Παραμένουν τα... δεσμά - Έτσι ελέγχουν οι Αμερικανοί τα έσοδα του ιρακινού πετρελαίου

Οι αμερικανικές δυνάμεις πρόκειται να αποχωρήσουν την Τετάρτη από τις τελευταίες βάσεις τους στο Ιράκ, μια αποχώρηση που το Ιράν και οι σύμμαχοί του χαιρετίζουν ως νίκη, έχοντας βαθιά επιρροή στη χώρα όπου 4.500 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια περισσότερων από δύο δεκαετιών πολέμου.
Ωστόσο, από την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, η Ουάσιγκτον έχει διατηρήσει τον ουσιαστικό έλεγχο των εσόδων του Ιράκ από το πετρέλαιο σε δολάρια, παρέχοντας στις ΗΠΑ σημαντική επιρροή στις υποθέσεις της Βαγδάτης, με επιπτώσεις και στις περιφερειακές ισορροπίες που αφορούν το Ιράν.

Πώς ελέγχουν οι ΗΠΑ τα πετρελαϊκά έσοδα του Ιράκ;

Ο έλεγχος αυτός απορρέει κυρίως από τη διαχείριση των εσόδων του Ιράκ από το πετρέλαιο μέσω της Federal Reserve Bank of New York.
Μετά την εισβολή του 2003, η Coalition Provisional Authority (CPA), υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, δημιούργησε το Development Fund for Iraq (DFI), το οποίο τηρείτο στη Federal Reserve Bank of New York και είχε σχεδιαστεί για να συγκεντρώνει τα έσοδα από το πετρέλαιο, ώστε αυτά να χρησιμοποιούνται για προσπάθειες ανοικοδόμησης και ανάπτυξης.
Το Ταμείο είχε επίσης ως στόχο να προστατεύσει τα πετρελαϊκά έσοδα του Ιράκ από αγωγές και αξιώσεις που σχετίζονταν με την περίοδο διακυβέρνησης του Saddam Hussein.
Εκτελεστικό διάταγμα του τότε προέδρου George W. Bush για τη δημιουργία αυτής της διευθέτησης έχει ανανεωθεί από κάθε πρόεδρο έκτοτε. Το DFI μετατράπηκε τελικά σε λογαριασμό της Central Bank of Iraq στη Federal Reserve Bank of New York, όπου παραμένει μέχρι σήμερα.

Τι περιθώριο επιρροής δίνει αυτό στις ΗΠΑ έναντι του Ιράκ;

Το πετρέλαιο αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή εσόδων του Ιράκ, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 90% του κρατικού προϋπολογισμού. Αυτό δίνει στην Ουάσιγκτον σημαντική επιρροή στην οικονομική και πολιτική σταθερότητα της χώρας.
Όταν η ιρακινή κυβέρνηση ζήτησε από τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν το 2020, η Ουάσιγκτον φέρεται να απείλησε ότι θα διακόψει την πρόσβαση του Ιράκ στα κεφάλαια της Federal Reserve Bank of New York, με τη Βαγδάτη τελικά να υπαναχωρεί.
Παρότι το Ιράκ έχει αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο των οικονομικών του υποθέσεων από τα πρώτα χρόνια της αμερικανικής κατοχής, η συγκεκριμένη σύνδεση καταδεικνύει τη διαρκή επιρροή των ΗΠΑ στο οικονομικό τοπίο του Ιράκ, την ώρα που η χώρα επιδιώκει να ενισχύσει την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της.

Γιατί έχει διατηρηθεί η συγκεκριμένη διευθέτηση για τόσο μεγάλο διάστημα;

Η συγκεκριμένη διευθέτηση έχει συμβάλει στη σταθερότητα του ιρακινού χρηματοπιστωτικού συστήματος και προστατεύει τα κρατικά οικονομικά, δήλωσαν κυβερνητικοί αξιωματούχοι στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ενισχύει την εμπιστοσύνη διεθνώς στη διαχείριση των πετρελαϊκών εσόδων, διευκολύνει την πρόσβαση στα αμερικανικά δολάρια που απαιτούνται για το εμπόριο και τις εισαγωγές και προστατεύει τα έσοδα από εξωτερικές αξιώσεις και χρηματοπιστωτικούς κραδασμούς, συμπεριλαμβανομένων απαιτήσεων πιστωτών και δικαστικών προσφυγών, ανέφεραν.
Η διευθέτηση στηρίζει τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας και ενισχύει την εμπιστοσύνη στην ιρακινή οικονομία, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην ενίσχυση των εγχώριων χρηματοπιστωτικών θεσμών και στην κατοχύρωση μεγαλύτερης οικονομικής κυριαρχίας, πρόσθεσαν.
Παράλληλα, επιτρέπει στην κυβέρνηση να αντιστέκεται σε ορισμένους παράγοντες, όπως ομάδες που συνδέονται με το Ιράν και επιδιώκουν λιγότερους περιορισμούς στην πρόσβαση σε δολάρια. Πέρυσι, οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις σε ιρακινές τράπεζες και φυσικά πρόσωπα που κατηγόρησαν για ξέπλυμα χρήματος προς όφελος του Ιράν.

Πώς έχει επηρεάσει αυτή η διευθέτηση το Ιράκ;

Οι αυστηροί περιορισμοί στην προσφορά αμερικανικών δολαρίων οδήγησαν στη δημιουργία μιας παράλληλης, ανεπίσημης αγοράς δολαρίων, προκαλώντας διαφορά μεταξύ της επίσημης συναλλαγματικής ισοτιμίας που καθορίζεται από την κεντρική τράπεζα και της ισοτιμίας στη μαύρη αγορά.
Η διαφορά στις τιμές αποτελεί ουσιαστικά ένα ασφάλιστρο κινδύνου για συναλλαγές εκτός του επίσημου συστήματος.
Κατά τη δεύτερη θητεία του, ο πρόεδρος Donald Trump έχει ακολουθήσει μια πολιτική «μέγιστης πίεσης» προς το Ιράν, με το Ιράκ να βρίσκεται συχνά στη μέση της αντιπαράθεσης, καθώς η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τη χώρα ως ζωτικής σημασίας οικονομικό πνεύμονα.
Ο πόλεμος που εξαπέλυσε με το Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου άσκησε ακόμη μεγαλύτερη πίεση στη Βαγδάτη.

Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στη διαχείριση των πετρελαϊκών εσόδων του Ιράκ;

Τα πετρελαϊκά έσοδα του Ιράκ εξακολουθούν να βρίσκονται υπό την κατοχή της Federal Reserve Bank of New York.
Η κεντρική τράπεζα του Ιράκ χρησιμοποιούσε ιστορικά τις δημοπρασίες δολαρίων, γνωστές επίσημα ως «παράθυρο συναλλάγματος», ως βασικό μηχανισμό παροχής δολαρίων.
Ιδιωτικές τράπεζες και ανταλλακτήρια μπορούσαν καθημερινά να υποβάλλουν προσφορές για την αγορά αμερικανικών δολαρίων χρησιμοποιώντας ιρακινά δηνάρια.
Το Ιράκ τερμάτισε επισήμως το σύστημα των δημοπρασιών στις αρχές του 2025, έπειτα από σημαντικές πιέσεις των ΗΠΑ, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης καταστολής της φερόμενης διοχέτευσης δολαρίων σε πρόσωπα και φορείς που υπόκεινται σε κυρώσεις, κυρίως στο Ιράν.

www.bankingnews.gr