατακερματισμού που σημάδεψαν την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα.
Η σημερινή κατάσταση δεν ταυτίζεται με εκείνη των μνημονίων.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται στο απυρόβλητο.
Το υψηλό δημόσιο χρέος παραμένει μια από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό περιορισμό, εάν η διεθνής αναταραχή αποδειχθεί παρατεταμένη.
Το ερώτημα για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο αν μπορεί να αποφύγει μια νέα κρίση, αλλά και πόσο χώρο θα έχει για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές συνέπειες χωρίς να μεταφέρει το βάρος ξανά στους πολίτες.
Τα spreads στέλνουν προειδοποιητικά μηνύματα
Η διεθνής ανατιμολόγηση των ομολόγων αντανακλά τις αυξημένες ανάγκες δανεισμού, τις δημοσιονομικές πιέσεις και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις.
Όταν οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να χρηματοδοτήσουν τα κράτη, το κόστος δανεισμού αυξάνεται και τα περιθώρια οικονομικής πολιτικής στενεύουν.
Η διεύρυνση των spreads στη Γαλλία δείχνει ότι οι πιέσεις δεν αφορούν μόνο τις οικονομίες που θεωρούνται παραδοσιακά ευάλωτες.
Μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης βρίσκονται επίσης αντιμέτωπες με ερωτήματα για τα ελλείμματα, το χρέος και την πολιτική σταθερότητα.
Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες των ΗΠΑ και το υψηλό χρέος της Ιταλίας ενισχύουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή αποτελεί προειδοποίηση.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι οι ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης θα διατηρηθούν ανεξάρτητα από τις διεθνείς εξελίξεις.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές γίνονται πιο απαιτητικές, κάθε αμφιβολία για τη δημοσιονομική πορεία μπορεί να μεταφραστεί σε πρόσθετη πίεση.
Το υψηλό χρέος παραμένει ο μεγάλος πονοκέφαλος
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα σημαντικές άμυνες σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.
Μεγάλο μέρος του χρέους της αφορά δάνεια από ευρωπαϊκούς θεσμούς με ευνοϊκούς όρους και μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής, ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα προσφέρουν πρόσθετο περιθώριο ασφαλείας.
Αυτά τα δεδομένα μειώνουν τον άμεσο κίνδυνο μιας απότομης επιδείνωσης, δεν εξαφανίζουν όμως το πρόβλημα.
Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων παραμείνουν υψηλές, οι νέες εκδόσεις θα γίνονται ακριβότερες και η αναχρηματοδότηση των υποχρεώσεων θα επιβαρύνεται σταδιακά.
Η επίδραση δεν θα εμφανιστεί αναγκαστικά από τη μία ημέρα στην άλλη, αλλά μπορεί να συσσωρεύεται όσο διατηρούνται οι δυσμενείς συνθήκες.
Εδώ βρίσκεται και η βασική πρόκληση για την κυβέρνηση: να αποδείξει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα δεν στηρίζεται μόνο σε ευνοϊκές συγκυρίες, αλλά σε μια ανθεκτική οικονομία που μπορεί να αντέξει εξωτερικούς κραδασμούς. Η αποκλιμάκωση του χρέους, η διατήρηση της ανάπτυξης και η συνέπεια στους δημοσιονομικούς στόχους θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό το εύρος των μελλοντικών επιλογών.
Καύσιμα και ακρίβεια: Tα μέτρα αντέχουν στη διάρκεια της κρίσης;
Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή κρίση φέρνει την κυβέρνηση αντιμέτωπη με μια δεύτερη, εξίσου πιεστική δοκιμασία.
Οι υψηλές τιμές στα καύσιμα επιβαρύνουν τις μετακινήσεις, τις μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τελικά τις τιμές των προϊόντων.
Για τα νοικοκυριά, η πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο στην αντλία, αλλά σε ένα ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων που περιορίζει την αγοραστική δύναμη.
Η ανακοίνωση μέτρων για την κάλυψη μέρους των απωλειών γεννά εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά τους.
Πόση πραγματική ανακούφιση θα προσφέρουν;
Για πόσο διάστημα θα επαρκούν; Και τι θα συμβεί εάν οι ενεργειακές πιέσεις συνεχιστούν ή ενταθούν;
Εάν οι ανατιμήσεις επιμείνουν, οι ενισχύσεις μπορεί να αποδειχθούν ανεπαρκείς για να αντισταθμίσουν το συνολικό βάρος που σηκώνουν οι πολίτες.
Την ίδια ώρα, μια κυβέρνηση που καλείται να στηρίξει τα νοικοκυριά εν μέσω αυξημένου κόστους δανεισμού ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Πρόκειται για μια δύσκολη ισορροπία, καθώς η ανάγκη στήριξης της κοινωνίας συγκρούεται με την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής αξιοπιστίας.
Ο κίνδυνος να πληρώσουν ξανά τα νοικοκυριά
Μια παρατεταμένη άνοδος των επιτοκίων δεν θα περιοριστεί στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Μπορεί να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, να αναβάλει επενδύσεις και να δυσκολέψει την πρόσβαση των νοικοκυριών σε δάνεια.
Εάν παράλληλα περιοριστούν οι δυνατότητες του Δημοσίου για νέες παρεμβάσεις, οι πολίτες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερες τιμές και μικρότερη κρατική στήριξη.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα για την κυβέρνηση.
Η δημοσιονομική πειθαρχία είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπίσει την ακρίβεια και να ενισχύσει τα εισοδήματα.
Χρειάζεται παράλληλα ανάπτυξη με διάρκεια, περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις και ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγικότητας, ώστε να δημιουργηθούν σταθερότερα έσοδα και να μειωθεί σταδιακά το βάρος του χρέους.
Ο εφιάλτης δεν είναι αναπόφευκτος, αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται αυτομάτως μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους.
Οι ευνοϊκότεροι όροι αποπληρωμής, τα ταμειακά διαθέσιμα και η διαφορετική δομή του χρέους προσφέρουν σημαντικές δικλίδες ασφαλείας.
Ωστόσο, η διεθνής αναταραχή αποδεικνύει ότι τα περιθώρια εφησυχασμού είναι περιορισμένα.
Η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις πιέσεις των αγορών και την καθημερινή οικονομική ασφυξία που προκαλεί η ακρίβεια.
Εάν το κόστος δανεισμού αυξηθεί για μεγάλο διάστημα και η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί, οι επιλογές της θα γίνουν δυσκολότερες.
Ο εφιάλτης που την απειλεί δεν είναι μόνο το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης χρέους.
Είναι και η πιθανότητα να βρεθεί με λιγότερα δημοσιονομικά εργαλεία ακριβώς τη στιγμή που τα νοικοκυριά θα χρειάζονται περισσότερη στήριξη.
Το αν η χώρα θα μπορέσει να αποφύγει αυτό το σενάριο θα εξαρτηθεί από την πορεία των αγορών, την αντοχή της οικονομίας και τις επιλογές που θα γίνουν πριν οι πιέσεις μετατραπούν σε βαθύτερο πρόβλημα.
Ο Πειραιάρχης
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών